Trung tâm Dự báo Khí hậu của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) vừa công bố dự báo mới nhất về hiện tượng El Niño. Theo đó, có tới 65% khả năng xảy ra một đợt El Niño mạnh hoặc rất mạnh trong giai đoạn từ tháng 10/2026 đến tháng 2/2027. Thông tin này nằm trong bản dự báo El Niño - Dao động phương Nam (ENSO) tháng 5 của NOAA.
Dự báo chi tiết về ENSO
Dự báo ENSO phân tích và đánh giá sự biến đổi của nhiệt độ bề mặt nước biển cùng hướng gió tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương. Từ đó, các nhà khoa học dự đoán các pha dao động tự nhiên của Trái Đất, bao gồm pha nóng (El Niño), pha lạnh (La Niña) hoặc trạng thái trung tính. Mục đích của những dự báo này là cảnh báo trước về các đợt thiên tai và diễn biến thời tiết cực đoan.
Chu kỳ và cường độ của El Niño
El Niño xảy ra theo chu kỳ khoảng hai đến bảy năm một lần. Hiện tượng này xuất hiện khi sự thay đổi của gió và dòng hải lưu tại vùng nhiệt đới Thái Bình Dương làm nhiệt độ mặt biển tăng cao, gây ra tác động dây chuyền tới khí hậu toàn cầu. Một đợt El Niño được coi là rất mạnh khi nhiệt độ bề mặt biển tại vùng nhiệt đới Thái Bình Dương tăng khoảng 2°C so với mức trung bình. Hiện tượng này thường được gọi không chính thức là "siêu El Niño".
NOAA cũng dự báo có 82% khả năng El Niño sẽ hình thành từ nay đến tháng 7 và kéo dài ít nhất tới tháng 2/2027. Mức độ chắc chắn này tăng khoảng 20 điểm phần trăm so với dự báo được đưa ra hồi tháng 4.
Tác động của El Niño đến nhiệt độ toàn cầu
Đợt El Niño gần nhất kéo dài từ tháng 5/2023 đến tháng 3/2024 và được xem là một trong những nguyên nhân khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận. Theo báo cáo Tình trạng khí hậu của chuyên trang khoa học khí hậu Climate Brief công bố hồi tháng 4, nếu El Niño sắp tới đạt mức mạnh hoặc rất mạnh, năm 2027 có thể vượt qua kỷ lục nhiệt độ của năm 2024.
Giáo sư Paul Roundy, chuyên gia khoa học khí quyển và môi trường tại Đại học Albany (Mỹ), nhận định: "Ngày càng nhiều dấu hiệu cho thấy đây có thể là đợt El Niño lớn nhất kể từ những năm 1870".
So sánh với El Niño lịch sử
Nếu "siêu El Niño" xảy ra, hiện tượng này có thể đạt mức tương đương đợt El Niño thảm khốc năm 1877, vốn đã gây ra nạn đói toàn cầu giai đoạn 1876 - 1878, khiến hơn 50 triệu người thiệt mạng, tương đương khoảng 3% dân số thế giới thời điểm đó.
Dù bối cảnh kinh tế và xã hội hiện nay khác xa cuối thế kỷ 19, các chuyên gia cảnh báo El Niño mạnh vẫn có thể gây sức ép lớn lên an ninh lương thực, nguồn nước và nền kinh tế toàn cầu. Deepti Singh, Giám đốc Trung tâm thí nghiệm Khí hậu Cực đoan và Tác động thuộc Đại học Bang Washington (Mỹ), cho biết: "Điều khác biệt hiện nay là khí quyển và đại dương của chúng ta đã ấm hơn đáng kể so với những năm 1870, đồng nghĩa các hiện tượng cực đoan đi kèm cũng có thể nghiêm trọng hơn".
Thiệt hại kinh tế và nhân đạo tiềm tàng
Các đợt El Niño mạnh trong quá khứ đã để lại thiệt hại kinh tế lớn. Chẳng hạn, El Niño giai đoạn 1997 - 1998 gây tổn thất toàn cầu ước tính từ 32 đến 96 tỷ USD. Nathaniel Johnson, chuyên gia dự báo ENSO của NOAA, nhấn mạnh rằng một đợt El Niño rất mạnh có thể ảnh hưởng tới nghề cá, sản xuất nông nghiệp, đồng thời làm gia tăng nguy cơ cháy rừng và bão tại nhiều khu vực trên thế giới.
Giáo sư Liz Stephens, chuyên gia về rủi ro khí hậu và khả năng chống chịu tại Đại học Reading (Anh), nhận định: "Đã có rất nhiều người sống trong cảnh nghèo đói. Nếu sản lượng cây trồng tiếp tục giảm do hạn hán hoặc lũ lụt liên quan đến El Niño, giá cả sẽ còn tăng mạnh hơn". Bà nói thêm: "Chúng ta có thể phải đối mặt với những tác động nhân đạo rất lớn trong năm nay, đặc biệt nếu khủng hoảng ở Trung Đông tiếp tục kéo dài".
NOAA cho biết bản dự báo ENSO tiếp theo sẽ được công bố vào ngày 11/6.
