Từ 'cái gì cũng quy là rác' đến nguồn sinh kế bền vững
Nằm cách trung tâm tỉnh Đắk Lắk không xa, xã Cư M'gar vốn là địa bàn đặc thù với nhiều thách thức về môi trường. Được sáp nhập từ ba xã Ea Kpam, Cư M'gar và Ea H'đing, nơi đây có đến 50% dân cư là đồng bào dân tộc thiểu số với 17 dân tộc anh em cùng sinh sống. Sự đa dạng văn hóa này đồng thời cũng tạo ra những khó khăn trong việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, đặc biệt là công tác phân loại rác thải sinh hoạt.
Hành trình thay đổi nhận thức
Chị Trần Thị Thu Thủy, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn An Phú, xã Cư M'gar, chia sẻ: "Trước khi có sự hỗ trợ từ Unilever Việt Nam và Hội Liên hiệp phụ nữ, mặc dù chúng tôi đã thành lập các tổ thu gom rác thải định kỳ nhưng mọi việc vẫn được thực hiện thủ công, việc phân loại gần như không tồn tại. Cái gì cũng quy là rác hết. Rác hữu cơ, rác độc hại cứ thế tống chung ra môi trường".
Khó khăn không chỉ nằm ở thói quen mà còn ở tâm lý e dè của chị em phụ nữ. Ban đầu, khi nghe đến việc thu gom và phân loại rác, nhiều hội viên tỏ ra ngại ngùng. Tuy nhiên, sự hỗ trợ thiết thực từ Unilever Việt Nam và Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam về kinh phí xây dựng "Ngôi nhà phân loại rác" cùng các buổi tập huấn truyền thông đã dần thay đổi nhận thức của chị em.
Rác thải trở thành kế sinh nhai
Dẫn phóng viên tham quan mô hình "Ngôi nhà phân loại rác", chị Thủy hào hứng giải thích cách chị em nơi đây biến rác thành tài nguyên. Từng loại rác thải được phân loại tỉ mỉ:
- Rác hữu cơ được ủ vi sinh thành phân bón xanh cho cây trái
- Vỏ lon, bìa carton được thu gom để tái chế, tạo nguồn quỹ cộng đồng
Để đạt được sự thay đổi này là cả một hành trình bền bỉ. Với sự hỗ trợ về kinh phí, tập huấn và truyền thông từ Unilever Việt Nam, Hội Phụ nữ xã đã tổ chức hàng trăm buổi tuyên truyền cho hàng chục nghìn lượt hội viên. Những phương thức truyền thông đa dạng đã len lỏi vào từng nếp nhà:
- Tờ rơi, tài liệu truyền thông
- Loa truyền thanh vào mỗi sáng sớm
- Chia sẻ trên mạng xã hội
- Các hội thi, buổi sinh hoạt chi hội
Sáng tạo trong thu gom rác
Một cách làm sáng tạo mà chị Thủy cùng chị em triển khai là "canh" các buổi tiệc cưới, tiệc tân gia tại địa phương để tới thu gom rác. Chị Thủy giải thích: "Chúng tôi liên hệ trực tiếp với gia chủ để thu gom rác thải sau bữa tiệc. Chị em rất hào hứng vì vừa giúp đảm bảo vệ sinh, vừa phân loại rác tại nguồn, lại có thể bán để tạo quỹ cho các hoạt động cộng đồng".
Kết quả ấn tượng
Từ một mô hình điểm ban đầu, chỉ sau nửa năm triển khai, trên địa bàn xã Cư M'gar đã nhân rộng lên 6 mô hình với tổng kinh phí thu được hơn 30 triệu đồng. Những thành tựu đáng ghi nhận bao gồm:
- 26 tuyến đường tự quản sạch sẽ
- 35 con đường hoa rực rỡ
- 26 mô hình "Gia đình xanh - sạch - đẹp"
Đáng quý hơn, nguồn kinh phí này còn được sử dụng cho chương trình "Mẹ đỡ đầu", trở thành điểm tựa ấm áp cho phụ nữ nghèo và trẻ mồ côi.
Phụ nữ làm chủ cuộc đời
Giá trị lớn nhất của hành trình này nằm ở sự tự tin đang lan tỏa trong từng nếp nhà. Khi đôi bàn tay vốn chỉ quen lam lũ nay có thể tạo ra thu nhập hữu ích, tiếng nói và vị thế của người phụ nữ trong gia đình và cộng đồng tại Cư M'gar đã được nâng cao rõ rệt.
Chị Thủy chia sẻ về một buổi truyền thông ẩm thực của nhãn hàng Knorr (Unilever): "Lúc đó chúng tôi mới thấy mình tự tin hơn hẳn. Chúng tôi hiểu rằng phụ nữ không chỉ làm chủ gian bếp mà còn làm chủ kinh tế để làm chủ cuộc sống và cuộc đời của mình".
Những khát vọng mới
Phụ nữ Cư M'gar ngày nay không còn bó hẹp trong chuyện rác thải hay nương rẫy. Họ khao khát tiếp cận những tri thức mới về ẩm thực, được hướng nghiệp và ấp ủ những ước mơ khởi nghiệp táo bạo. Những buổi tập huấn của Unilever Việt Nam không chỉ trao kỹ năng mà còn mở ra những cơ hội mới mà họ chưa từng biết đến.
Bà Lê Thị Hồng Nhi, Phó Tổng giám đốc Truyền thông, Đối ngoại và Phát triển bền vững của Unilever Việt Nam, khẳng định: "Khi phụ nữ tin vào chính mình và dám tiến xa hơn, cánh cửa cơ hội sẽ mở ra. Đó không chỉ là thành công của một cá nhân, mà là sự cộng hưởng sức mạnh để cả một cộng đồng phụ nữ cùng nhau phát triển".
Cam kết tiếp tục mở rộng
Câu chuyện của phụ nữ Cư M'gar là một phần trong hành trình thay đổi cuộc đời của hơn 100.000 phụ nữ Việt Nam thông qua sự hợp tác giữa Unilever Việt Nam và Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam. Con số này được công bố tại Hội nghị Đánh giá thực hiện thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2022 - 2025 diễn ra ngày 23/3 tại Hà Nội.
Từ những thành quả ấn tượng này, Unilever Việt Nam và Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình sinh kế bền vững trong giai đoạn 2026 - 2027, viết tiếp hành trình "Brighten everyday life for all - Để mỗi ngày thêm tươi sáng" cho phụ nữ trên khắp mọi miền Tổ quốc.
