Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 nhấn mạnh rằng chỉ khi bám sát cơ sở, địa bàn dân cư và nắm chắc tình hình nhân dân, công tác Mặt trận mới thực sự hiệu quả. Phương châm "gần dân, sát dân" không chỉ là khẩu hiệu hành chính mà đã trở thành phương thức hành động của Mặt trận các cấp.
Gần dân, phát huy vai trò cầu nối
Phong trào vận động hiến đất làm đường, chỉnh trang nông thôn mới tại nhiều địa phương của Hà Nội là minh chứng rõ nét. Tại xã Minh Châu, xã đảo duy nhất của Hà Nội, "dân vận khéo" được thực hiện qua phương châm công khai - lắng nghe - thuyết phục - đồng thuận, điển hình là phong trào "xanh thôn, sạch ngõ, đẹp điểm đến". Xã đã vận động nhân dân đồng thuận giải phóng mặt bằng mỏ cát phục vụ thi công dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Với phương châm "dân biết, dân bàn, dân hiểu, dân đồng thuận, dân giám sát", xã tổ chức đối thoại trực tiếp, công khai chủ trương và chính sách bồi thường. Kết quả, 100% hộ dân đồng thuận nhận bồi thường, bàn giao mặt bằng, bảo đảm tiến độ dự án và giữ vững an ninh trật tự. Khi xã có chủ trương mở rộng đường giao thông, xây dựng khu vui chơi cộng đồng, nhiều hộ dân đã hiến đất, góp tiền và ngày công lao động với sự đồng thuận cao.
Tại xã Vật Lại, hàng chục hộ dân tự nguyện hiến hàng trăm mét vuông đất, tháo dỡ công trình, tường rào để mở rộng đường giao thông nông thôn. Ở xã Đoài Phương, phong trào hiến đất lan tỏa nhờ sự kiên trì tuyên truyền, đối thoại trực tiếp của Ban Công tác Mặt trận thôn. Xã Phượng Dực vận động nhân dân hiến đất chỉnh trang ao hồ, xây dựng hạ tầng đồng bộ, hướng tới tiêu chí đô thị văn minh. Điểm chung là Mặt trận vào cuộc từ sớm, từ cơ sở, cán bộ nắm bắt tâm tư, phân tích lợi ích lâu dài, tạo niềm tin rằng mỗi mét đất hiến tặng hôm nay là đầu tư cho tương lai con cháu. Khi người dân hiểu, tin và đồng thuận, việc khó thành dễ, việc cá nhân trở thành việc chung. Vai trò "cầu nối" hiện diện sinh động trong từng quyết định của mỗi gia đình, từng mét đường được mở rộng.
Công tác giải phóng mặt bằng: Bài kiểm nghiệm vai trò Mặt trận
Dự án đường vành đai 1, đoạn Voi Phục - Hoàng Cầu (Hà Nội) là bài kiểm nghiệm vai trò của Mặt trận trong giải quyết tồn tại cũ kéo dài. Đây là dự án trọng điểm, liên quan hàng nghìn hộ dân, đòi hỏi sự đồng thuận cao. Tại phường Giảng Võ, kinh nghiệm được nhấn mạnh là công khai, minh bạch, đối thoại nhiều vòng, giải thích cặn kẽ chính sách, lắng nghe từng kiến nghị. Mặt trận phường cùng các tổ chức thành viên trực tiếp tham gia tuyên truyền, vận động, giám sát quá trình thực hiện, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Mặt trận không chỉ là "người vận động" mà còn là kênh phản biện, góp ý để chính sách sát thực tế hơn.
Phương hướng hành động giai đoạn 2026-2031
Dự thảo nhấn mạnh tiếp tục đổi mới toàn diện về tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thực chất, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở, gần dân, sát dân, đồng hành cùng nhân dân. Thực hiện tốt phương châm "khi dân cần Mặt trận có, khi dân khó Mặt trận sẵn sàng tham gia". Tăng cường vai trò chủ trì của MTTQ Việt Nam, sự chủ động phối hợp, thống nhất hành động của các tổ chức thành viên. Thực hành dân chủ, thực hiện tốt chức năng là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng, lắng nghe và phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.
