Hồ Rotomairewhenua: Vùng nước ngọt trong xanh nhất thế giới đối mặt với nguy cơ
Nhìn từ vũ trụ, Trái Đất hiện lên như một quả cầu xanh lam khổng lồ, với nước bao phủ khoảng 70% bề mặt. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ hơn, màu sắc của nước lại vô cùng đa dạng, từ xanh sapphire, xanh da trời, đến xanh lá đục, xám và nâu. Một lượng nhỏ nước tinh khiết thường trong suốt, nhưng ở quy mô lớn như hồ và biển, nước thường có màu xanh lam. Nguyên nhân là do phân tử nước hấp thụ ánh sáng bước sóng dài, chẳng hạn như màu đỏ, hiệu quả hơn so với ánh sáng xanh lam có bước sóng ngắn. Khi ánh nắng chiếu vào vùng nước sâu, ánh sáng đỏ dễ bị hấp thụ, trong khi ánh sáng xanh lam dễ dàng tán xạ và phản chiếu lại mắt người. Màu sắc của nước cũng có thể bị ảnh hưởng bởi các tạp chất như khoáng chất, cát, bùn, và vật liệu hữu cơ, vì chúng tác động đến cách ánh sáng truyền qua. Sự tinh khiết không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với màu xanh lam đậm, nhưng đây vẫn là một dấu hiệu đáng tin cậy để đánh giá.
Hồ Rotomairewhenua: Vùng nước ngọt trong xanh nhất
Hồ Rotomairewhenua, còn được gọi là Hồ Xanh (Blue Lake), nằm ở độ cao 1.200 mét so với mực nước biển trong công viên quốc gia Nelson Lakes của New Zealand. Người Maori địa phương coi đây là nơi linh thiêng với màu xanh lam rực rỡ. Nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu khí quyển và nước quốc gia New Zealand (NIWA) cho thấy, tầm nhìn dưới nước của hồ dao động từ 70 đến 80 mét, tiệm cận giới hạn lý thuyết của nước tinh khiết là 80 mét. Nhờ đó, hồ được công nhận là vùng nước ngọt trong xanh nhất và thậm chí trong hơn hầu hết các vùng nước mặn trên toàn cầu. Các chuyên gia giải thích rằng, nước ở đây đạt độ trong như vậy nhờ được lọc qua moraine, một loại trầm tích đá sông băng, trước khi chảy vào hồ.
Tiến sĩ Rob Davies-Colley từ NIWA chia sẻ với Nelson Mail: "Có thể vẫn tồn tại những hệ thống tương đương ở đâu đó trên thế giới. Tuy nhiên, độ trong của Hồ Xanh không chênh lệch nhiều với nước tinh khiết, nên nếu có bất cứ thứ gì khác trong hơn, nó cũng chỉ hơn rất ít mà thôi." Danh hiệu "hồ nước trong xanh nhất thế giới" cùng những bức ảnh phong cảnh ấn tượng được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội đã biến Rotomairewhenua thành điểm đến nổi tiếng từ tháng 12 đến tháng 3, tương ứng với mùa hè ở New Zealand. Tuy nhiên, các nhà bảo tồn đang lo ngại rằng sự nổi tiếng ngày càng tăng này có thể đe dọa đến độ trong của hồ.
Nguy cơ từ loài tảo xâm lấn
Mối lo ngại lớn nhất hiện nay là sự lan rộng của lindavia, một loại tảo tí hon còn được gọi là "tuyết hồ" hoặc "chất nhầy hồ" do lớp chất nhầy lơ lửng ngay dưới mặt nước mà chúng tạo ra. Loại tảo này đã xuất hiện ở một số hồ lân cận như Rotoiti, Rotoroa, và Tennyson, và có nguy cơ bị mang lên Rotomairewhenua thông qua giày hoặc chai nước của người leo núi.
