Sông Đáy Hà Nội ô nhiễm nghiêm trọng, đe dọa sinh kế và sức khỏe người dân
Từng đóng vai trò huyết mạch trong việc tiêu thoát nước cho khu vực phía Tây Thủ đô, sông Đáy nhiều năm qua đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, gần như bị "bức tử" bởi các nguồn xả thải không kiểm soát. Ghi nhận trong những ngày đầu năm 2026, dòng sông này tại các xã như Dương Hoà, Dân Hoà, Hoà Phú thuộc Hà Nội đang trong tình trạng báo động với mức độ ô nhiễm gia tăng nhanh chóng.
Nguyên nhân và thực trạng đáng báo động
Tình trạng ô nhiễm trở nên trầm trọng hơn do khoảng một tháng trở lại đây không có mưa lớn, kết hợp với việc các cống nước thải lộ thiên vẫn tiếp tục xả thẳng ra dòng sông. Tại khu vực xã Dân Hoà, nhiều đoạn dòng chảy bị thu hẹp chỉ còn rộng khoảng 4-5 mét, mặt nước đen đặc, nổi váng giống như dầu thải và bốc mùi hôi thối nồng nặc.
Ông Nguyễn Đức Quyền, một cư dân sống hơn 70 năm ven sông Đáy tại xã An Khánh, chia sẻ: "Trước đây, dân chúng vẫn thường gánh nước này về để tắm giặt, nhưng giờ đây cá chết hàng loạt, vịt không dám xuống nước, và nông nghiệp cũng bị bỏ hoang vì không thể tưới tiêu được. Ruồi muỗi bủa vây khắp nơi, đặc biệt trong mùa dịch sốt xuất huyết, khiến bà con ai cũng lo lắng cho sức khỏe." Ông Quyền khẳng định chưa từng thấy dòng sông ô nhiễm đến mức này trong suốt cuộc đời mình.
Ảnh hưởng từ hoạt động làng nghề
Xã Dương Hoà, nổi tiếng với làng nghề làm miến và bánh kẹo lâu đời, vừa trải qua đợt cao điểm sản xuất hàng Tết. Tuy nhiên, hệ lụy để lại là lượng lớn nước thải từ khâu sơ chế bột sắn vẫn đang được xả thẳng ra hệ thống thoát nước chung mà chưa qua xử lý. Các hộ sản xuất trực tiếp xả thải ra kênh rạch ngay sau nhà máy, khiến nước tại đây biến màu đục ngầu, nổi váng và bốc mùi hôi thối khó chịu.
Dòng nước đen đặc, bốc mùi nồng nặc này sau đó đổ trực tiếp ra sông Đáy, làm con sông huyết mạch phía Tây Thủ đô càng thêm quá tải sau những ngày dài "gánh" chất thải từ làng nghề. Đại diện Phòng Kinh tế xã Dương Hoà lý giải: "Quy mô sản xuất manh mún theo hộ gia đình là rào cản lớn nhất trong việc thu gom nước thải. Nhiều hộ làm nghề theo mùa vụ không đủ kinh phí để đấu giá lô đất trong Cụm công nghiệp, buộc phải 'bám trụ' tại khu dân cư hoặc xả thải trực tiếp ra bãi sông Đáy."
Khả năng tự làm sạch bị suy giảm
Vào mùa khô, mực nước sông Đáy xuống thấp và thiếu nguồn bổ cập từ sông Hồng, khiến khả năng tự làm sạch của dòng sông gần như bằng không. Không khó để bắt gặp cảnh tượng nước thải làng nghề hòa thẳng vào lòng sông, với dòng nước đen đặc, sủi bọt trắng xóa đổ đến đâu, mặt sông biến màu đến đó. Điều này đe dọa trực tiếp đến nguồn nước tưới tiêu và sinh hoạt của hàng ngàn hộ dân sinh sống ven bờ.
Giải pháp và thách thức phía trước
Trước thực trạng nhiều dòng sông ô nhiễm, trong đó có sông Đáy, thành phố Hà Nội đã phê duyệt các kế hoạch phục hồi và làm sạch sông. Các biện pháp bao gồm đầu tư vào hệ thống thu gom và xử lý nước thải, triển khai giải pháp cải thiện dòng chảy, và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.
Tuy nhiên, trên thực tế, tiến độ triển khai các dự án này vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Ô nhiễm kéo dài hàng chục năm chưa thể được xử lý dứt điểm, đặc biệt tại những dòng sông giữ vai trò tiếp nhận nước thải cuối nguồn như sông Đáy. Việc thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các địa phương có thể làm chậm trễ quá trình khắc phục, để lại hậu quả lâu dài cho môi trường và đời sống người dân.