Về công tác xây dựng bộ máy, dự thảo yêu cầu tinh gọn, thực hiện đúng chức năng, không hành chính hóa, gần dân, gần cơ sở, gần không gian số. Yêu cầu đối với cán bộ Mặt trận và các đoàn thể là hạt nhân nòng cốt, giữ "3 gần": gần dân - gần cơ sở - gần không gian số; "5 phải": phải lắng nghe - phải đối thoại - phải làm mẫu - phải chịu trách nhiệm - phải báo cáo kết quả; "4 không": không hình thức - không né tránh - không đùn đẩy - không làm sai chức năng. Cần nâng cao năng lực tham mưu, đề xuất đối với cán bộ chuyên trách, xây dựng đội ngũ có phong cách hoạt động gần dân, sát dân, đồng hành cùng nhân dân, đặc biệt ở cấp cơ sở.
Sát dân, chia sẻ lúc gian khó
Vai trò gần dân, sát dân càng được khẳng định trong thiên tai, dịch bệnh. Trong đợt mưa lũ lớn năm 2025, Mặt trận các cấp xuyên đêm tiếp nhận, phân loại, vận chuyển hàng hóa, lương thực, thực phẩm tới đồng bào vùng lũ. Nhiều cán bộ, tình nguyện viên thức trắng nhiều ngày để bảo đảm hàng đến đúng nơi, đúng đối tượng, đến sớm nhất. Hình ảnh ấy là minh chứng cho bản chất "vì dân" của hệ thống Mặt trận. Khi người dân gặp khó khăn, Mặt trận chủ động kết nối nguồn lực xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết để sẻ chia kịp thời.
Mặt trận còn tiên phong trong chuyển đổi số. Nhiều địa phương triển khai chuyển đổi số toàn diện trong công tác tuyên truyền, giám sát, phản biện, tiếp nhận ý kiến nhân dân. Xây dựng "Mặt trận số" mở rộng không gian tập hợp, phát huy dân chủ, để người dân tham gia góp ý, phản ánh, giám sát thuận tiện hơn. Trong bối cảnh chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, ứng dụng công nghệ thông tin giúp công tác hiệp thương, lấy ý kiến cử tri được công khai, minh bạch, kịp thời.
Mục tiêu cụ thể giai đoạn 2026-2031
Dự thảo đặt ra các nhiệm vụ để Mặt trận thực sự gần dân, sát dân, hiểu dân. Hằng năm, 100% Ủy ban MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức thành viên các cấp tổ chức "Tháng nghe dân nói". 100% Ủy ban MTTQ các cấp và tổ chức thành viên có báo cáo phản ánh kịp thời tình hình nhân dân và đề xuất giải pháp. 100% Ủy ban MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức thành viên triển khai "Cổng Mặt trận số" tiếp nhận kiến nghị 24/7. Phấn đấu 100% xã, phường thiết lập trang mạng xã hội để tương tác trực tiếp với người dân. Hằng năm, 100% Ủy ban MTTQ cấp tỉnh triển khai một mô hình điểm về đối thoại xã hội. Các tổ chức chính trị - xã hội ở mỗi cấp phấn đấu tổ chức ít nhất một hội nghị đối thoại giữa cán bộ đoàn viên, hội viên với cấp ủy, chính quyền cùng cấp.
Phát biểu trước cử tri tỉnh Phú Thọ ngày 6.3, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh Ủy ban sẽ tham mưu cho Đảng, kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ ban hành chủ trương, chính sách cụ thể hóa quan điểm "dân là gốc", "dân là chủ thể", "dân là trung tâm" của công cuộc đổi mới và phát triển đất nước. Mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ nguyện vọng, quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng và hạnh phúc của nhân dân.