Phil Novis, nhà khoa học cấp cao chuyên nghiên cứu tảo tại viện môi trường Landcare Research, cho biết lindavia là sinh vật xâm lấn ở New Zealand, nhiều khả năng đến từ Bắc Mỹ thông qua dụng cụ đánh bắt cá. Những trường hợp đầu tiên được ghi nhận ở New Zealand diễn ra vào đầu những năm 2000, và từ đó đến nay, chúng đã lan rộng đáng kể. Novis nói với CNN vào tháng 12/2025: "Con người là tác nhân lan truyền chính." Ông và đồng nghiệp đã phân tích lõi trầm tích từ 380 hồ ở New Zealand và phát hiện rằng chỉ những hồ dễ tiếp cận bởi con người mới có sự hiện diện của tảo lindavia. Ông cảnh báo rằng, ngay cả một lượng nhỏ loại tảo này cũng có thể thay đổi vĩnh viễn hệ sinh thái của hồ nước.
Vùng nước mặn trong xanh nhất: Cuộc tranh giành danh hiệu
Theo IFL Science, có nhiều "ứng viên" cho danh hiệu vùng nước mặn trong xanh nhất hành tinh. Một trong những cái tên nổi bật là Biển Weddell thuộc Nam Đại Dương bao quanh Nam Cực. Năm 1986, một nhóm nghiên cứu từ Viện Alfred Wegener đã phân tích nước biển vào ngày nắng bằng đĩa Secchi, một công cụ đơn giản dùng để đo độ trong suốt của nước. Chiếc đĩa có thể nhìn thấy từ khoảng cách 79 mét dưới nước, phá vỡ kỷ lục trước đó và tiệm cận giới hạn lý thuyết của nước tinh khiết.
Tuy nhiên, dữ liệu vệ tinh lại cung cấp một góc nhìn khác. Từ cuối những năm 1970, NASA đã sử dụng dữ liệu vệ tinh để đo màu sắc đại dương, nhằm ước tính mức độ dồi dào của thực vật phù du ở các vùng biển khác nhau. Màu vàng và xanh lục cho thấy hàm lượng chất diệp lục từ thực vật phù du cao, trong khi màu xanh lam cho thấy hàm lượng thấp. Năm 2017, phân tích của NASA chỉ ra rằng một khu vực thuộc Nam Thái Bình Dương có vùng nước xanh lam rõ nhất và trải rộng nhất thế giới. Lý do là khu vực này nằm ở trung tâm của Vòng xoáy Nam Thái Bình Dương, một hệ thống hải lưu xoáy khổng lồ có khả năng "kìm hãm" sự sống bằng cách đẩy chất dinh dưỡng như nitơ và photpho xuống sâu hơn, nơi quá trình quang hợp không thể diễn ra. Vắng bóng sinh vật sống, nước ở đây có màu xanh lam thuần khiết.
NASA giải thích: "Màu xanh thẳm này là biểu hiện vĩ mô của sự khan hiếm sinh vật biển. Chúng tôi không thấy một con cá hay con tàu nào khác kể từ khi rời Tahiti - đây không phải tuyến hàng hải lớn." Cơ quan này cũng nhấn mạnh rằng xoáy nước đại dương thường được gọi là "sa mạc của biển". Trên đất liền, sa mạc khó nuôi dưỡng sinh vật sống do thiếu nước, trong khi ngoài biển, thiếu nước không phải là vấn đề, nhưng nước lại trở thành "đồng phạm" cản trở sự phát triển của sinh vật.
Ngoài ra, để thu hút du khách, nhiều blog du lịch thường mô tả các điểm đến như có "làn nước trong xanh nhất thế giới". Một cái tên thường xuyên được nhắc đến là bãi biển Pasqyra (Bãi biển Gương) ở miền nam Albania, nổi tiếng với vịnh đầy sỏi và nước màu ngọc lam sáng. Các điểm đến đáng chú ý khác bao gồm bờ biển Croatia, Hy Lạp, Maldives, Bahamas, Belize, Iceland và Philippines.
