Các chuyên gia từ lâu đã đặt câu hỏi liệu điện thoại thông minh có góp phần vào sự sụt giảm tỷ lệ sinh hay không, vốn bắt đầu từ năm 2007, cùng năm Apple ra mắt iPhone. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng thuyết phục. Hai bài báo nghiên cứu mới, một công bố ngày 8/6 và một vào tháng 5, là những nỗ lực học thuật đầu tiên nhằm kiểm chứng giả thuyết này. Đây là những nỗ lực mới nhất nhằm giải thích sự sụt giảm tỷ lệ sinh diện rộng tại Mỹ và nhiều quốc gia khác trong hai thập kỷ qua. Trước đó, các nhà nghiên cứu đã xem xét các yếu tố như sử dụng biện pháp tránh thai, tỷ lệ phá thai, trình độ học vấn của nữ giới, và thậm chí cả chương trình truyền hình nổi tiếng "16 and Pregnant".
Mối liên quan giữa smartphone và tỷ lệ sinh
Hai nghiên cứu mới nhất cho thấy mối liên quan giữa sự ra đời của smartphone và tỷ lệ sinh sụt giảm trên toàn cầu. Việc chứng minh điện thoại gây ra sự sụt giảm này là một quá trình phức tạp. Có nhiều sự kiện lớn trong những năm đó, bao gồm cuộc Đại suy thoái, và việc cô lập tác động của smartphone là rất khó khăn. Các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm những dữ liệu mang tính ngẫu nhiên về smartphone.
Nghiên cứu từ Cao đẳng Middlebury
Caitlin Myers, nhà kinh tế học tại Cao đẳng Middlebury, cùng sinh viên Ezekiel Hooper, đã sử dụng quá trình triển khai iPhone ban đầu không đồng đều như một cách để cô lập tác động của điện thoại đối với tỷ lệ sinh. Theo nghiên cứu, chiếc iPhone đầu tiên được phát hành vào tháng 6/2007 và chỉ được phân phối độc quyền trên mạng AT&T cho đến tháng 2/2011. Nghiên cứu đã so sánh tỷ lệ sinh ở các quận tại Mỹ có độ phủ sóng AT&T gần như toàn diện với các quận có ít hoặc không có sóng. Kết quả, được công bố trên Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia, chỉ ra rằng iPhone là nguyên nhân gây ra tới một nửa mức giảm tỷ lệ sinh từ năm 2007 đến năm 2011. Tác động rõ rệt nhất được ghi nhận ở nhóm thanh niên từ 15 đến 24 tuổi.
Giả thuyết về tác động của iPhone
Giáo sư Myers đưa ra giả thuyết rằng những người trẻ tuổi bắt đầu giao tiếp qua điện thoại nhiều hơn thay vì gặp mặt trực tiếp, do đó ít có khả năng quan hệ tình dục và mang thai hơn. Bà cũng cho rằng iPhone có thể đã làm cho nội dung khiêu dâm dễ tiếp cận hơn, khiến người trẻ dùng nó thay thế cho quan hệ tình dục, hoặc họ có thể sử dụng thiết bị để thu thập thông tin tốt hơn về cách tránh thai, bao gồm các biện pháp ngừa thai và phá thai.
Đánh giá từ các nhà nghiên cứu độc lập
Các nhà nghiên cứu độc lập đánh giá kết quả này mang tính thuyết phục. Phillip B. Levine, nhà kinh tế học tại Cao đẳng Wellesley, cho biết dữ liệu của Middlebury đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc thực tế về một động lực tiềm năng của một sự thay đổi xã hội lớn. Tuy nhiên, ông lưu ý một số sự biến thiên trong dữ liệu của AT&T có thể làm sai lệch kết quả cuối cùng. Ví dụ, công ty có thể thiết lập trạm phát sóng tại các quận giàu có hơn hoặc đông dân hơn, tạo ra một mô hình "có khả năng không còn ngẫu nhiên nữa". Ông cảnh báo: "Bạn không nên hiểu kết quả một cách quá nguyên văn và nói rằng: 'Ồ, đó là lỗi của iPhone.' Đây chỉ là một ví dụ về các loại ảnh hưởng xã hội đã dẫn đến sự sụt giảm tỷ lệ sinh."
Nghiên cứu thứ hai: Phân tích toàn cầu
Tỷ lệ sinh sụt giảm, từng là đặc trưng của các xã hội giàu có, nay đã trở thành hiện tượng gần như toàn cầu. Mức độ bao phủ rộng đã khiến các nhà nghiên cứu tìm kiếm các động lực chung. Các tác giả của nghiên cứu thứ hai, Hernan Moscoso Boedo, Giáo sư kinh tế tại Đại học Cincinnati, và nghiên cứu sinh tiến sĩ Nathan Hudson, nhận định: "Các quốc gia với hệ thống chăm sóc sức khỏe, chế độ phúc lợi, luật phá thai, truyền thống tôn giáo, tình trạng suy thoái và xu hướng nhân khẩu học rất khác nhau đều chứng kiến những sự sụt giảm tương tự trong cùng một khoảng thời gian. Bất kể nguyên nhân là gì, nó phải mang tính toàn cầu - một thứ đã xuất hiện dưới hình thức gần như tương tự nhau ở tất cả những nơi này và vào cùng một thời điểm."
Họ phân tích dữ liệu của Ngân hàng Thế giới đo lường mức độ phổ biến của smartphone và tỷ lệ sinh ở tuổi vị thành niên tại 128 quốc gia. Ở nhiều nước như Iran, Costa Rica, Guatemala, Chile, Mexico và Thổ Nhĩ Kỳ, họ nhận thấy sự sụt giảm tỷ lệ sinh ở tuổi vị thành niên đã tăng tốc sau khi smartphone trở thành hiện tượng đại chúng. Họ kiểm chứng lý thuyết tại Mỹ bằng dữ liệu về mạng di động tốc độ cao 4G và băng thông rộng có dây, xem xét những nơi có khả năng truy cập mạng tốt hơn và kém hơn. Kết quả cho thấy tỷ lệ sinh của thanh thiếu niên giảm nhanh nhất ở các quận có mạng tốc độ cao bao phủ nhiều hơn.
Hoài nghi từ các chuyên gia
Theodore Joyce, nhà kinh tế học tại Cao đẳng Baruch, tỏ ra hoài nghi về cả hai nghiên cứu. Ông chỉ ra rằng tỷ lệ sinh ở tuổi vị thành niên đã giảm từ những năm 1990, rất lâu trước khi công nghệ này xuất hiện. Nghiên cứu của Giáo sư Myers chỉ xem xét một khoảng thời gian ngắn trước khi smartphone hoàn toàn chiếm ưu thế. Ông nhận định giả thuyết này có thể đúng nhưng "vẫn mang tính suy đoán".
