Nhà ở tiếp tục là vấn đề nóng được người lao động quan tâm hàng đầu tại Chương trình Thủ tướng Chính phủ trao đổi, thảo luận với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam sáng 5.6, với chủ đề: Công đoàn Việt Nam đồng hành cùng Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Nhiều gia đình 4-5 người sống trong căn phòng 10-15 m²
Thay mặt đoàn viên, người lao động, bà Nguyễn Thị Thanh, Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình (Hà Nội), cho biết qua nhiều năm hoạt động công đoàn, vấn đề được công nhân phản ánh nhiều nhất vẫn là chỗ ở. Theo bà Thanh, phần lớn công nhân tại Hà Nội và nhiều địa phương là lao động ngoại tỉnh, đang sống trong những khu nhà trọ chật hẹp, điều kiện sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn.
"Nhiều gia đình 4 - 5 người phải sinh hoạt trong căn phòng chỉ khoảng 10 - 15 m², trong khi chi phí thuê nhà, điện nước và các khoản sinh hoạt ngày càng tăng. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khỏe, khả năng tái tạo sức lao động cũng như năng suất làm việc của người lao động", bà Thanh nói.
Từ thực tế khảo sát, đại diện công đoàn Hà Nội cho biết người lao động hiện có nhu cầu rất đa dạng, từ thuê nhà dài hạn, thuê mua đến mua nhà ở xã hội. Vì vậy, bà đề nghị Chính phủ tiếp tục phát triển nhiều loại hình nhà ở phù hợp khả năng chi trả của công nhân; quy hoạch nhà ở gần khu công nghiệp, đi kèm trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, khu sinh hoạt văn hóa; đồng thời có cơ chế tài chính hỗ trợ người lao động tiếp cận nhà ở với chi phí hợp lý.
Thực trạng nhà ở xã hội: còn nhiều bất cập
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành và triển khai xây dựng khoảng 720.000 căn nhà ở xã hội, trong đó có 180.000 căn đã hoàn thành, góp phần giải quyết nhu cầu nhà ở cho 180.000 hộ gia đình. Đáng chú ý, khoảng 42.000 căn được phát triển theo mô hình nhà ở cho thuê. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, cả nước tiếp tục triển khai thêm khoảng 91.000 căn nhà ở xã hội, bao gồm cả các dự án nhà cho thuê.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, dù kết quả thực hiện vượt chỉ tiêu đề ra, thị trường nhà ở vẫn còn nhiều bất cập. Trong khi nguồn cung nhà ở thương mại tiếp tục tăng, phân khúc nhà ở phù hợp với người thu nhập thấp, công nhân lao động vẫn thiếu hụt. Bên cạnh đó, thị trường lâu nay chủ yếu tập trung vào nhà ở để bán, trong khi nhà ở cho thuê dài hạn chưa được quan tâm đúng mức.
Ông Minh cũng chỉ ra rằng giá nhà ở thương mại hiện vẫn ở mức cao so với khả năng chi trả của đa số người lao động. Mặt khác, tâm lý chuộng sở hữu nhà ở khiến mô hình nhà cho thuê chưa thực sự phát triển tương xứng với nhu cầu thực tế.
Quyết liệt các giải pháp phát triển nhà ở cho người lao động
Trả lời kiến nghị của người lao động, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, nhà ở đang là một trong những vấn đề cấp bách nhất hiện nay. Nhiều công nhân vẫn phải sống trong những khu nhà trọ chật hẹp, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn trong khi giá thuê ngày càng cao. Bên cạnh đó, các dịch vụ thiết yếu như trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế còn thiếu hoặc ở xa nơi làm việc, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tâm lý và năng suất lao động.
Thủ tướng cho biết, Chính phủ đang triển khai quyết liệt các giải pháp phát triển nhà ở cho người lao động, đặc biệt tại những địa phương tập trung đông khu công nghiệp. Điểm mới trong chính sách lần này là chuyển từ tư duy hỗ trợ sở hữu nhà sang bảo đảm quyền có chỗ ở.
"Quan trọng nhất là chúng ta chuyển đổi tư duy, từ chỗ chỉ lo sở hữu nhà ở sang bảo đảm quyền có nhà ở. Với những người chưa có điều kiện mua nhà, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để thuê nhà dài hạn, ổn định, với mức giá phù hợp thu nhập của người lao động", Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo người đứng đầu Chính phủ, nhà ở công nhân không chỉ là những căn hộ đơn thuần mà phải được quy hoạch đồng bộ với trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, nhà văn hóa và các dịch vụ xã hội thiết yếu khác. Hiện Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương rà soát quy hoạch các khu công nghiệp, dành quỹ đất để phát triển nhà ở cho thuê dành cho công nhân và người lao động.
Ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê
Thủ tướng cho biết, ngay trong tháng 6, nhiều địa phương sẽ triển khai các dự án nhà ở cho thuê bằng nguồn vốn nhà nước. Trước mắt, Nhà nước sẽ trực tiếp đầu tư xây dựng, sau đó có thể thuê doanh nghiệp vận hành, quản lý nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ và mức giá phù hợp.
"Nhà nước sẽ sử dụng ngân sách để xây dựng và cho thuê, giải quyết nhu cầu chỗ ở của người lao động, bảo đảm hạ tầng đồng bộ, giá thuê hợp lý để người lao động yên tâm làm việc", Thủ tướng nói.
Ngoài việc xây mới, Chính phủ cũng đang nghiên cứu mua lại một số dự án nhà ở xã hội để nhanh chóng bổ sung nguồn cung nhà cho thuê, đáp ứng nhu cầu trước mắt của người lao động. Song song đó, các bộ, ngành được giao xây dựng cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng, lãi suất nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư vào phân khúc nhà ở công nhân và nhà ở cho thuê dài hạn.
Theo Thủ tướng, các chính sách này sẽ được hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét trong quá trình sửa đổi luật Nhà ở và luật Kinh doanh bất động sản vào cuối năm nay. "Bên cạnh nhà ở để bán, chúng ta phải tập trung vào những phân khúc ưu tiên như nhà cho thuê, nhà ở cho đối tượng chính sách và nhà ở cho công nhân", Thủ tướng khẳng định.
Người đứng đầu Chính phủ cho biết, thời gian tới, Chính phủ sẽ tiếp tục làm việc với các địa phương tập trung đông lao động như TP.HCM, Đồng Nai và nhiều trung tâm công nghiệp lớn khác để đẩy nhanh việc triển khai các dự án nhà ở cho công nhân, đáp ứng nhu cầu an cư của hàng triệu người lao động trên cả nước.
