Bí Quyết Giữ Bình Thản Trước Những Câu Hỏi 'Khó Đỡ' Ngày Tết Theo Chuyên Gia Tâm Lý
Tết Nguyên Đán vốn được xem là dịp đoàn viên, nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng cho nhiều người. Tuy nhiên, với không ít cá nhân, đây cũng là thời điểm áp lực gia tăng trước hàng loạt câu hỏi từ họ hàng và người thân. Thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân, chuyên gia tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho rằng với văn hóa hỏi thăm đặc trưng của người Việt, rất khó để tránh những câu hỏi nhạy cảm như: “Bao giờ lấy chồng?”, “Bao giờ có con?”, hay “Lương bao nhiêu?”. Trong tình huống này, thay vì né tránh, mọi người nên thay đổi cách nhìn nhận và phản ứng với chúng để giữ được sự bình thản.
Áp Lực Không Nằm Ở Câu Hỏi Mà Ở Cách Diễn Giải
Theo ThS. Hoàng Quốc Lân, áp lực lớn nhất không nằm ở chính câu hỏi, mà ở cách mỗi người diễn giải câu hỏi đó trong tâm trí của mình. “Khi nghe 'Bao giờ lấy chồng?', nhiều bạn trẻ tự động gắn thêm những suy nghĩ tiêu cực như: 'Mình chậm quá', 'Mình kém người khác', 'Người ta đang đánh giá mình'. Chính những suy nghĩ ấy mới làm tổn thương bản thân nhiều hơn lời hỏi thực tế”, ThS. Hoàng Quốc Lân phân tích chi tiết.
Do đó, để có một tâm thế vững vàng trong dịp Tết, điều đầu tiên cần làm là tách câu hỏi ra khỏi giá trị bản thân. Phần lớn người thân đặt ra những câu hỏi này chỉ vì họ không biết bắt đầu câu chuyện bằng chủ đề nào khác, hoặc đó đơn giản là những câu cửa miệng quen thuộc trong không khí sum họp gia đình. Họ muốn tạo sự gần gũi và kết nối, dù cách thể hiện đôi khi có thể thiếu tinh tế và nhạy cảm. “Khi ta hiểu được điều đó, câu hỏi sẽ nhẹ đi rất nhiều và không còn là gánh nặng tâm lý”, chuyên gia tâm lý nhấn mạnh.
Chuẩn Bị Trước Cách Phản Hồi Phù Hợp
Bên cạnh việc thay đổi nhận thức, ThS. Hoàng Quốc Lân khuyên mọi người nên chuẩn bị trước cách phản hồi cho các tình huống có thể xảy ra. Theo cơ chế tâm lý, não bộ thường căng thẳng nhất khi bị “đánh úp” bởi những câu hỏi bất ngờ. Nếu đã hình dung trước tình huống và tập dượt cách trả lời, cảm xúc sẽ ổn định hơn khi đối diện với thực tế trong các buổi gặp mặt gia đình.
Tùy theo mức độ thân mật và đặc điểm của từng mối quan hệ, mỗi người có thể lựa chọn cách phản hồi phù hợp, từ hài hước, nhẹ nhàng đến thẳng thắn nhưng vẫn giữ được sự lịch sự và tôn trọng. Quan trọng hơn, hãy tự nhắc nhở bản thân rằng không ai có nghĩa vụ phải “báo cáo thành tích” mỗi dịp Tết đến. Mỗi người đều có một nhịp sống riêng biệt, và không ai có quyền quyết định tốc độ trưởng thành hay mức độ hạnh phúc của người khác. “Khi bạn tin tưởng vào hành trình của chính mình, dù người khác hỏi gì, bạn vẫn giữ được sự bình thản và tự tin”, ThS. Hoàng Quốc Lân khẳng định.
Có Nên Chia Sẻ Cảm Xúc Thật Trong Dịp Tết?
Một băn khoăn khác thường gặp trong dịp Tết là: có nên nói ra những cảm xúc tiêu cực hay nên giữ mọi thứ nhẹ nhàng để không làm mất không khí chung của gia đình? Theo ThS. Hoàng Quốc Lân, điều này phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm và văn hóa của từng gia đình cụ thể. Có những gia đình sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và an ủi, giúp người chia sẻ cảm thấy nhẹ nhõm và được hỗ trợ tinh thần. Tuy nhiên, cũng có những gia đình vô tình khiến mọi thứ trở nên tệ hơn bằng những câu nói như: “Có gì đâu mà buồn!”, “Người ta còn khổ hơn nhiều!”, hay “Tết rồi đừng nghĩ linh tinh!”.
Trong trường hợp thứ hai, việc chia sẻ cảm xúc thật vào đúng dịp Tết đôi khi có thể khiến người trong cuộc cảm thấy tổn thương sâu sắc hơn và làm tăng thêm căng thẳng. “Nếu người thân có khả năng lắng nghe và đồng cảm, bạn có thể nói thật, nhưng nên chọn thời điểm phù hợp khi mọi người bớt ồn ào, bớt rượu bia – để cuộc trò chuyện diễn ra rõ ràng, tôn trọng và hiệu quả”, ThS. Hoàng Quốc Lân khuyến nghị.
Ngược lại, nếu gia đình có xu hướng phán xét hoặc thiếu sự thấu cảm, mỗi người có thể chọn cách chia sẻ ở mức độ vừa phải, hoặc tạm giữ lại cảm xúc, đợi sau Tết để nói chuyện riêng với những người mà mình cảm thấy an toàn và tin tưởng hơn. Điều này giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần và duy trì sự hòa hợp trong những ngày lễ quan trọng.
