Mỹ chính thức bãi bỏ kết luận khoa học về khí thải nhà kính
Trong một động thái gây tranh cãi, Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng Giám đốc Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) đã chính thức tuyên bố bãi bỏ kết luận khoa học lịch sử cho rằng khí thải nhà kính gây nguy hiểm cho sức khỏe con người. Thông báo được đưa ra tại Nhà Trắng vào ngày 12 tháng 2, đánh dấu một bước ngoặt trong chính sách môi trường của nước Mỹ.
Trump tuyên bố 'hủy bỏ quy định lớn nhất lịch sử'
Theo phát biểu của Tổng thống Trump, quyết định này nhằm chấm dứt cái gọi là 'kết luận gây nguy hiểm' - một chính sách từ thời cựu Tổng thống Barack Obama mà ông cho rằng đã 'gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành công nghiệp ô tô Mỹ và đẩy giá cả lên cao cho người tiêu dùng Mỹ'. Ông Trump khẳng định đây là hành động bãi bỏ quy định lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) lập luận trong thông cáo báo chí rằng kết luận khoa học nói trên dựa trên cách hiểu sai lệch về các luật không khí sạch liên bang. Theo EPA, các luật này được thiết kế để bảo vệ người dân Mỹ khỏi các chất gây ô nhiễm có hại thông qua việc phơi nhiễm mang tính cục bộ hoặc khu vực, chứ không phải thông qua hiện tượng làm ấm khí hậu toàn cầu.
Obama cảnh báo hậu quả nghiêm trọng
Ngay trong ngày 12 tháng 2, cựu Tổng thống Barack Obama đã lên tiếng cảnh báo mạnh mẽ về quyết định của chính quyền Trump. Trên mạng xã hội X (trước đây là Twitter), ông Obama viết: 'Nếu không có nó, chúng ta sẽ kém an toàn hơn, kém khỏe mạnh hơn và ít có khả năng chống lại biến đổi khí hậu hơn - tất cả chỉ để ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch kiếm được nhiều tiền hơn'.
Kết luận khoa học về mối nguy hiểm của khí thải nhà kính đối với sức khỏe con người lần đầu tiên được Mỹ thông qua vào năm 2009 dưới thời chính quyền Obama. Kết luận này đã tạo cơ sở pháp lý để EPA hành động theo Đạo luật Không khí sạch năm 1963, nhằm hạn chế phát thải khí CO2, methane và bốn chất gây ô nhiễm không khí khác từ các phương tiện giao thông, nhà máy điện và các ngành công nghiệp khác.
Tác động trực tiếp đến ngành công nghiệp
Việc bãi bỏ kết luận khoa học này sẽ dẫn đến những thay đổi đáng kể trong quy định môi trường. Cụ thể, các yêu cầu về đo lường, báo cáo, chứng nhận và tuân thủ tiêu chuẩn phát thải khí nhà kính liên bang đối với ô tô sẽ bị loại bỏ. Tuy nhiên, theo thông tin ban đầu, các quy định này có thể vẫn áp dụng cho các nguồn phát thải cố định như nhà máy điện.
Đáng chú ý, ngành giao thông vận tải và ngành điện lực mỗi ngành chịu trách nhiệm cho khoảng một phần tư tổng lượng khí nhà kính phát thải tại Mỹ, theo số liệu từ EPA. Quyết định bãi bỏ kết luận khoa học do đó sẽ tác động trực tiếp đến hai ngành công nghiệp then chốt này.
Phản ứng trái chiều từ các bên liên quan
EPA ước tính rằng việc bãi bỏ và chấm dứt các tiêu chuẩn khí thải xe cộ sẽ giúp tiết kiệm cho người đóng thuế Mỹ khoảng 1.300 tỷ USD. Trong khi đó, chính quyền Mỹ trước đây đã lập luận rằng các quy định về khí thải thực tế mang lại lợi ích cho người tiêu dùng thông qua chi phí nhiên liệu thấp hơn và các khoản tiết kiệm khác.
Ngành công nghiệp than đá Mỹ đã hoan nghênh nhiệt liệt thông báo hủy bỏ kết luận khoa học, cho rằng động thái này sẽ giúp ngăn chặn việc đóng cửa các nhà máy điện than cũ kỹ. Tuy nhiên, phản ứng từ ngành công nghiệp ô tô lại phức tạp hơn.
Liên minh đổi mới ô tô, đại diện cho các nhà sản xuất ô tô lớn, không bày tỏ sự ủng hộ đối với động thái mới của chính quyền Trump. Tổ chức này cho biết 'các quy định về khí thải ô tô được hoàn thiện dưới thời chính quyền trước đây là vô cùng khó khăn đối với các nhà sản xuất trong việc đáp ứng nhu cầu thị trường hiện tại đối với xe điện'.
Nguy cơ pháp lý và môi trường
Quỹ Bảo vệ môi trường đã chỉ trích mạnh mẽ việc bãi bỏ kết luận khoa học, cảnh báo rằng động thái này sẽ khiến người dân Mỹ phải trả nhiều tiền hơn trong khi tuyên bố của EPA cho rằng các quy định về khí hậu đã làm tăng chi phí cho người tiêu dùng.
Các nhóm bảo vệ môi trường khác đã lên án quyết định này, coi đó là mối nguy hiểm nghiêm trọng đối với khí hậu toàn cầu. Họ cảnh báo rằng các chính quyền Mỹ trong tương lai muốn điều chỉnh lượng khí thải nhà kính có thể sẽ phải khôi phục lại kết luận khoa học này - một nhiệm vụ được dự báo sẽ phức tạp cả về mặt chính trị lẫn pháp lý.
Một số tổ chức môi trường đã tuyên bố sẽ thách thức việc đảo ngược kết luận khoa học tại tòa án. Điều này có thể dẫn đến một cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm, thậm chí có khả năng lên đến Tòa án Tối cao Mỹ, tạo ra một tiền lệ quan trọng về chính sách môi trường của quốc gia này.
