Sau nhiều vụ việc trẻ em rơi vào trạng thái căng thẳng tâm lý, lo âu, thậm chí tự cô lập bản thân vì áp lực học tập và tác động từ mạng xã hội, việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho trẻ nhỏ đã trở thành một nhu cầu cấp thiết đối với gia đình và cộng đồng. Theo số liệu từ Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam, hiện nay cứ 5 thanh, thiếu niên Việt Nam thì có một em gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần, trong đó phổ biến nhất là các chứng lo âu và trầm cảm. Đáng chú ý, nhiều trẻ em không biết tìm kiếm sự hỗ trợ từ đâu khi đối mặt với khủng hoảng cảm xúc.
Hoạt động hè hướng tới sức khỏe tinh thần
Mùa hè năm nay, nhiều hoạt động với chủ đề “hè an toàn tinh thần” dành cho trẻ em đang được triển khai rộng rãi tại các tỉnh, thành thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định và Ninh Bình. Không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các sân chơi giải trí, các chương trình này bắt đầu chú trọng đến khả năng nhận diện cảm xúc, giải tỏa áp lực và xây dựng môi trường giao tiếp tích cực cho trẻ vị thành niên.
Tại Hà Nội
Nhiều trường trung học cơ sở và trung học phổ thông trên địa bàn thành phố đã duy trì hoạt động của “phòng tham vấn học đường” ngay cả trong dịp hè. Một số trường còn tổ chức các workshop về quản lý cảm xúc, phòng chống bắt nạt học đường và kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cho học sinh trước kỳ nghỉ hè. Các hoạt động trị liệu nghệ thuật, đọc sách chữa lành hay sinh hoạt nhóm cùng chuyên gia tâm lý đang trở thành lựa chọn mới của nhiều phụ huynh tại khu vực thành thị.
Tại Hải Phòng
Mô hình “Câu lạc bộ quyền trẻ em” và “Ngôi nhà an toàn” do Đoàn Thanh niên phối hợp với ngành lao động-thương binh và xã hội triển khai tại một số khu vực ngoại thành đang tạo thêm không gian sinh hoạt cộng đồng cho trẻ em trong dịp hè. Tại đây, các em được tham gia hoạt động nhóm, trò chơi kết nối, học kỹ năng kiểm soát cảm xúc và giao tiếp xã hội.
Tại Ninh Bình
Một số trung tâm công tác xã hội phối hợp tổ chức các lớp “học hè cảm xúc”, nơi trẻ em tham gia các hoạt động thủ công, mỹ thuật, đọc sách, trải nghiệm thiên nhiên và chia sẻ cảm xúc với bạn bè đồng trang lứa. Các chương trình này hướng tới giúp trẻ giải tỏa áp lực tâm lý và xây dựng sự tự tin trong giao tiếp.
Sự hỗ trợ từ các tổ chức
UNICEF Việt Nam, thông qua chương trình Sức khỏe tâm thần trẻ em, đang phối hợp hiệu quả với ngành giáo dục nhằm thúc đẩy chương trình học tập cảm xúc-xã hội trong trường học, hỗ trợ đào tạo giáo viên, tư vấn học đường và kỹ năng làm cha mẹ tích cực. Tổ chức này đặt mục tiêu đến năm 2026 sẽ có khoảng 10 triệu thanh thiếu niên Việt Nam được hưởng lợi từ các chương trình nâng cao sức khỏe tâm thần và kỹ năng ứng phó tâm lý.
Song song đó, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam liên tục đẩy mạnh các diễn đàn “Lắng nghe trẻ em nói”, hoạt động truyền thông bảo vệ trẻ trên môi trường mạng và các chương trình tư vấn gia đình. Nhiều hoạt động lưu động tại khu vực phía bắc được tổ chức nhằm hỗ trợ trẻ em có nguy cơ bị bạo lực, cô lập hoặc gặp áp lực tâm lý sau một năm học kéo dài.
Khoảng thời gian vàng để phục hồi cảm xúc
Các chuyên gia tâm lý cho rằng, mùa hè không chỉ là khoảng nghỉ học mà còn là “khoảng thời gian vàng” để phục hồi cảm xúc cho trẻ em sau một năm học căng thẳng. Tuy nhiên, nhiều gia đình hiện vẫn chú trọng lấp kín lịch học thêm hơn là dành thời gian trò chuyện, vui chơi và lắng nghe con trẻ.
