TPHCM phê duyệt kế hoạch hành động kiểm soát ô nhiễm không khí giai đoạn 2026-2030
UBND Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) vừa chính thức phê duyệt kế hoạch hành động kiểm soát ô nhiễm không khí giai đoạn 2026-2030, với tầm nhìn dài hạn đến năm 2045. Kế hoạch này được thiết kế nhằm kiểm soát và phòng ngừa ô nhiễm, đồng thời cải thiện chất lượng môi trường không khí trên địa bàn thành phố. Mục tiêu tổng thể là góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, xây dựng thành phố xanh và thúc đẩy phát triển bền vững.
Mục tiêu cụ thể và lộ trình thực hiện
Trong giai đoạn 2026-2030, TPHCM đặt ra các mục tiêu cụ thể để đạt được chất lượng không khí tốt hơn. Thành phố phấn đấu giảm nồng độ bụi PM2.5 hằng năm và duy trì tỷ lệ ngày có chất lượng không khí đạt mức trung bình trở lên từ 75-80%. Đồng thời, 95% người dân sẽ được tiếp cận thông tin về môi trường thông qua các nền tảng số, nhằm nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng.
Đột phá trong lĩnh vực giao thông
Lĩnh vực giao thông được xác định là trọng tâm của kế hoạch. TPHCM đặt mục tiêu 100% phương tiện tham gia giao thông, bao gồm ô tô và xe máy, phải được quản lý và kiểm soát khí thải theo lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đến năm 2030, thành phố phấn đấu đạt cột mốc quan trọng khi 100% xe buýt và phương tiện công cộng sử dụng năng lượng sạch. Không dừng lại ở đó, chính quyền sẽ ban hành các cơ chế hỗ trợ để khuyến khích đội ngũ xe công nghệ, bao gồm chở khách và giao hàng, chuyển đổi sang phương tiện thân thiện với môi trường.
Để giải quyết tình trạng ùn tắc và ô nhiễm cục bộ, TPHCM sẽ thiết lập các "vùng phát thải thấp" (LEZ) tại các tuyến đường cửa ngõ và khu vực trung tâm, nơi thường xuyên xảy ra ùn tắc vào giờ cao điểm. Đây là bước đi chiến lược nhằm hạn chế và tiến tới cấm các phương tiện không đạt chuẩn khí thải tại các khu vực trọng điểm. Song song đó, thành phố sẽ quy hoạch lại lộ trình cho xe tải trọng lớn và điều tiết giao thông linh hoạt tại cấp phường để giảm nồng độ khí thải cục bộ.
Giám sát chặt chẽ trong lĩnh vực công nghiệp
Đối với lĩnh vực công nghiệp, các "điểm nóng" có nguy cơ ô nhiễm cao như xi măng, nhiệt điện, luyện thép và lò hơi sẽ được giám sát đặc biệt. Kế hoạch nêu rõ 100% các nguồn phát sinh khí thải lớn phải có lộ trình giảm phát thải cụ thể. Các cơ sở này bắt buộc phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, truyền dữ liệu 24/24 về cơ quan quản lý. Những cơ sở ô nhiễm nội thành sẽ bị buộc di dời để nhường quỹ đất cho mảng xanh đô thị, góp phần cải thiện môi trường sống.
Siết chặt quy định tại công trường xây dựng
Tại các công trường xây dựng, quy định sẽ được siết chặt tối đa để giảm thiểu ô nhiễm bụi và chất thải. Phương tiện vận chuyển vật liệu phải lắp định vị và thiết bị theo dõi để đảm bảo tuân thủ. Thành phố kiên quyết thực hiện mục tiêu 100% công trường tuân thủ các biện pháp che chắn, rửa xe và quản lý chất thải. Đồng thời, TPHCM phấn đấu có 500 công trình đạt tiêu chuẩn "xanh hóa" vào năm 2030, thúc đẩy xây dựng bền vững.
Ứng dụng công nghệ và chính sách hỗ trợ
TPHCM sẽ ứng dụng công nghệ tiên tiến như AI và Big Data để dự báo chất lượng không khí và giám sát ô nhiễm. Thành phố sẽ huy động vệ tinh, drone và camera thông minh để giám sát hoạt động đốt rác và phụ phẩm nông nghiệp. Nếu chỉ số AQI vượt ngưỡng 300 trong 3 ngày liên tiếp, hệ thống cảnh báo khẩn cấp trên toàn bộ nền tảng số và truyền hình sẽ lập tức được kích hoạt để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Đáng chú ý, thành phố sẽ xây dựng các cơ chế ưu đãi và đẩy mạnh xã hội hóa để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chuyển đổi từ xe máy cũ sang phương tiện năng lượng xanh. Để khuyến khích lối sống bền vững, TPHCM sẽ áp dụng chính sách miễn giảm phí giao thông công cộng cho học sinh, sinh viên và mở rộng hệ thống xe đạp công cộng trên toàn địa bàn.
Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm
Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc xử lý nghiêm khắc các hành vi gây ô nhiễm. Mọi hành vi cố ý gây ô nhiễm nghiêm trọng sẽ bị xử lý hình sự thay vì chỉ phạt hành chính, nhằm răn đe và đảm bảo tuân thủ pháp luật. Điều này thể hiện quyết tâm của thành phố trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe người dân.
Với kế hoạch hành động này, TPHCM kỳ vọng sẽ đạt được những bước tiến quan trọng trong việc kiểm soát ô nhiễm không khí, hướng tới một thành phố xanh, sạch và phát triển bền vững trong tương lai.
