FIFA đang đứng trước cột mốc doanh thu kỷ lục 13 tỷ USD trong chu kỳ tài chính kết thúc với World Cup 2026, nhưng đồng thời phải đối mặt với làn sóng chỉ trích về giá vé và tính minh bạch tài chính. Giới phê bình đặt dấu hỏi lớn về cách giải ngân nguồn tiền khổng lồ này cũng như bức tranh tài chính của tổ chức.
Doanh thu kỷ lục từ World Cup 2026
FIFA được dự báo sẽ thu về hàng tỷ USD từ bán vé và dịch vụ cao cấp tại vòng chung kết World Cup năm nay. Đây là bước đi đánh dấu đỉnh cao mới trong hành trình biến cơ quan quản lý bóng đá quyền lực nhất hành tinh thành “quái kiệt thương mại” dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Gianni Infantino.
Cơ quan quản lý bóng đá toàn cầu kỳ vọng chu kỳ tài chính 4 năm kết thúc bằng World Cup mùa hè này sẽ mang về doanh thu kỷ lục 13 tỷ USD, trong đó riêng giải đấu đóng góp tới 8,9 tỷ USD. Sự kiện được đồng tổ chức tại Mỹ, Mexico và Canada sẽ chính thức khởi tranh vào thứ Năm tuần này. Con số này tăng 72% so với chu kỳ trước đó kết thúc tại World Cup Qatar 2022, và gấp đôi so với mức 6,4 tỷ USD của giai đoạn 2015-2018. Trên thực tế, khối tài sản có thể còn lớn hơn, bởi FIFA từng vượt dự báo doanh thu tại Qatar tới hơn 1 tỷ USD.
FIFA, tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Zurich, dự kiến thu gần 4 tỷ USD từ bản quyền truyền hình và khoảng 1,8 tỷ USD từ các hợp đồng tài trợ, bao gồm thỏa thuận với tập đoàn dầu mỏ Saudi Aramco (gấp đôi chu kỳ trước).
“Mỏ vàng” từ vé và dịch vụ VIP
Bước nhảy vọt ngoạn mục nhất trong cơ cấu doanh thu của FIFA đến từ mảng bán vé và dịch vụ phòng VIP, với mức dự báo tăng gấp ba lần, vượt ngưỡng 3 tỷ USD. Sự bùng nổ này một phần do FIFA nới rộng quy mô giải đấu từ 64 lên 104 trận, đồng thời đẩy giá vé lên cao. Nhiều chuyên gia tin rằng con số thực tế sẽ cao hơn nhiều. Ông Richard Sheehan, giáo sư tài chính tại Đại học Notre Dame, ước tính FIFA có thể thu hơn 7 tỷ USD chỉ từ bán vé và khán đài VIP.
Để tối đa hóa lợi nhuận, FIFA đã tung ra sàn giao dịch lại vé chính thức độc quyền, thu 15% phí trên mỗi giao dịch từ cả người mua lẫn người bán. Điều này có nghĩa cứ mỗi 1.000 USD tiền vé được mua đi bán lại, FIFA bỏ túi thêm 300 USD phí trung gian.
Làn sóng phẫn nộ từ người hâm mộ
Toàn bộ nguồn thu từ giải đấu sẽ tài trợ cho hoạt động vận hành toàn cầu của FIFA trong phần còn lại của chu kỳ. Một phần sẽ được dùng để đắp lại quỹ dự trữ vốn đã giảm từ 3,9 tỷ USD sau World Cup Qatar xuống còn 2,7 tỷ USD tính đến tháng 12 năm 2025.
Tuy nhiên, tư duy kinh doanh thực dụng của FIFA đang hứng chịu làn sóng phản đối dữ dội. Các hội cổ động viên ước tính chi phí theo chân một đội tuyển đến trận chung kết năm nay cao gấp 5 lần so với năm 2022, và họ cáo buộc các nhà tổ chức phản bội giá trị truyền thống của World Cup. Văn phòng Chưởng lý của hai bang New York và New Jersey đã chính thức điều tra về mức giá vé cao phi lý.
Ông Ronan Evain, người đứng đầu Hiệp hội Cổ động viên Bóng đá Châu Âu, bức xúc: “Nhiệm vụ của người làm marketing là vắt kiệt thị trường, nhưng ban lãnh đạo chính trị phải tạo sự cân bằng. Đáng tiếc là chúng ta không thấy sự cân bằng đó từ Gianni Infantino.” FIFA đáp lại bằng cách tung ra một số vé giá rẻ, nhưng khẳng định chính sách định giá phù hợp với mặt bằng thị trường.
Quyết định mở rộng quy mô giải đấu cũng vấp phải phản ứng pháp lý. Hiệp hội Cầu thủ Chuyên nghiệp Quốc tế (Fifpro) và Hiệp hội các Giải bóng đá Chuyên nghiệp Châu Âu đã đệ trình đơn khiếu nại lên tòa án, cáo buộc FIFA lạm dụng quyền lực để thúc đẩy lợi ích thương mại, bất chấp việc bào mòn sức lực cầu thủ và phá vỡ lịch trình giải đấu quốc nội.
Dấu hỏi về ma trận chi tiêu
Bên cạnh doanh thu, FIFA cũng bị rà soát về cách giải ngân dòng tiền. Giải đấu dự kiến tiêu tốn khoảng 3,8 tỷ USD chi phí tổ chức, bao gồm tăng tiền thưởng cho các đội tuyển. Tuy nhiên, các thành phố đăng cai và chính phủ nước chủ nhà phải gánh chịu hóa đơn khổng lồ cho an ninh, hạ tầng giao thông và tổ chức lễ hội người hâm mộ. Điều này buộc một số thành phố tăng giá vé tàu hỏa hoặc cắt giảm quy mô khu vực Fan Zone.
Phần lớn chi tiêu trong ngân sách FIFA, khoảng 3,9 tỷ USD, được phân bổ cho danh mục phát triển và giáo dục thông qua chương trình FIFA Forward, chuyển tiền cho 211 liên đoàn thành viên. Mỗi liên đoàn nhận tối đa 8 triệu USD trong chu kỳ 4 năm, bao gồm 3 triệu USD bắt buộc dùng cho các dự án bóng đá cụ thể. Khối lượng tiền giải ngân đã tăng gấp 8 lần kể từ khi ông Infantino lên nắm quyền.
Giới phê bình chỉ trích cách tiếp cận này không giúp ích cho các quốc gia đông dân như Ấn Độ hay Indonesia, và đặt dấu hỏi về việc số tiền thực chất đã đi đâu. Ví dụ, hòn đảo nhỏ Montserrat nhận 2.000 USD/người trong một chu kỳ, trong khi Ấn Độ chỉ nhận chưa đầy nửa xu Mỹ/người. Giáo sư Richard Sheehan nhận xét: “Với một buổi biểu diễn của Taylor Swift, bạn biết số tiền đi đâu. Còn với FIFA, bạn bỏ ra 1.000 USD nhưng mù tịt về những gì xảy ra sau đó.”
FIFA lập luận rằng các khoản đầu tư được giám sát hệ thống và kiểm toán độc lập bởi bên thứ ba. Tổ chức này dẫn chứng các quốc gia nhỏ như Cape Verde có thể giành vé dự World Cup nhờ nguồn tài trợ của FIFA, và nhiều liên đoàn thành viên sẽ bị xóa sổ nếu thiếu nguồn tài chính từ Zurich.
Theo: Financial Times, The NY Times
