Dự báo thời tiết 2026: Cao điểm nắng nóng, mưa bão và lũ quét diễn ra khi nào?
Cả nước đang chuẩn bị bước vào mùa mưa bão năm 2026 với nhiều lo ngại về xu hướng thời tiết cực đoan. Để hiểu rõ hơn về các diễn biến từ nay đến cuối năm, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Thượng Hiền, Cục trưởng Cục Khí tượng thủy văn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Xu hướng thời tiết và hoạt động của bão năm 2026
Ông Hiền cho biết, năm 2026, trạng thái khí hậu toàn cầu tiếp tục chịu tác động của hiện tượng ENSO, có thể duy trì ở pha trung tính hoặc chuyển sang pha nóng El Nino vào cuối năm. Điều này khiến thời tiết có xu hướng biến động mạnh và khó dự báo hơn so với trước đây.
Về hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, số lượng dự kiến trong năm 2026 có khả năng ít hơn trung bình nhiều năm và thấp hơn đáng kể so với năm 2025 – năm có số lượng rất cao với 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới. Tuy nhiên, ông Hiền nhấn mạnh: "Dù số lượng ít hơn, nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh vẫn cao, nhất là trong bối cảnh có thể xuất hiện những giai đoạn dài không có bão, sau đó bão lại hình thành và tăng cường nhanh trong thời gian ngắn, gây tác động lớn."
Các loại hình thiên tai và giai đoạn rủi ro năm 2026
Theo ông Hiền, năm 2026 sẽ chứng kiến sự gia tăng của nhiều loại hình thiên tai. Nắng nóng có xu hướng tăng cả về cường độ và thời gian kéo dài, trong khi các hiện tượng dông, lốc, sét, mưa đá có thể xuất hiện mạnh trong các thời kỳ chuyển mùa. Đáng chú ý, xu thế mưa hiện nay là mưa cường độ lớn trong thời gian ngắn, dễ gây ngập úng đô thị và gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại khu vực miền núi.
Ông Hiền chỉ ra các giai đoạn rủi ro cụ thể mà người dân và chính quyền địa phương cần đặc biệt lưu ý:
- Từ tháng 4 đến tháng 6: Đây là thời kỳ nắng nóng và dông lốc chuyển mùa.
- Tháng 7 đến tháng 9: Cao điểm mưa lớn ở Bắc Bộ, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở.
- Tháng 9 đến tháng 11: Cao điểm của bão và áp thấp nhiệt đới.
- Từ tháng 10 đến cuối năm: Khu vực Trung Bộ cần đề phòng các đợt mưa lớn gây lũ trên các sông và ngập lụt đô thị; đồng thời cảnh giác với lũ quét và sạt lở ở vùng núi.
Biến động khí hậu và xu hướng dịch chuyển
Ông Hiền đánh giá, khí hậu ở Việt Nam hiện nay đang biến động mạnh hơn và cực đoan hơn so với trước đây. Không chỉ mở rộng về không gian ảnh hưởng mà còn gia tăng về tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như nắng nóng, mưa lớn, bão mạnh.
Đặc biệt, nhiều hiện tượng xảy ra trái với quy luật thông thường, như mưa trái mùa, bão muộn hoặc các đợt mưa kéo dài bất thường. Ông nhấn mạnh: "Đây là biểu hiện điển hình của tác động từ biến đổi khí hậu, làm gia tăng tính bất định và đặt ra nhiều thách thức trong công tác dự báo và phòng chống thiên tai."
Phân tích sâu hơn, ông Hiền cho rằng các hiện tượng mưa lũ, thời tiết cực đoan gần đây không còn là những bất thường đơn lẻ, mà phản ánh xu thế dịch chuyển của nền khí hậu trong bối cảnh nhiệt độ trung bình trái đất ngày càng tăng. Một xu hướng rõ nét là sự gia tăng của mưa cực đoan, do không khí ấm hơn có khả năng giữ nhiều hơi nước hơn, dẫn đến cường độ mưa lớn hơn. Đồng thời, nhiệt độ mặt nước biển tăng cũng tạo điều kiện cho bão tăng cường độ nhanh và có thể đạt cường độ mạnh hơn.
Tác động của ENSO cùng với sự biến đổi của hoàn lưu khí quyển và gió mùa đã làm thay đổi cả về thời gian và không gian xuất hiện của các hiện tượng thời tiết nguy hiểm, khiến chúng không còn tuân theo các quy luật trước đây và trở nên khó lường, khó dự báo hơn.
Cuộc trao đổi với ông Nguyễn Thượng Hiền đã cung cấp cái nhìn toàn diện về dự báo thời tiết năm 2026, nhấn mạnh sự cần thiết của việc chuẩn bị ứng phó với các thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
