Dự báo thời tiết 2026: Nắng nóng gay gắt và thời tiết cực đoan gia tăng
Ngày 5 tháng 3, ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết thuộc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, đã có những chia sẻ chi tiết về tình hình khí tượng thủy văn dự kiến trong năm 2026. Cuộc trao đổi này nhấn mạnh những diễn biến phức tạp và đáng lo ngại liên quan đến hiện tượng ENSO và tác động của nó đến thời tiết Việt Nam.
ENSO chuyển pha: Từ La Niña sang El Niño
Ông Hưởng cho biết, hiện tại ENSO đang ở trạng thái La Niña yếu, với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương (NINO3.4) ở mức khoảng -0,6°C vào tuần cuối tháng 2 năm 2026. Tuy nhiên, các mô hình dự báo chỉ ra rằng trong vòng ba tháng tới, khả năng cao (từ 80% đến 90%) ENSO sẽ chuyển dần sang trạng thái trung tính, trong khi xác suất duy trì La Niña giảm xuống chỉ còn 10% đến 20%.
Từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2026, ENSO được dự báo sẽ duy trì ở trạng thái trung tính nhưng nghiêng dần về pha nóng, với xác suất chuyển sang El Niño tăng lên khoảng 35% đến 45%. Đầu mùa thu năm 2026, trạng thái trung tính nghiêng nóng sẽ trở nên rõ rệt hơn và có khả năng chuyển hoàn toàn sang El Niño vào các tháng cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027. Sự chuyển pha này được nhận định sẽ làm gia tăng tính bất định của các hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu và khu vực.
Tác động đến thời tiết Việt Nam: Nắng nóng gia tăng
Trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao kỷ lục, theo cảnh báo của Tổ chức Khí tượng thế giới, năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục nằm trong nhóm những năm nóng nhất kể từ khi có số liệu quan trắc. Khi ENSO nghiêng về pha nóng từ nửa cuối năm, gió tín phong trên Thái Bình Dương có xu hướng suy yếu, phân bố đối lưu thay đổi, làm tăng xác suất xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài và cực đoan hơn tại khu vực nhiệt đới, bao gồm Việt Nam. Đồng thời, lượng mưa ở một số khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là phía Nam nước ta vào cuối năm, có thể thấp hơn so với trung bình nhiều năm.
Đối với Việt Nam, dưới tác động kép của ENSO chuyển pha và biến đổi khí hậu, nắng nóng năm 2026 được dự báo sẽ xuất hiện sớm, kéo dài hơn và gia tăng về cường độ so với trung bình nhiều năm, thậm chí còn gay gắt hơn so với năm 2025. Cụ thể:
- Tháng 3 năm 2026: Nắng nóng tiếp tục xảy ra trên diện rộng tại miền Đông Nam Bộ; khu vực Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ.
- Tháng 4 năm 2026: Nắng nóng gia tăng cường độ và mở rộng sang Tây Nguyên, miền Tây Nam Bộ; khu vực từ Thanh Hóa đến Huế bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng.
- Từ cuối tháng 5 năm 2026: Nắng nóng mở rộng dần ra toàn khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, cường độ tăng mạnh và duy trì cao điểm trong các tháng 6 đến tháng 8 năm 2026.
- Từ khoảng tháng 9 năm 2026: Nắng nóng có xu hướng suy giảm dần nhưng vẫn có thể xuất hiện các đợt nắng nóng muộn bất thường.
Nhìn tổng thể, nắng nóng cực đoan không còn là hiện tượng dị biệt mà đang trở thành đặc trưng ngày càng rõ nét trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ENSO chuyển pha nóng.
Các hiện tượng thời tiết cực đoan khác cần lưu ý
Ông Hưởng cũng cảnh báo về những hiện tượng thời tiết cực đoan khác có thể gia tăng trong năm 2026. Trong điều kiện nền nhiệt mặt nước biển cao và ENSO nghiêng nóng, cần đặc biệt đề phòng những cơn bão có cường độ mạnh, diễn biến nhanh, quỹ đạo phức tạp và mức độ rủi ro cao.
Cùng với đó, sự phân bố mưa có xu hướng cực đoan hơn: số đợt mưa lớn diện rộng có thể xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình, nhưng mưa lớn cục bộ với cường suất rất lớn trong thời gian ngắn có xu hướng gia tăng. Trong mùa khô đầu năm 2026, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm và thấp hơn so với mùa cạn 2024–2025; cao điểm từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2026 nhưng ít khả năng gây ảnh hưởng lớn trên diện rộng.
Từ tháng 4 đến tháng 7 năm 2026, tình hình khô hạn, thiếu nước cục bộ ngoài vùng cấp nước của các công trình thủy lợi có thể xảy ra tại một số khu vực thuộc Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng. Đặc biệt, trong điều kiện ENSO chuyển pha sang nghiêng nóng và có khả năng tiến tới El Niño vào cuối năm, không chỉ nền nhiệt gia tăng mà các hiện tượng dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ cũng có xu hướng xuất hiện nhiều và mạnh hơn trung bình, nhất là trong các tháng chuyển mùa (tháng 3–5 và tháng 9–10).
Năm 2026 vì vậy được nhận định là năm có thời tiết và thiên tai mang tính cực đoan và khó lường cao hơn, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ các cơ quan chức năng và người dân.
ENSO (El Niño Southern Oscillation) là dao động khí hậu tự nhiên ảnh hưởng mạnh đến thời tiết và khí hậu nhiều khu vực, trong đó có Việt Nam. ENSO có 3 pha gồm La Niña với nhiệt độ mặt đại dương lạnh gây mưa bão nhiều, El Niño nhiệt cao gây nắng nóng hạn hán, và pha trung tính.
