Khép lại sau hai ngày làm việc liên tục, Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 đã chính thức bế mạc, ghi nhận nhiều sáng kiến và đề xuất quan trọng nhằm củng cố đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm và định hình tương lai của Hiệp hội. Với chủ đề “Cùng nhau kiến tạo tương lai: Hòa bình, Thịnh vượng và Lấy người dân làm trung tâm”, diễn đàn đã thu hút hơn 1.200 đại biểu từ khắp nơi trên thế giới, đánh dấu số lượng kỷ lục và để lại ấn tượng sâu sắc qua những trao đổi thực chất.
Tự cường, thích ứng và đổi mới
Phát biểu tại phiên bế mạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh các nội dung thảo luận đều có ý nghĩa thiết thực đối với ASEAN, từng quốc gia thành viên và các đối tác. Chương trình nghị sự của AFF 2026 được xây dựng với tầm nhìn bao quát, kết hợp hài hòa giữa vấn đề dài hạn và thách thức mới nổi, phản ánh các ưu tiên chiến lược trong bối cảnh khu vực và thế giới biến chuyển sâu sắc. Nội dung diễn đàn cũng tương đồng với các ưu tiên của Năm Chủ tịch ASEAN 2026 do Philippines đảm nhiệm.
Một điểm nhấn nổi bật là lần đầu tiên tổ chức nhiều cơ chế đối thoại mới, bao gồm Diễn đàn Lãnh đạo các thành phố ASEAN, Phiên Bàn tròn giữa các chính đảng Đông Nam Á, cùng các phiên thảo luận dành cho thanh niên và đại diện Tiểu vùng Mekong. Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, những sáng kiến này mở rộng không gian đối thoại, thúc đẩy kết nối nhân dân - yếu tố nền tảng cho một Cộng đồng ASEAN bao trùm, bền vững và lấy người dân làm trung tâm.
Các đại biểu đã trao đổi sâu rộng về nhiều vấn đề chiến lược như tăng cường đoàn kết, tự cường, ngăn ngừa xung đột, xây dựng mô hình phát triển thích ứng, quản trị trí tuệ nhân tạo bao trùm và bảo đảm an ninh năng lượng khu vực. Đáng chú ý, nhiều ý tưởng mới được đề xuất, trong đó có định hướng chuyển dịch từ “Sản xuất tại ASEAN” (Making ASEAN) sang “Sản xuất bởi ASEAN” (Made by ASEAN), nhằm nâng cao vị thế của các nền kinh tế thành viên trong chuỗi giá trị toàn cầu. Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp khu vực trong hoạch định chính sách công nghiệp, duy trì trạng thái “cân bằng động” trước những biến động địa chính trị phức tạp.
Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, các cuộc thảo luận cho thấy ý thức cộng đồng ASEAN ngày càng được củng cố. Các nhà lãnh đạo, học giả và thế hệ trẻ đều chia sẻ mối quan tâm sâu sắc đối với hòa bình, an ninh khu vực và thượng tôn luật pháp quốc tế như những điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững. Các đại biểu bày tỏ quan ngại trước những thách thức đối với trật tự quốc tế, mô hình phát triển, lòng tin chiến lược, rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu, cũng như tác động của xung đột tới an ninh năng lượng và lương thực. Trong bối cảnh đó, các bên tái khẳng định quyết tâm củng cố vai trò trung tâm của ASEAN và thúc đẩy triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Một thông điệp nổi bật khác là niềm tin mạnh mẽ vào tương lai của ASEAN. Sự hiện diện đông đảo của lãnh đạo các nước thành viên, đại diện đối tác đối thoại và số lượng đại biểu kỷ lục cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với vai trò chiến lược của Hiệp hội. Các đại biểu chia sẻ quan điểm rằng ASEAN cần tiếp tục nâng cao tự cường, thích ứng, thúc đẩy hội nhập sâu rộng, duy trì cam kết phát triển bền vững và hành động khí hậu, đồng thời đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng AI công bằng và bao trùm. Bộ trưởng nhấn mạnh ASEAN cần chuyển từ cam kết sang hành động cụ thể, quyết liệt và hướng tới kết quả thực chất hơn.
Tăng cường lòng tin chính trị
Tại phiên bế mạc, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường đã báo cáo kết quả Phiên Bàn tròn về vai trò của các chính đảng Đông Nam Á trong xây dựng Cộng đồng ASEAN - một sáng kiến lần đầu tiên do Học viện Ngoại giao Việt Nam triển khai. Phiên Bàn tròn quy tụ 11 chính đảng từ các quốc gia Đông Nam Á cùng nhiều học giả và chuyên gia. Các đại biểu thống nhất rằng tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin và hiểu biết lẫn nhau giữa các chính đảng có ý nghĩa quan trọng đối với củng cố đoàn kết, nâng cao tự cường và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.
Các đại biểu đề xuất nhiều sáng kiến nhằm tăng cường lòng tin chính trị, làm sâu sắc hợp tác khu vực và hỗ trợ triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Nhiều ý kiến nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chia sẻ kinh nghiệm về quản trị quốc gia, hoạch định chính sách công và thúc đẩy các sáng kiến đóng góp thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Các đại biểu bày tỏ mong muốn Phiên Bàn tròn giữa các chính đảng Đông Nam Á sẽ được duy trì thường xuyên, trở thành nền tảng đối thoại và xây dựng lòng tin lâu dài.
Khép lại AFF 2026, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng diễn đàn đã giúp nhìn lại những thành tựu quan trọng của ASEAN, đồng thời mang tới nhiều ý tưởng, sáng kiến và đề xuất hành động cụ thể cho tương lai. Ông cũng cho biết Học viện Ngoại giao Việt Nam sẽ sớm tổng hợp kết quả thảo luận để báo cáo lên các Hội nghị Cấp cao ASEAN và Hội nghị Bộ trưởng ASEAN sắp tới.
