Trước tình hình thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp do biến đổi khí hậu, Việt Nam đang đẩy mạnh các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa và ứng phó thiên tai, nhằm bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.
Thực trạng thiên tai và thách thức
Theo báo cáo của Tổng cục Phòng chống thiên tai, trong năm 2023, cả nước đã xảy ra 1.154 trận thiên tai, làm 169 người chết và mất tích, thiệt hại kinh tế ước tính 8.200 tỷ đồng. Các loại hình thiên tai phổ biến gồm bão, áp thấp nhiệt đới, lũ lụt, sạt lở đất và hạn hán. Biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng khó dự báo và khốc liệt hơn.
Giải pháp phòng ngừa hiệu quả
Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang nhấn mạnh: “Công tác phòng ngừa phải đi trước một bước, lấy phòng là chính”. Các giải pháp trọng tâm bao gồm:
- Nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm: Đầu tư hệ thống radar thời tiết, trạm đo mưa tự động, và mô hình dự báo số trị. Đến nay, tỷ lệ dự báo đúng hướng bão đạt 85%, thời gian cảnh báo lũ lụt tăng lên 3-5 ngày.
- Xây dựng công trình phòng chống thiên tai: Kiên cố hóa đê biển, kè sông, hồ chứa nước. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến cuối năm 2023, đã hoàn thành 2.500 km đê biển và 1.200 km kè sông.
- Quản lý rủi ro dựa vào cộng đồng: Tổ chức tập huấn, diễn tập cho người dân tại các vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng thiên tai. Hiện nay, 63/63 tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch phòng chống thiên tai cấp xã.
Ứng phó kịp thời và hiệu quả
Khi thiên tai xảy ra, phương châm “4 tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ) được triển khai đồng bộ. Các lực lượng: quân đội, công an, dân quân tự vệ, thanh niên xung kích sẵn sàng tham gia cứu hộ, cứu nạn. Trong trận lũ lịch sử tại Quảng Bình năm 2023, hơn 10.000 người đã được sơ tán an toàn nhờ hệ thống cảnh báo sớm và sự vào cuộc kịp thời của chính quyền địa phương.
Hợp tác quốc tế và huy động nguồn lực
Việt Nam tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như UNDP, WB, Nhật Bản, Hàn Quốc để tiếp nhận công nghệ và tài chính. Quỹ Phòng chống thiên tai trung ương đã huy động hơn 2.500 tỷ đồng từ ngân sách và đóng góp của doanh nghiệp, người dân. “Cần có cơ chế tài chính linh hoạt để hỗ trợ kịp thời các địa phương bị thiệt hại”, ông Nguyễn Văn Tiến, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai, đề xuất.
Kết luận
Nâng cao hiệu quả phòng ngừa, ứng phó thiên tai là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài. Sự chung tay của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân sẽ giúp giảm thiểu rủi ro, bảo vệ thành quả phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Theo dự báo, năm 2024, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có thể tăng 10-15% so với trung bình nhiều năm, đòi hỏi các giải pháp phải được triển khai quyết liệt hơn nữa.
