Theo thông báo ngày 26/5 từ Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, một nghiên cứu về vi nhựa tại sông Tô Lịch đã hé lộ những con số đáng báo động. Nhóm nghiên cứu phát hiện mỗi mét khối nước sông chứa tới 18.000 hạt vi nhựa, tập trung nhiều nhất ở các khu vực cửa xả thải.
Phát hiện vi nhựa trong nước và trầm tích
Dự án "Mô hình hóa quá trình tích tụ vi nhựa trong trầm tích đáy sông Tô Lịch" do Tiến sĩ Phạm Diệu Linh chủ trì, nằm trong khuôn khổ Chương trình Đổi mới sáng tạo Mảng Nhựa (PIP) do UNDP tài trợ. Nhóm nghiên cứu đã thu thập 28 mẫu nước và 28 mẫu trầm tích tại 14 vị trí trên sông vào cả mùa mưa và mùa khô.
Kết quả cho thấy vi nhựa xuất hiện dày đặc trong nước mặt và lớp bùn đáy. Ba dạng vi nhựa phổ biến gồm sợi nhựa (fiber), mảnh vỡ nhựa (fragment) và màng nhựa (film). Tại các khu vực gần cửa xả nước thải, nồng độ vi nhựa dao động từ 3.500 đến 18.000 hạt/sợi mỗi mét khối nước, phản ánh tác động lớn từ nước thải sinh hoạt và hệ thống thoát nước đô thị.
Thành phần vi nhựa và mô hình lan truyền
Phân tích phổ hồng ngoại FTIR cho thấy phần lớn vi nhựa thuộc nhóm PET và Polyurethane (PU) – những vật liệu phổ biến trong quần áo sợi tổng hợp, bao bì nhựa và sản phẩm công nghiệp. Nhóm nghiên cứu cũng ứng dụng mô hình MIKE 21 HD và MIKE 21 PT để mô phỏng quá trình lan truyền, lắng đọng và tích tụ vi nhựa. Kết quả mô phỏng chỉ ra các khu vực gần cửa xả là "điểm nóng" tích tụ vi nhựa, đặc biệt trong mùa mưa khi lưu lượng dòng chảy tăng mạnh.
Giải pháp quản lý ô nhiễm vi nhựa
Ô nhiễm vi nhựa được xem là thách thức môi trường mới nổi tại các đô thị lớn. Vi nhựa có kích thước siêu nhỏ, khả năng tồn lưu lâu dài và nguy cơ xâm nhập vào chuỗi thực phẩm cũng như hệ sinh thái nước. Theo các nhà khoa học, việc xây dựng cơ sở dữ liệu nền về vi nhựa trong hệ thống sông đô thị sẽ hỗ trợ đánh giá rủi ro sinh thái, nâng cao năng lực quản lý và thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải vi nhựa tại Việt Nam.
