Hà Nội đối mặt nguy cơ mất an toàn đê điều trước biến đổi khí hậu
Biến đổi khí hậu đang tác động mạnh mẽ, khiến diễn biến mưa lũ ngày càng trở nên phức tạp và khó lường. Điều này dẫn đến nguy cơ mất an toàn đê điều tại Hà Nội ngày càng cao, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân.
Lũ lịch sử và tình trạng đê điều xuống cấp
Trong hai năm 2024 và 2025, liên tiếp xảy ra các trận lũ đặc biệt lớn, lập mốc lũ lịch sử mới trên nhiều tuyến sông. Hậu quả là tình trạng tràn đê diễn ra trên diện rộng, kéo theo nguy cơ mất an toàn công trình ở mức báo động. Đáng chú ý, các tuyến đê cấp IV, cấp V và những tuyến chưa được phân cấp vẫn còn thiếu cao trình chống lũ từ 0,5m đến 2,1m so với quy hoạch. Do đó, mỗi khi có lũ lớn, chính quyền vẫn phải tổ chức chống tràn trên quy mô lớn, gây tốn kém và bất ổn.
Hệ quả trực tiếp là nhiều người dân buộc phải di dời khẩn cấp để bảo đảm an toàn. Nhà cửa và tài sản bị ngập sâu, hư hỏng nặng nề, trong khi vật nuôi chết hoặc bị lũ cuốn trôi. Đặc biệt, lũ rừng ngang từ thượng nguồn các xã như Lương Sơn, Cao Dương, Liên Sơn, Kim Bôi, Mường Động, Dũng Tiến thuộc tỉnh Phú Thọ đổ về thường xuất hiện rất nhanh, có thể dâng cao hàng chục cm chỉ trong vài giờ. Hiện tượng này gây nguy hiểm nghiêm trọng cho người dân và dẫn đến ngập sâu kéo dài tại nhiều xã phía tây Hà Nội.
Nhu cầu cấp thiết nâng cấp hệ thống đê điều
Mặc dù thành phố đã quan tâm đầu tư và nâng cấp nhiều tuyến đê, nhưng vẫn còn không ít công trình xuống cấp, chắp vá, chưa đáp ứng được yêu cầu ứng phó với những trận mưa lũ cực đoan. Điều này tiếp tục đe dọa an toàn tính mạng và tài sản của người dân. Hệ thống đê điều trên địa bàn thành phố không chỉ có vai trò chống lũ và bảo đảm an toàn phòng chống thiên tai, mà còn cần phải hiện đại, đồng bộ, phục vụ đa mục tiêu như giao thông, chỉnh trang đô thị, cảnh quan ven sông.
Việc cải tạo và nâng cấp tổng thể hệ thống đê điều Hà Nội là rất cần thiết trước yêu cầu ứng phó biến đổi khí hậu và nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội. Các tuyến đê cần được mở rộng tối đa mặt cắt, bảo đảm tối thiểu hai làn xe, đồng bộ tải trọng xe, và kết nối tối ưu với hệ thống hạ tầng giao thông khu vực.
- Với các đoạn đê đi qua khu vực đô thị, cần kết hợp cải tạo, nâng cấp với chỉnh trang đô thị.
- Các tuyến đê ngoài đô thị cần được đầu tư theo hướng vừa bảo đảm tiêu chuẩn đê điều, vừa đáp ứng yêu cầu giao thông, quản lý và ứng cứu hộ đê.
Cùng với đó, cần gia cố nền đê, thân đê, mái đê; xử lý triệt để các điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn như thẩm lậu, sạt trượt, đùn sủi; và nâng cấp hệ thống kè, cống qua đê cùng các công trình phụ trợ.
Giải pháp và kế hoạch hành động
Để sớm cải tạo và nâng cấp tổng thể hệ thống đê điều, Sở Nông nghiệp và Môi trường cần lựa chọn đơn vị tư vấn giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực thủy lợi. Mục tiêu là nghiên cứu và đề xuất giải pháp tổng thể để nâng cấp hệ thống đê điều và thủy lợi trên toàn thành phố.
Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cần tiếp tục ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư cho giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, thành phố phải tiếp tục triển khai các công trình trong giai đoạn 2021-2025, bảo đảm an toàn cho hệ thống đê điều ngay trong mùa mưa lũ năm nay. Những nỗ lực này là chìa khóa để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ bền vững cho cộng đồng trước những thách thức ngày càng gia tăng từ thiên nhiên.
