Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Current Biology cho thấy mưa cực đoan và sạt lở đất tại Indonesia vào cuối năm 2025 đã khiến khoảng 58 cá thể đười ươi Tapanuli (Pongo tapanuliensis) thiệt mạng. Con số này tương đương 11% quần thể địa phương và khoảng 7% tổng số cá thể còn lại của loài vượn lớn quý hiếm nhất thế giới.
Thảm họa tại hệ sinh thái Batang Toru
Chỉ trong 4 ngày của tháng 11/2025, tỉnh Bắc Sumatra ghi nhận lượng mưa vượt 1.000 mm. Những trận mưa lớn kéo dài đã gây ra hàng loạt vụ sạt lở đất trong hệ sinh thái Batang Toru, nơi duy nhất loài đười ươi Tapanuli sinh sống. Ảnh vệ tinh cho thấy khoảng 8.300 ha rừng, tương đương 11,7% diện tích sinh cảnh quan trọng, đã bị phá hủy.
Hiện chỉ còn khoảng 800 cá thể đười ươi Tapanuli trong tự nhiên, được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp. Giáo sư Serge Wich, chuyên gia linh trưởng học tại Đại học Liverpool John Moores (Anh), đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: "Thật đau lòng khi mất đi nhiều cá thể như vậy. Trong các hệ sinh thái có quần thể nhỏ và bị chia cắt, thời tiết cực đoan có thể gây tác động toàn bộ quần thể. Điều này rất đáng lo ngại cho tương lai loài linh trưởng này."
Tác động của biến đổi khí hậu
Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra, chủ yếu từ đốt nhiên liệu hóa thạch, đã làm cường độ mưa trong sự kiện này tăng thêm tới 50%. Giáo sư Jatna Supriatna, chuyên gia sinh học bảo tồn tại Đại học Indonesia, nhận định: "Việc mất khoảng 58 cá thể chỉ trong một sự kiện sạt lở đất liên quan đến khí hậu là cú sốc nhân khẩu học tàn khốc đối với loài vượn lớn quý hiếm nhất hành tinh." Ông kêu gọi Indonesia bảo vệ lâu dài toàn bộ hệ sinh thái Batang Toru và cộng đồng quốc tế cần cung cấp tài chính khẩn cấp cho phục hồi đa dạng sinh học.
Phản ứng của chính phủ và giải pháp
Trước thảm họa, chính phủ Indonesia đã tạm thời đình chỉ các hoạt động công nghiệp quy mô lớn trong khu vực Batang Toru để tạo điều kiện cho các nhà khoa học đánh giá giải pháp bảo đảm sự tồn tại lâu dài của loài. Nhóm nghiên cứu kêu gọi áp dụng lệnh tạm dừng mọi hoạt động sử dụng đất làm suy thoái sinh cảnh còn lại và mở rộng các khu bảo tồn hiện có.
Đười ươi Tapanuli chỉ được xác định là loài riêng biệt vào năm 2017, trở thành loài vượn lớn đầu tiên được phát hiện trong gần một thế kỷ. Với số lượng dưới 800 cá thể, đây là loài vượn lớn hiếm nhất thế giới, đang đối mặt nguy cơ tuyệt chủng do mất môi trường sống và các hiện tượng thời tiết cực đoan.
