Cử tri Thụy Sĩ hôm nay 14/6 bắt đầu bỏ phiếu quyết định có ủng hộ đề xuất giới hạn dân số 10 triệu người hay không trong một cuộc trưng cầu dân ý được ví như Brexit của Anh.
Đề xuất giới hạn dân số
Được thúc đẩy bởi mối lo ngại về vấn đề nhập cư, áp lực lên các dịch vụ công và nhà ở, sửa đổi hiến pháp do Đảng Nhân dân Thụy Sĩ (SVP) thuộc cánh hữu đưa ra sẽ bắt buộc quy mô dân số không được vượt quá 10 triệu người trước năm 2050. Các dự báo chính thức cho thấy dân số nước này đang trên đà chạm mốc đó vào đầu những năm 2040.
Kế hoạch chưa từng có tiền lệ nhằm áp đặt các mức dân số bằng luật pháp này diễn ra cùng lúc với những nỗ lực đang gia tăng của lực lượng cánh hữu chính trị ở châu Âu nhằm thiết lập các biện pháp kiểm soát thắt chặt hơn đối với người nhập cư do sự bất mãn về chi phí sinh hoạt, tăng trưởng kinh tế yếu kém và tình hình tội phạm.
"Nếu vượt quá 10 triệu người, không gian sẽ trở nên chật chội, và việc nhập cư nên bị hạn chế", bà Helen Gulea, một thợ may 58 tuổi kiêm nhân viên bán ki-ốt bán thời gian ở Zurich, gốc Kenya, người đã bỏ phiếu qua thư để ủng hộ việc áp mức trần, cho biết.
Kết quả bỏ phiếu và hậu quả
Kết quả của cuộc bỏ phiếu dự kiến sẽ bắt đầu có từ khoảng giữa trưa nay 14/6 (cuối giờ chiều Việt Nam). Nếu đề xuất này được thông qua, nó có thể gây ra những hậu quả sâu rộng đối với nền kinh tế và mối quan hệ của Thụy Sĩ với Liên minh châu Âu (EU).
Việc chạm mốc 10 triệu người sẽ kích hoạt một quy trình có thể khiến Thụy Sĩ phải hủy bỏ thỏa thuận tự do di chuyển lao động với EU, nơi mà các nước thành viên đang cung cấp phần lớn lực lượng lao động cho quốc gia vùng Alps này.
Dân số đang già hóa của Thụy Sĩ hiện đã vượt quá 9 triệu người và các cuộc thăm dò cho thấy dư luận đang ở trạng thái cân bằng mong manh. Một cuộc khảo sát cuối cùng trong tháng này cho thấy dư luận đang chuyển sang phản đối đề xuất, dù trước đó thể hiện xu hướng ngược lại.
Theo hệ thống dân chủ trực tiếp của mình, cử tri Thụy Sĩ thường bỏ phiếu 4 lần một năm trong các cuộc trưng cầu dân ý quốc gia, những cuộc trưng cầu này cũng đòi hỏi phải có sự ủng hộ của đa số các bang mới được thông qua.
Phản ứng từ chính phủ và doanh nghiệp
Chính phủ và nghị viện đã thúc giục các cử tri bác bỏ cái gọi là "sáng kiến bền vững" của đảng SVP, coi đó là một điều sai lầm vào thời điểm nhạy cảm đối với nền kinh tế hướng về xuất khẩu của Thụy Sĩ.
Năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp mức thuế quan cao nhất của Mỹ tại châu Âu lên hàng hóa Thụy Sĩ, và triển vọng về một lệnh hạn chế dân số có thể làm phức tạp thêm việc lập kế hoạch của các doanh nghiệp.
Vài tuần trước khi ông Trump trở lại nắm quyền, Thụy Sĩ đã ký kết một thỏa thuận với Brussels để làm sâu sắc thêm tiến trình hội nhập kinh tế với EU. Thỏa thuận đó, cùng với các hiệp định khác quản lý quan hệ thương mại song phương, có thể bị đặt vào vòng nghi vấn bởi một mức trần dân số, khi mà quyền tự do di chuyển là một trụ cột của thị trường đơn nhất EU.
Trong khi đó, nghị sĩ đảng SVP Thomas Matter lập luận rằng sự gia tăng thịnh vượng của Thụy Sĩ đã không bắt kịp với tốc độ nhập cư tổng thể và đất nước cần phải "đạp phanh".
Xu hướng bỏ phiếu trước đây
Các cử tri Thụy Sĩ thường bác bỏ các biện pháp được coi là có hại cho lợi ích lâu dài của nền kinh tế, nhưng xu hướng đó đã trở nên khó dự đoán hơn. Vào năm 2014, các cử tri đã đi ngược lại các kỳ vọng khi thông qua với tỷ lệ sít sao một đề xuất do đảng SVP ủng hộ nhằm hạn chế nhập cư từ EU. Mặc dù vậy, tác động của nó sau đó đã bị giảm bớt trong quá trình lập pháp.
Nếu sáng kiến hiện tại được thông qua, các phần của nó, bao gồm cả triển vọng Thụy Sĩ chấm dứt quyền tự do di chuyển với EU, có thể phải đối mặt với các cuộc trưng cầu dân ý riêng.
