Sáng Kiến Xanh Biến Sa Mạc Taklamakan Thành Bể Chứa Carbon
Một nghiên cứu khoa học mới đây đã công bố kết quả đáng kinh ngạc: Sa mạc Taklamakan – một trong những vùng đất khô hạn và khắc nghiệt nhất thế giới – đang dần chuyển mình thành một "bể chứa carbon" hiệu quả nhờ sáng kiến trồng rừng quy mô lớn của Trung Quốc.
Hành Trình Biến Sa Mạc Thành Rừng Xanh
Với diện tích lên tới 337.000 km², sa mạc Taklamakan từ lâu được biết đến với môi trường cực kỳ khắc nghiệt, nơi thực vật khó có thể sinh trưởng do bị bao quanh bởi các dãy núi cao ngăn hơi ẩm xâm nhập. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ qua, Trung Quốc đã kiên trì thực hiện các dự án trồng rừng khổng lồ quanh rìa sa mạc này.
Giáo sư Yuk Yung, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: "Lần đầu tiên chúng tôi phát hiện rằng sự can thiệp của con người có thể tăng cường khả năng hấp thụ carbon ngay cả trong những cảnh quan khô hạn khắc nghiệt nhất. Điều này chứng minh tiềm năng biến một sa mạc thành bể chứa carbon và góp phần ngăn chặn sa mạc hóa."
"Vạn Lý Trường Thành Xanh" Và Những Con Số Ấn Tượng
Từ năm 1978, Trung Quốc đã khởi động chương trình mang tên "Đai chắn gió Tam Bắc", còn được biết đến với cái tên "Vạn lý Trường thành xanh". Mục tiêu của chương trình này là trồng hàng tỷ cây xanh quanh rìa các sa mạc Taklamakan và Gobi, với kế hoạch hoàn thành vào năm 2050.
Đến nay, những con số đã nói lên sự thành công của dự án:
- Hơn 66 tỷ cây đã được trồng tại miền Bắc Trung Quốc
- Năm 2024, Trung Quốc tuyên bố hoàn tất việc bao quanh sa mạc Taklamakan bằng thảm thực vật
- Diện tích rừng trên cả nước tăng từ 10% (năm 1949) lên hơn 25% hiện nay
Bằng Chứng Khoa Học Không Thể Chối Cãi
Các nhà khoa học đã tiến hành phân tích dữ liệu quan sát mặt đất và ảnh vệ tinh trong suốt 25 năm qua, tập trung vào các yếu tố:
- Lượng mưa và độ phủ thực vật
- Hoạt động quang hợp của thực vật
- Dòng khí CO2 trong khu vực
Kết quả cho thấy một xu hướng dài hạn rất rõ ràng: Thảm thực vật không ngừng mở rộng và khả năng hấp thụ CO2 gia tăng đáng kể. Điều đặc biệt là những thay đổi này trùng khớp hoàn toàn về thời gian và không gian với tiến trình triển khai "Vạn lý Trường thành xanh".
Hiệu Quả Cụ Thể Trên Sa Mạc Taklamakan
Trong mùa mưa kéo dài từ tháng 7 đến tháng 9, lượng mưa trung bình tại Taklamakan đạt khoảng 16mm mỗi tháng, cao gấp 2,5 lần so với mùa khô. Lượng mưa này đã thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của thảm thực vật, từ đó:
- Tăng cường quá trình quang hợp
- Làm giảm nồng độ CO2 từ 416ppm xuống còn 413ppm
- Cố định các cồn cát, kiểm soát tốt hơn tình trạng sa mạc hóa
Trước đây, một số nghiên cứu cho rằng cát ở Taklamakan có thể hấp thụ CO2, nhưng khả năng này không ổn định dưới tác động của biến đổi khí hậu. Nghiên cứu mới đã khẳng định: Chính thảm thực vật quanh rìa sa mạc mới tạo nên một bể chứa carbon ổn định và bền vững.
Mô Hình Thành Công Cho Toàn Thế Giới
Giáo sư Yung nhấn mạnh: "Dựa trên kết quả này, Taklamakan - dù chỉ ở phần rìa, là mô hình thành công đầu tiên chứng minh khả năng biến một sa mạc thành bể chứa carbon."
Theo ông, dù hiệu quả của "Vạn lý Trường thành xanh" trong việc giảm bão cát vẫn còn gây tranh cãi trong giới khoa học, nhưng vai trò của chương trình như một bể chứa carbon có thể trở thành mô hình tham khảo giá trị cho các khu vực sa mạc khác trên thế giới.
Sự thành công của dự án không chỉ thể hiện ở việc tạo ra một "bể chứa carbon" mới, mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong cuộc chiến chống sa mạc hóa toàn cầu – một vấn đề cấp bách trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng phức tạp.
