Nguy cơ El Nino xuất hiện đang làm dấy lên lo ngại về các đợt thời tiết cực đoan tại Việt Nam. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo có 80% khả năng El Nino hình thành trong giai đoạn tháng 6-8, gia tăng hiện tượng thời tiết cực đoan toàn cầu.
El Nino tác động đến Việt Nam như thế nào?
PGS.TS Vũ Thanh Hằng, Khoa Khí tượng Thủy văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho biết: El Nino thay đổi hoàn lưu khí quyển, phân bố mưa toàn cầu. Với Việt Nam, tác động rõ nhất là gia tăng nắng nóng kéo dài, nhiệt độ cao hơn trung bình, nguy cơ hạn hán và thiếu nước.
Tại các đô thị lớn, kết hợp nhiệt độ cao và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị khiến nắng nóng cực đoan dễ cảm nhận hơn. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng cụ thể còn phụ thuộc vào cường độ El Nino và tương tác với các hình thế thời tiết khác.
Nắng nóng và hạn hán gia tăng
Cuối tháng 5, Bắc Bộ và nhiều tỉnh miền Trung trải qua nắng nóng diện rộng, nhiệt độ vượt kỷ lục. Điều này liên quan đến xu hướng chuyển sang pha El Nino. PGS Hằng nhận định: Khi El Nino hình thành, lượng mưa giảm, nhiệt độ tăng, tạo điều kiện cho nắng nóng mạnh hơn, kéo dài hơn. Các khu vực chịu ảnh hưởng rõ nét gồm Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Ngoài nắng nóng, El Nino gây thiếu nước sinh hoạt do mưa giảm, mực nước hồ chứa và sông suối suy giảm. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, xâm nhập mặn gia tăng khi dòng chảy từ thượng nguồn giảm. Nguy cơ cháy rừng, ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp, giảm năng suất cây trồng cũng tăng cao. Nhu cầu điện cho làm mát tăng, gây áp lực lên hệ thống cung cấp điện.
Việt Nam cần chủ động ứng phó
PGS.TS Vũ Thanh Hằng khuyến cáo: Người dân tại các khu vực chịu ảnh hưởng cần sử dụng nước tiết kiệm, theo dõi bản tin dự báo khí tượng thủy văn, thực hiện biện pháp bảo vệ sức khỏe trong nắng nóng kéo dài. Sản xuất nông nghiệp cần kế hoạch sử dụng nước hợp lý, điều chỉnh cơ cấu cây trồng và thời vụ phù hợp.
Dù El Nino thường giảm mưa, tăng nắng nóng, hạn hán, các hiện tượng cực đoan như mưa lớn cục bộ, dông lốc, bão mạnh vẫn có thể xảy ra. PGS Hằng cho biết: Trong năm El Nino, bão hình thành xa hơn về phía đông và hoạt động nhiều hơn vào nửa cuối mùa bão. Do đó, các địa phương cần theo dõi sát dự báo, xây dựng phương án quản lý nước hiệu quả, chuẩn bị kịch bản ứng phó với cả nắng nóng, hạn hán và thời tiết cực đoan khác.
Hiện chưa thể xác định El Nino sắp tới có cường độ tương đương các sự kiện rất mạnh như 1997-1998 hay 2015-2016. Tuy nhiên, dự báo của Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ (CPC) cho thấy giai đoạn tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 khả năng xuất hiện El Nino mạnh hoặc rất mạnh tương đối cao. Nhiệt độ trung bình toàn cầu hiện cao do biến đổi khí hậu, nên ngay cả El Nino trung bình cũng có thể kết hợp với xu thế nóng lên dài hạn, gia tăng nguy cơ nắng nóng kéo dài, hạn hán và thiếu nước.
