Trong tháng 5 vừa qua, khu vực Bắc Bộ đã trải qua hai đợt nắng nóng gay gắt trên diện rộng, với nhiệt độ nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C. Dự báo trong tháng 6, miền Bắc tiếp tục đón nhiều đợt nắng nóng, nhiệt độ có thể cao hơn 40 độ C. Nắng nóng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn tạo nguy cơ lớn cho đàn vật nuôi, đặc biệt là tại các trang trại và hộ chăn nuôi nhỏ lẻ.
Ảnh hưởng đến đàn vật nuôi tại Đồng bằng sông Hồng
Tại nhiều tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng, đợt nắng nóng kéo dài cuối tháng 5 đã tác động tiêu cực đến sự phát triển của đàn vật nuôi. Sức đề kháng của vật nuôi giảm, chúng chậm phát triển và nguy cơ bùng phát dịch bệnh gia tăng. Bước đầu, tình trạng này đã gây thiệt hại kinh tế không nhỏ cho người chăn nuôi.
Chạy đua với thời tiết
Giữa cái nắng như đổ lửa những ngày cuối tháng 5, anh Trịnh Tiến Toàn, chủ trại gà ở thôn Lác Chiều, xã Thanh Liêm, tỉnh Ninh Bình, đã phải huy động thêm nhân công để chăm sóc cho 6 vạn con gà thịt. Anh Toàn cho biết, trong điều kiện thời tiết bình thường, gia đình chỉ cần 3 nhân công. Nhưng từ đầu mùa nắng nóng, anh đã chủ động thuê thêm 2 nhân công để đảm bảo công việc, chủ yếu là làm mát cho khu nuôi. Hàng ngày, công nhân thường xuyên tưới nước lên mái và xung quanh tường chuồng trại để hạ nhiệt độ. Những ngày nhiệt độ ngoài trời vượt 38-39 độ C, công nhân gần như phải túc trực liên tục, theo dõi biểu hiện của đàn gà. Nếu thấy gà nằm chụm vào góc, bỏ ăn hoặc thở mạnh, phải xử lý làm mát ngay để tránh sốc nhiệt.
Không riêng hộ anh Toàn, nhiều hộ chăn nuôi dê, lợn, hươu, bò sữa và bò thịt trên địa bàn tỉnh Ninh Bình cũng đang áp dụng hàng loạt biện pháp ứng phó với nắng nóng cực đoan. Khi nhiệt độ tăng cao, các chi phí điện, nước, thức ăn và nhân công đều tăng theo. Bò sữa là loại vật nuôi rất nhạy cảm với nắng nóng, nên ngay từ đầu mùa, các hộ chăn nuôi bò sữa đã chủ động giảm nhiệt độ chuồng trại, điều chỉnh chế độ chăm sóc. Bò được tắm thường xuyên, chuồng trại vệ sinh sạch sẽ, cho ăn vào sáng sớm và chiều tối.
Quy mô chăn nuôi tại Ninh Bình
Tỉnh Ninh Bình hiện có quy mô đàn vật nuôi lớn với hơn 1,2 triệu con lợn, 27,7 triệu con gia cầm, 121 nghìn con trâu bò và khoảng 46 nghìn con dê. Phương thức chăn nuôi đang chuyển biến mạnh từ nhỏ lẻ, hộ gia đình sang trang trại quy mô vừa và lớn. Toàn tỉnh có khoảng 2.024 trang trại chăn nuôi, trong đó 33 trang trại quy mô lớn, 548 trang trại quy mô vừa và 1.443 trang trại quy mô nhỏ. Giá trị sản xuất chăn nuôi hàng năm ước đạt gần 15.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 35% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình đã ban hành văn bản chỉ đạo, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi cách phòng, chống nắng nóng nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại. Việc tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin cho gia súc, gia cầm được thực hiện nghiêm túc để phòng ngừa dịch bệnh phát sinh trong mùa hè.
Đồng chí Triệu Văn Giang, Trưởng phòng Chăn nuôi thuộc Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Ninh Bình, cho biết: Người chăn nuôi ngoài việc hạ nhiệt, làm mát khu nuôi và cho vật nuôi, cần chú trọng đảm bảo nguồn điện, nước phục vụ sản xuất, nhất là đối với các trang trại quy mô lớn để sẵn sàng đối phó với nắng nóng.
Hỗ trợ người chăn nuôi
Ngay từ giữa tháng 5, Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã có văn bản gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các địa phương trên cả nước, cảnh báo số ngày nắng nóng có khả năng xuất hiện nhiều hơn so với trung bình nhiều năm, tập trung ở khu vực Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế. Thời tiết bất lợi làm giảm sức đề kháng, vật nuôi có thể chết do cảm nắng, cảm nóng và phát sinh dịch bệnh.
Cục chỉ đạo ngành nông nghiệp các địa phương thường xuyên cập nhật bản tin dự báo thời tiết, đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi gia súc, gia cầm áp dụng các biện pháp phòng, chống nắng nóng và dịch bệnh cho từng đối tượng vật nuôi, kỹ thuật chữa cảm nắng, cảm nóng cho gia súc, gia cầm và chống dịch bệnh.
Khi có thiệt hại do nắng nóng, Cục đề nghị các địa phương tổng hợp số lượng vật nuôi bị thiệt hại, báo cáo khó khăn, vướng mắc và đề xuất các giải pháp hỗ trợ người chăn nuôi khắc phục hậu quả.
Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội gia cầm Việt Nam, ngành gia cầm đang dịch chuyển mạnh mẽ sang phương thức chăn nuôi trang trại công nghiệp và chuỗi liên kết. Mô hình này hiện chiếm khoảng 56%-60% tổng đàn và đóng góp 65%-70% sản lượng thịt, trứng toàn quốc. Tuy nhiên, phân khúc chăn nuôi nhỏ lẻ và kinh tế nông hộ vẫn chiếm tỷ trọng khá lớn, khoảng 40%-45% tổng đàn. Đây là đối tượng dễ bị tổn thương và chịu áp lực nặng nề nhất trước các cú sốc về thời tiết cũng như dịch bệnh.
Để bảo vệ đàn gia cầm trước nắng nóng, người chăn nuôi cần chủ động áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý, trong đó xử lý chuồng trại và dinh dưỡng là yếu tố quyết định để giảm tỷ lệ chết và hạn chế giảm năng suất. Cần chủ động giảm mật độ nuôi từ 20%-30% so với mùa lạnh, che chắn bồn chứa nước để tránh ánh nắng làm nóng nước uống của vật nuôi.
Ông Sơn kiến nghị, Nhà nước cần có chính sách ưu tiên nguồn điện cho sản xuất, chăn nuôi, đảm bảo nguồn điện lưới ổn định, liên tục cho các vùng chăn nuôi trọng điểm và áp dụng mức giá điện ưu đãi cho việc vận hành hệ thống làm mát chuồng trại trong các tháng cao điểm hè. Đồng thời, cần cảnh báo sớm các đợt nắng nóng gay gắt trước 5-7 ngày để người dân chủ động giãn đàn hoặc xuất bán chạy nóng.
