Hành trình 'gọi chim trời về' phá Hạc Hải của vợ chồng anh Nguyễn Công Xuân
Trong vùng đầm phá nước lợ sâu rộng thuộc xã Lệ Ninh, tỉnh Quảng Trị, vợ chồng anh Nguyễn Công Xuân cùng người dân địa phương đã biến khu vực hoang hóa thành nơi trồng lúa, nuôi tôm và đặc biệt là thu hút hàng nghìn con chim trời về trú ngụ, sinh sản. Ít ai biết rằng, để thực hiện được điều này, anh Xuân đã trải qua một hành trình đầy gian khó, từ một người săn bắt chim trở thành người bảo vệ chúng.
Duyên nợ với chim trời
Phá Hạc Hải, nằm ở cuối nguồn sông Kiến Giang với diện tích khoảng 12km2, từng là thiên đường của chim trời ở Quảng Bình cũ, nay thuộc 6 xã của tỉnh Quảng Trị. Anh Nguyễn Công Xuân, sinh sống tại thôn Xuân Bắc 2, xã Lệ Ninh, nhớ lại thời kỳ chim trời về đây nhiều vô kể. "Chỉ cần giương cung ná lên bắn đại thì kiểu chi cũng có con rơi xuống", anh chia sẻ. Các loài như vịt trời, ngỗng trời, cò, vạc, le le, hạc, bồng và cả sâm cầm từng phủ kín cả vùng.
Tuy nhiên, do tình trạng săn bắt tận diệt, số lượng chim dần suy giảm. Anh Xuân từng tham gia vào hoạt động này, ban đầu như một thú vui, sau đó trở thành đầu nậu thu mua chim để bán đi khắp nơi. "Vợ chồng tôi thu gom chim rồi bán cho các lái buôn ở phía Bắc. Sau đó, người mua yêu cầu chúng tôi làm thịt chim rồi bán. Chỉ được một thời gian, chúng tôi không chịu được cảnh phải giết thịt những chú chim nên vợ chồng bàn nhau… bỏ nghề", anh bùi ngùi kể lại.
Chuyển hướng sang bảo vệ và phục hồi
Sau khi từ bỏ nghề buôn bán chim, vợ chồng anh Xuân xin chính quyền địa phương khoanh vùng Hạc Hải để phát triển kinh tế. Gắn bó với vùng đầm phá hơn 20 năm, anh nhận ra trách nhiệm của mình trong việc chim trời bỏ đi. "Khi nhận ra sự thật đau lòng là chim trời đã bỏ phá ra đi bởi tình trạng bẫy bắt tận diệt, trong đó có mình tham gia, tôi không khỏi dằn vặt, tự trách giận bản thân", anh tâm sự.
Quyết tâm thay đổi, anh bắt đầu bảo vệ đàn chim bằng cách tuần tra liên tục trên phá, nhắc nhở và xua đuổi những người đến bẫy chim. Ban đầu, nhiều người phản đối, nhưng dần dần họ hiểu và cùng chung tay gìn giữ. "Tôi dùng thuyền đi 'tuần' liên tục trên phá, thấy ai đến bẫy chim trời, tôi kiên trì nhắc nhở thậm chí xua đuổi. Lúc đầu, mọi người tỏ vẻ khó chịu nhưng sau dần, họ hiểu ra vấn đề", anh Xuân nhớ lại.
Tạo môi trường sống lý tưởng cho chim
Để thu hút chim trời trở lại, anh Xuân nhận thấy cần tạo ra những nơi trú ngụ an toàn. Anh cùng vợ đầu tư gần 100 triệu đồng để mua cây dừa nước từ miền Nam về trồng xung quanh đầm phá. Trên các bờ đê ruộng lúa và ao nuôi cá, anh để lau sậy, cây sung mọc cao, tạo môi trường kín đáo cho chim làm tổ. Khi thu hoạch lúa, anh chừa lại hai bên ruộng nhiều khóm lúa chín để cung cấp thức ăn và nguyên liệu xây tổ.
Nhờ những nỗ lực này, phá Hạc Hải dần hồi sinh. Từ tháng 3 đến tháng 7 hàng năm, hàng loạt tổ chim với đầy trứng xuất hiện trên các bờ ruộng và bụi cây. Anh Xuân vui mừng chia sẻ: "Vườn chim sinh sôi từ đó. Chỉ cần tinh mắt là thấy hàng loạt tổ chim đầy trứng". Trong một lần thăm đồng, anh phát hiện tổ gà nước với 8 trứng, trong đó 4 con đã nở và đi theo mẹ kiếm ăn.
Phát triển mô hình nông nghiệp và du lịch sinh thái
Không chỉ bảo vệ chim trời, vợ chồng anh Xuân còn kết hợp phát triển mô hình nuôi trồng thủy sản gắn với nông nghiệp và du lịch sinh thái. Phá Hạc Hải giờ đây không chỉ là nơi trú ngụ của chim mà còn trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách yêu thiên nhiên. Cảnh quan hữu tình, mênh mông nước cùng tiếng chim râm ran đã tạo nên một không gian sống động và trù phú.
Hành trình của vợ chồng anh Xuân là minh chứng cho sự kiên trì, bền bỉ và tình yêu thiên nhiên sâu sắc. Từ một người săn bắt, anh đã trở thành người bảo vệ và gọi chim trời về, góp phần phục hồi hệ sinh thái và thúc đẩy phát triển bền vững tại địa phương.
