Miền Bắc đón đợt không khí lạnh, mưa dông diện rộng và cảnh báo mưa đá tái diễn
Theo thông tin từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, sáng ngày 1/4, khu vực Bắc Bộ đã chuyển mát rõ rệt do tác động của một đợt không khí lạnh tràn về từ đêm 31/3. Hiện tượng này đã gây ra mưa dông diện rộng trên nhiều địa phương, với lượng mưa đáng kể được ghi nhận qua hệ thống đo mưa tự động Vrain.
Lượng mưa lớn và thiệt hại do mưa đá
Tại thời điểm cập nhật sáng sớm 1/4, nhiều khu vực đã ghi nhận mưa từ 20 đến 50mm. Cụ thể, trạm Liên Mạc ở Hà Nội có lượng mưa lên tới 54mm, trong khi Tân Tiến tại Lào Cai là 39mm và Hùng Mỹ ở Tuyên Quang đạt 32mm. Một số điểm tại Cao Bằng cũng ghi nhận mưa trên 20mm. Đáng chú ý, tại tỉnh Tuyên Quang, lượng mưa tích lũy từ 19h ngày 31/3 đến 3h ngày 1/4 đã lên tới 106,6mm, cho thấy cường độ mưa lớn trong thời gian ngắn.
Từ đêm 31/3 đến rạng sáng 1/4, Hà Nội đã trải qua các cơn mưa kèm theo sấm chớp, tập trung chủ yếu vào nửa đêm và sáng sớm. Một số khu vực phía Tây của thủ đô tiếp tục xuất hiện mưa đá với cường độ nhỏ. Nguyên nhân của hiện tượng này được xác định là do không khí lạnh nén rãnh áp thấp, tạo điều kiện cho mưa dông phát triển mạnh ở Bắc Bộ.
Cùng thời điểm, mưa đá cũng xảy ra tại một số tỉnh miền núi phía Bắc, gây thiệt hại đáng kể. Tại Cao Bằng, dông lốc kèm mưa đá đã làm hư hại 743 mái nhà và 38ha hoa màu, theo số liệu báo cáo nhanh từ địa phương. Ở Tuyên Quang, mưa đá xuất hiện trong khoảng 20 đến 30 phút, ảnh hưởng trực tiếp đến cây trồng. Lạng Sơn cũng ghi nhận mưa đá cục bộ vào chiều 31/3, trong khi khu vực Việt Trì thuộc tỉnh Phú Thọ chứng kiến hiện tượng này vào đêm 31/3 và rạng sáng 1/4, khi trời mưa to kèm theo dông.
Cảnh báo mưa đá có thể tái diễn và nguyên nhân thời tiết cực đoan
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, cho biết mưa đá ở miền núi và trung du phía Bắc có khả năng xuất hiện trở lại vào ngày 4/4, khi không khí lạnh quay lại đất liền phía Bắc của nước ta. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của việc theo dõi sát sao các bản tin dự báo thời tiết trong thời gian tới.
Tiến sĩ Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu thuộc Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, giải thích rằng giai đoạn chuyển từ xuân sang hè là thời điểm các đợt không khí lạnh cuối mùa chưa chấm dứt hoàn toàn, trong khi bức xạ mặt trời tăng lên rõ rệt. Sự kết hợp này làm nền nhiệt bề mặt đất nóng lên nhanh và vùng áp thấp nóng phía Tây bắt đầu hoạt động mạnh hơn ở Bắc Bộ. Chính sự đan xen giữa các đặc trưng khí hậu "mùa cũ" và "mùa mới" đã tăng cường tương tác giữa hai khối khí có bản chất khác nhau – khô lạnh và nóng ẩm – tạo ra môi trường thuận lợi cho hội tụ, nhiễu động và đối lưu phát triển, dẫn đến mưa dông.
Về mặt động lực, giao mùa là giai đoạn hoàn lưu khí quyển biến động mạnh, với các hệ thống thời tiết quy mô vừa và nhỏ hoạt động linh hoạt hơn. Điều kiện nhiệt động lực trong thời kỳ này rất dễ giúp tích lũy năng lượng cho đối lưu. Do đó, chỉ cần có thêm một "tác nhân" kích hoạt như rãnh thấp, hội tụ gió thấp tầng hoặc sự phát triển cục bộ của mây đối lưu, dông có thể bùng phát nhanh chóng và đạt cường độ mạnh trong thời gian ngắn.
Khuyến cáo phòng tránh và tác động của biến đổi khí hậu
Tiến sĩ Kiên khuyến cáo người dân không nên chỉ theo dõi các bản tin dự báo thời tiết hàng ngày, mà cần đặc biệt chú ý đến các bản tin cảnh báo ngắn hạn và cực ngắn. Khi có cảnh báo dông mạnh, cần chủ động phòng tránh bằng cách chằng chống mái nhà, cố định các vật thể dễ bay hoặc bị cuốn theo gió như mái tôn và biển quảng cáo. Ngoài ra, nên tránh trú dưới cây lớn, hạn chế di chuyển ngoài trời và liên tục cập nhật thông tin chính thức từ cơ quan khí tượng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nhiệt độ nóng lên dẫn đến khí quyển có khả năng chứa nhiều hơi nước hơn, đồng thời làm gia tăng khả năng xuất hiện các điều kiện thuận lợi cho mưa lớn cực đoan và đối lưu mạnh. Điều này có nghĩa là nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông mạnh, sét, gió giật lớn và mưa lớn cục bộ có thể trở nên phức tạp hơn, thất thường hơn và khó lường hơn. Đối với miền Bắc, đặc biệt trong giai đoạn giao mùa, nếu nền nhiệt tiếp tục tăng nhanh trên nền ẩm lớn và hoàn lưu biến động mạnh, các đợt dông nguy hiểm vẫn sẽ là loại hình thời tiết cần được theo dõi rất sát sao.
