Ngày 26/2, Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) đã chính thức thông báo việc phê duyệt tín chỉ carbon cho dự án phân phối bếp củi cải tiến tại Myanmar. Đây là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm không khí trong nhà và hạn chế tình trạng phá rừng tại quốc gia Đông Nam Á này.
Giảm phát thải và cải thiện đời sống
Theo thông tin từ Climate Home News, dự án đã được cấp gần 60.000 tín chỉ carbon, dựa trên việc giảm thiểu đáng kể lượng khí nhà kính so với kịch bửu sử dụng bếp nấu truyền thống. Tín chỉ carbon, hay carbon credit, là một loại chứng chỉ có thể giao dịch, cho phép người nắm giữ được quyền phát thải một tấn CO2 hoặc các khí nhà kính tương đương khác.
Thay đổi từ những bếp nấu thô sơ
Tại các vùng nông thôn Myanmar, người dân thường sử dụng phương pháp nấu ăn truyền thống bằng cách kê ba hòn đá hoặc gạch có độ cao tương đương để làm bếp, đốt bằng củi. Loại bếp này có nhiều khoảng hở, dẫn đến thất thoát nhiệt đáng kể và tiêu tốn nhiều nhiên liệu củi hơn mức cần thiết.
Một tổ chức phi chính phủ đến từ Hàn Quốc đã triển khai phân phối loại bếp củi cải tiến có tên E-Free, được làm từ chất liệu gốm, giúp giảm thiểu tối đa sự thất thoát nhiệt. Theo nghiên cứu của Đại học Yangon, bếp nấu mới này đạt hiệu suất nhiệt lên đến 28%, cao hơn 10% so với loại bếp "ba hòn đá" truyền thống.
Phân bổ tín chỉ và mục tiêu quốc gia
Theo thông báo từ Liên Hợp Quốc, một phần lượng tín chỉ carbon của dự án sẽ được chuyển giao tại Hàn Quốc, trong khi phần còn lại được sử dụng để hỗ trợ cho mục tiêu Đóng góp quốc gia tự quyết định (NDC) của Myanmar. NDC là cam kết giảm phát thải khí nhà kính mà các quốc gia ký kết Thỏa thuận Paris phải đệ trình lên Liên Hợp Quốc định kỳ 5 năm một lần.
Chuyển đổi sang cơ chế mới
Dự án này trước đây đã từng nhận được tín chỉ tạm thời theo Cơ chế Phát triển Sạch (CDM) - một cơ chế hợp tác được thiết lập theo Nghị định thư Kyoto năm 1997, cho phép các quốc gia phát triển đầu tư vào các dự án giảm phát thải tại những nước nghèo hơn.
Tuy nhiên, với sự ra đời của Cơ chế Tín chỉ theo Thỏa thuận Paris mới, giá trị và lượng tín chỉ mà một dự án tạo ra được tính toán một cách thận trọng và khoa học hơn. Ví dụ điển hình, với dự án bếp củi cải tiến tại Myanmar, lượng tín chỉ được ghi nhận theo cơ chế mới đã giảm đến 40% so với tính toán theo CDM trước đây.
Xu hướng chuyển đổi toàn cầu
Hiện nay, hơn 165 dự án CDM đang được các nước chủ nhà phê duyệt để chuyển đổi sang cơ chế tín chỉ theo Thỏa thuận Paris mới. Các dự án này trải rộng trên nhiều lĩnh vực đa dạng, bao gồm quản lý chất thải, năng lượng, công nghiệp, nông nghiệp và nhiều ngành nghề khác.
Quy trình phản đối và giám sát
Theo quy định hiện hành, sau khi một dự án được Liên Hợp Quốc phê chuẩn để phát hành tín chỉ carbon, các bên tham gia dự án, nước chủ nhà và nhóm đối tượng bị ảnh hưởng trực tiếp có quyền đệ trình kháng nghị trong vòng 14 ngày. Điều này đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình triển khai các sáng kiến giảm phát thải toàn cầu.
Dự án bếp củi cải tiến tại Myanmar không chỉ mang lại lợi ích về môi trường thông qua việc giảm phát thải khí nhà kính, mà còn góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương, đồng thời hỗ trợ nỗ lực thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.
