TP.HCM điều chỉnh lộ trình vùng phát thải thấp, hướng tới không khí sạch
UBND TP.HCM vừa chính thức phê duyệt kế hoạch kiểm soát ô nhiễm không khí giai đoạn 2026 - 2030 với tầm nhìn đến năm 2045, đánh dấu bước đi quyết liệt nhằm cải thiện chất lượng bầu không khí. Kế hoạch này đặt ra các mục tiêu cụ thể như giảm nồng độ bụi PM2.5 hàng năm, duy trì tỷ lệ ngày có chất lượng không khí đạt mức trung bình trở lên từ 75 - 80%, và đảm bảo 95% người dân được tiếp cận thông tin môi trường qua nền tảng số.
Lùi thời điểm thiết lập vùng phát thải thấp
Một điểm đáng chú ý trong kế hoạch là việc lùi thời gian thiết lập các "vùng phát thải thấp" (LEZ) tại khu vực trung tâm từ năm 2026 sang năm 2027. Ban đầu, Sở Xây dựng đã đề xuất thí điểm LEZ vào năm 2026, nhưng cuối năm 2025, đơn vị xây dựng đề án đề nghị điều chỉnh để có thêm thời gian chuẩn bị. Theo dự thảo, từ ngày 1.1.2027, TP.HCM sẽ bắt đầu triển khai LEZ tại một số khu vực trọng điểm, giới hạn bởi 15 cây cầu và 20 tuyến đường chính.
Các biện pháp kiểm soát sẽ được áp dụng theo lộ trình:
- Từ 1.1.2027: Thu phí ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 khi lưu thông vào vùng LEZ.
- Từ 1.9.2027: Cấm xe gắn máy dưới tiêu chuẩn khí thải mức 2 trong khung giờ cao điểm 6 - 9 giờ và 16 - 19 giờ.
- Từ 1.1.2028: Siết chặt hơn với việc cấm xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch và ô tô dưới tiêu chuẩn mức 4 trong giờ cao điểm.
Mục tiêu giao thông xanh và năng lượng sạch
TP.HCM đặt mục tiêu đầy tham vọng đến năm 2030: 100% xe buýt và phương tiện công cộng sử dụng năng lượng sạch. Chính quyền cũng sẽ ban hành cơ chế hỗ trợ để khuyến khích đội ngũ xe công nghệ chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường. Đặc biệt, kế hoạch tập trung vào hai khu vực tiên phong là Côn Đảo và Cần Giờ.
Tại Côn Đảo, mục tiêu là hoàn thành cơ bản việc chuyển đổi phương tiện chạy xăng, dầu sang xe điện và năng lượng xanh vào cuối năm nay. Tại Cần Giờ, từ 1.7.2026, sẽ hạn chế ô tô dưới tiêu chuẩn khí thải mức 4 lưu thông trên tuyến đường Rừng Sác, và đến 1.1.2029, 100% phương tiện đường bộ tại các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An phải sử dụng năng lượng sạch.
Ý kiến chuyên gia và bài học quốc tế
Bà Zifei Yang, Giám đốc các thị trường mới nổi của Hội đồng Quốc tế về giao thông sạch (ICCT), nhận định rằng Hà Nội và TP.HCM đã có bước đi quan trọng khi xác định khung thời gian và phạm vi áp dụng LEZ. Một lộ trình minh bạch, triển khai theo từng giai đoạn sẽ giúp người dân và doanh nghiệp có đủ thời gian thích ứng.
Tuy nhiên, để LEZ thực sự hiệu quả, bà Yang nhấn mạnh cần kết hợp biện pháp hạn chế với hỗ trợ tài chính và phi tài chính. Các thành phố như London, Brussels, và Amsterdam đã thành công nhờ bổ trợ chính sách hỗ trợ chuyển đổi, chẳng hạn như trợ cấp mua xe điện, thưởng di chuyển, và phát triển mạng lưới trạm sạc.
Yếu tố then chốt: Phát triển giao thông công cộng
Theo bà Yang, yếu tố quyết định cho sự thành công của LEZ là hệ thống giao thông công cộng đủ mạnh. Việc mở rộng mạng lưới xe buýt, tăng cường kết nối metro, và đầu tư vào hạ tầng đi bộ, xe đạp sẽ khuyến khích người dân chuyển sang phương thức di chuyển sạch hơn, đồng thời giảm ùn tắc giao thông.
Sở Xây dựng cho biết đã hoàn tất lấy ý kiến các sở, ngành và dự kiến trình HĐND TP thông qua vào quý 2 năm nay. TP sẽ tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi người dân trước khi chính thức triển khai các chính sách này, đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra công bằng và hiệu quả.
