Áp lực Tết: Khi ngày sum vầy trở thành gánh nặng tâm lý và xã giao
Tết Nguyên đán vốn được xem là dịp nghỉ ngơi, sum vầy gia đình sau một năm làm việc vất vả. Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, không ít người lại rơi vào trạng thái căng thẳng, áp lực khi phải xoay xở đủ thứ việc. Từ khoản chi tiêu khổng lồ, sắm sửa đồ đạc, quà cáp biếu tặng cho đến việc duy trì các mối quan hệ xã giao đều trở thành gánh nặng tâm lý.
Những câu chuyện áp lực từ thực tế
Chị Nguyễn Thị Hồng, một nhân viên văn phòng tại phường Xuân Hòa, TP.HCM, chia sẻ: "Càng gần Tết tôi càng thấy mệt mỏi vì chi tiêu và các mối quan hệ. Lương thưởng năm nay không tăng bao nhiêu nhưng phải lo đủ thứ: quà cho nội ngoại hai bên, quà sếp, quà cho đối tác làm ăn. Nhiều lúc không phải vì muốn mà vì sợ người ta nghĩ mình thiếu tình cảm, không biết điều."
Anh Trần Minh Tuấn, chủ một cửa hàng nhỏ ở phường Bình Thạnh, cũng thừa nhận: "Đi chúc Tết giờ giống như một cuộc chạy đua thực sự. Có ngày tôi ghé cả chục nhà, mỗi nơi ngồi vài phút rồi đi tiếp. Nhiều khi thấy mình chúc cho xong, chứ không còn cảm giác sum vầy ấm áp như hồi nhỏ nữa."
Một bộ phận người trẻ hiện nay đã chọn cách "né" bớt các hoạt động xã giao truyền thống. Họ tìm cách tránh mặt trong các cuộc gặp mặt cuối năm hoặc cố tình về sớm trong các buổi họp mặt gia đình, bạn bè để giảm bớt áp lực.
Góc nhìn từ chuyên gia tâm lý và tôn giáo
Thượng tọa Thích Trí Chơn, Phó trưởng ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, viện chủ tu viện Khánh An tại phường An Phú Đông, TP.HCM, nhận định: "Ngày nay, thay vì tận hưởng không khí đoàn viên ấm áp, nhiều người lại bị cuốn vào vòng quay so sánh, tính toán và lo toan. Điều này khiến niềm vui Tết bị thay thế bằng cảm giác nặng nề, căng thẳng và áp lực phải 'hoàn thành nghĩa vụ' với người khác."
Theo thượng tọa, trong bối cảnh đô thị hiện đại, Tết không còn giữ được nhiều nét giản dị như xưa: "Có những món quà cứ xoay vòng từ người này sang người khác, trở thành một hình thức xã giao thuần túy. Ngày xưa, một món quà là để ăn, để chia sẻ ân tình. Còn bây giờ, nhiều khi chỉ để chứng minh rằng mình đã đi thăm, đã thực hiện đủ lễ nghĩa."
Thượng tọa Thích Trí Chơn phân tích sâu hơn: "Phần lớn áp lực ngày Tết không đến từ hoàn cảnh khách quan mà do chính mỗi người tự đặt ra. Tết đáng lẽ là dịp để nghỉ ngơi, nhìn lại một năm đã qua, nhưng nhiều người lại chỉ tổng kết doanh thu, lãi lỗ, thành tựu bên ngoài mà quên 'tổng kết chính mình'. Ít ai nhìn lại tâm hồn mình: một năm qua mình đã sống ra sao, đã giúp được ai, đã làm tổn thương ai, có thể làm mới mình điều gì trong năm tới."
Lời khuyên để Tết nhẹ nhàng hơn
Sư thầy Trí Chơn cho rằng việc quá bận tâm đến hình thức, đến ánh nhìn và sự đánh giá của người khác khiến con người dễ rơi vào mệt mỏi: "Sống để làm hài lòng người khác, tìm kiếm sự khen ngợi bên ngoài chính là nguyên nhân khiến nhiều người cảm thấy áp lực, đặc biệt trong dịp Tết khi các mối quan hệ xã giao dồn dập."
Để Tết bớt nặng nề, thượng tọa đưa ra lời khuyên: "Mỗi người cần 'khép lại phù hoa, mở đường từ tâm', tức là giảm bớt hình thức bên ngoài, quay về chăm sóc đời sống nội tâm. Tết chỉ thật sự có ý nghĩa khi con người sống chậm lại, kết nối với những người gần gũi nhất như gia đình, hàng xóm, cộng đồng xung quanh thay vì chạy theo các mối quan hệ xa xôi, hình thức."
Sư thầy dẫn chứng: "Ngày trước, ông bà ta gói quà bằng lá chuối, trao cho nhau mứt gừng, bánh chưng tự làm, nhưng nghĩa tình rất sâu đậm. Bây giờ, quà có thể sang trọng hơn nhưng ân tình đôi khi lại nhạt hơn."
Giải pháp then chốt mà thượng tọa đưa ra là: "Chúng ta hãy bớt sống vì ánh nhìn của người khác thì sẽ cảm nhận mọi sự nhẹ nhàng hơn. Khi sống thật với chính mình, trái tim mới có thể gắn kết thực sự."
Từ góc nhìn này, áp lực Tết không phải là điều tất yếu mà là hệ quả của lối sống nặng hình thức đang phổ biến. Khi mỗi người biết tiết chế, quay về với giá trị cốt lõi của Tết là sum vầy, sẻ chia và nhìn lại chính mình thì Tết sẽ trở lại đúng nghĩa là một khoảng thời gian nghỉ ngơi và hồi phục tinh thần thực sự.
