UNDP tổ chức họp kỹ thuật về CORSIA tại Hà Nội, thảo luận chiến lược giảm phát thải cho ngành hàng không
Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) vừa phối hợp với các đối tác trong nước tổ chức một cuộc họp kỹ thuật quan trọng về Chương trình Giảm nhẹ và bù trừ phát thải khí nhà kính đối với hàng không quốc tế (CORSIA) tại thủ đô Hà Nội. Sự kiện này thu hút sự tham dự của đại diện từ nhiều cơ quan chính phủ, các doanh nghiệp hàng không lớn, các tổ chức phát triển quốc tế và các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực môi trường và hàng không.
Mục tiêu chính của cuộc họp là chia sẻ những kinh nghiệm quốc tế quý báu và thảo luận các chiến lược tuân thủ phù hợp cho Việt Nam, trong bối cảnh áp lực giảm phát thải khí nhà kính đang ngày càng gia tăng trên toàn cầu. Việt Nam đã chính thức đăng ký tham gia giai đoạn đầu tiên của CORSIA từ năm 2026, điều này đồng nghĩa với việc các hãng hàng không khai thác đường bay quốc tế sẽ phải thực hiện các nghĩa vụ nghiêm ngặt về giám sát, báo cáo và bù đắp phát thải theo quy định của chương trình.
Cam kết mạnh mẽ và những thách thức phía trước
Phó Trưởng đại diện Thường trú của UNDP tại Việt Nam, bà Francesca Nardini, đã nhấn mạnh: “Chúng tôi đánh giá cao quyết định chủ động của Việt Nam trong việc tham gia giai đoạn tự nguyện đầu tiên của CORSIA từ năm 2026. Điều này thể hiện vai trò lãnh đạo mạnh mẽ cũng như cam kết đối với phát triển có trách nhiệm và bền vững.” Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng việc tham gia CORSIA không chỉ mang lại cơ hội mà còn đặt ra không ít thách thức, đặc biệt liên quan đến yêu cầu tuân thủ phức tạp, chi phí gia tăng và năng lực thể chế cần được củng cố.
Tính đến năm 2026, đã có 130 quốc gia trên thế giới tự nguyện tham gia giai đoạn đầu của CORSIA, qua đó toàn bộ các chuyến bay quốc tế giữa các nước này sẽ phải tuân thủ các nghĩa vụ quy định của chương trình. Điều này tạo ra một mạng lưới toàn cầu nhằm giảm thiểu tác động môi trường từ ngành hàng không.
Tác động đến ngành hàng không Việt Nam: Cơ hội và rủi ro
Đánh giá về tác động của CORSIA đối với ngành hàng không Việt Nam, bà Nguyễn Lê Khánh Linh, chuyên gia kỹ thuật tại Công ty Cổ phần Quản lý PoA Carbon Việt Nam, cho rằng trước mắt, chi phí tuân thủ có thể dẫn đến việc tăng giá vé trung bình toàn cầu, với mức tăng có thể lên tới 5 USD mỗi vé trong giai đoạn bắt buộc thực thi. “Tiếp đó là rào cản tâm lý và tài chính đối với phân khúc khách du lịch đại chúng và khách quốc tế. Chi phí cao cũng làm giảm sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam so với các quốc gia khác trong khu vực có lộ trình áp dụng CORSIA chậm hơn hoặc có cơ chế trợ giá,” bà Khánh Linh nhấn mạnh.
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng nhận định rằng việc công khai chi phí liên quan đến khí hậu có thể thúc đẩy tiêu dùng xanh, khuyến khích nhóm khách hàng quan tâm đến môi trường sử dụng dịch vụ của hàng không Việt Nam. Bà chia sẻ: “Trên thế giới, xu hướng cá nhân hóa trách nhiệm bảo vệ môi trường đã được nhiều hãng hàng không triển khai thành công thông qua chương trình bù trừ carbon tự nguyện và nhận được sự hưởng ứng tích cực từ khách hàng.”
Xu thế tất yếu và kinh nghiệm quốc tế
Ông Tạ Quang Hưng, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng, khẳng định: “Việc tham gia CORSIA là xu thế tất yếu, không chỉ là trách nhiệm quốc tế mà còn là cơ hội để ngành hàng không Việt Nam nâng cao năng lực, chủ động thích ứng với các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng.” Các chuyên gia tham dự cuộc họp đánh giá rằng việc tuân thủ CORSIA có thể mang lại nhiều lợi ích, bao gồm nâng cao uy tín quốc tế, thúc đẩy thị trường tín chỉ carbon nội địa, thu hút đầu tư vào hạ tầng năng lượng xanh và giảm thiểu rủi ro pháp lý khi bay quốc tế.
Tuy nhiên, Việt Nam cũng đứng trước những yêu cầu cấp thiết như hoàn thiện khung pháp lý về chuyển nhượng tín chỉ carbon và đối mặt với áp lực cạnh tranh về giá vé so với các hãng hàng không chưa tham gia tự nguyện vào chương trình.
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về triển khai CORSIA, bà Judit Legrady, Cố vấn Quản lý cấp cao tại Tập đoàn tư vấn South Pole (Thụy Sĩ), cho biết: “Về kinh nghiệm thực tiễn tại Liên minh châu Âu (EU) và Anh, các quốc gia EU và Anh đang áp dụng khuôn khổ kép: áp dụng đối với chuyến bay nội khối và CORSIA áp dụng đối với đường bay quốc tế.” Những khuôn khổ pháp lý này yêu cầu các hãng hàng không phải có kế hoạch giám sát, báo cáo và thẩm định phát thải carbon hàng năm. Việc không tuân thủ có thể bị xem là vi phạm điều kiện cấp phép, thậm chí dẫn đến thu hồi giấy phép hoạt động.
Chẳng hạn, tại Anh, cơ chế thực thi giảm thiểu và bù trừ carbon áp dụng mức phạt cố định đối với từng chuyến bay vi phạm. Trong khi đó, ở khu vực châu Á, Nhật Bản đã đưa quy định về thực thi và báo cáo giảm phát thải carbon vào Luật Điều hướng hàng không năm 2022; Singapore cũng đã lồng ghép các yêu cầu này vào Luật Hàng không dân dụng và các thông tư, hướng dẫn của cơ quan quản lý. Theo bà Judit Legrady, tại Singapore, việc đơn vị khai thác tàu bay không tuân thủ CORSIA có thể dẫn đến mất chứng nhận hoặc thu hồi giấy phép hoạt động.
Cuộc họp kỹ thuật này đã mở ra một diễn đàn quan trọng để Việt Nam chuẩn bị kỹ lưỡng cho hành trình tham gia CORSIA từ năm 2026, cân bằng giữa trách nhiệm môi trường và phát triển bền vững của ngành hàng không.
