Hồ Đarana Đồng Nai: Công trình hoàn thành từ 2022 vẫn trơ đáy do vướng mặt bằng 3 hộ dân
Một công trình thủy lợi trọng điểm tại tỉnh Đồng Nai đang rơi vào tình trạng đáng báo động khi hoàn thành từ năm 2022 nhưng vẫn không thể tích nước do vướng mặt bằng của 3 hộ dân. Hồ chứa nước Đarana, tọa lạc tại xã Nghĩa Trung, tỉnh Đồng Nai (trước đây thuộc huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước), được kỳ vọng là "phao cứu sinh" cho nông nghiệp địa phương, nhưng hiện đang trơ đáy, gây lãng phí lớn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất.
"Cơn khát" bên cạnh công trình thủy lợi
Xã Nghĩa Trung vốn được biết đến là vùng đất trù phú với các loại cây công nghiệp giá trị cao như điều, sầu riêng, cà phê và hồ tiêu. Tuy nhiên, những năm gần đây, thời tiết khắc nghiệt và khô hạn đã tác động tiêu cực đến năng suất cây trồng. Năm 2017, dự án hồ chứa nước Đarana với diện tích 37,3 ha đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt với kinh phí đầu tư hơn 20 tỷ đồng.
Công trình này có công suất thiết kế cung cấp nước tưới cho 125 ha đất canh tác và 200 m³/ngày đêm nước sinh hoạt. Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Bình Phước, trong khi UBND huyện Bù Đăng (tỉnh Bình Phước cũ) đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội đồng giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Nút thắt từ 3 hộ dân
Trong số 89 hộ dân thuộc diện đền bù, đại đa số đã đồng thuận bàn giao mặt bằng. Tuy nhiên, dự án lại vướng mắc do sự thiếu hợp tác của 3 hộ dân, bao gồm ông Nguyễn Văn Tám, ông Ngô Văn Hội và ông Lê Tiến Điện. Đặc biệt, hộ ông Lê Tiến Điện với diện tích 14.300 m² nằm ngay trong lòng hồ vẫn chưa chịu di dời.
Chính vì nút thắt này, đơn vị thi công dù đã hoàn thiện cơ bản các hạng mục từ 4 năm trước nhưng vẫn không thể đóng cống tích nước. Hồ trơ đáy trong khi người dân đang khao khát nước tưới cho cây trồng.
Thiệt hại kinh tế và nỗi lòng người dân
Anh Nguyễn Văn Điển, ngụ tại thôn 6, xã Nghĩa Trung, chia sẻ nỗi xót xa khi nhìn 10 ha cây trồng của gia đình đang héo lá. Dù đã chủ động khoan giếng sâu và đào hồ tích trữ, nhưng vẫn không đủ nước tưới trước thời tiết nắng nóng kéo dài.
"Mỗi ngày vườn cây cần khoảng 300 khối nước, nhưng giếng khoan hiện nay chỉ cung cấp được khoảng 150 khối, thiếu hụt một nửa nên ảnh hưởng sản lượng rất nhiều. Trái rụng, cây héo khô. Chúng tôi mong Nhà nước cố gắng nhanh chóng đắp đập trong năm nay để sang năm người dân có đủ nước tưới, phát triển kinh tế", anh Điển cho biết.
Ông Nguyễn Văn Tám, Trưởng thôn 6, nhấn mạnh: "Dự án đã có rồi, sai bên nào thì bên đó phải khắc phục. Nếu Nhà nước chưa đúng thì làm cho đúng, còn người dân sai thì phải có cách giải quyết dứt điểm, không thể kéo dài mãi."
Nguyên nhân và động thái từ chính quyền
Theo chính quyền địa phương, nguyên nhân 3 hộ dân trên chưa bàn giao mặt bằng là do không đồng ý với đơn giá bồi thường đất và cây trồng. Các hộ này yêu cầu định giá lại theo giá thị trường hiện tại, đòi phương án đất đổi đất hoặc bồi thường thêm phần diện tích hành lang bảo vệ an toàn hồ đập.
Ông Phan Minh Lâm, Phó chủ tịch UBND xã Nghĩa Trung, thừa nhận sự bức xúc của nông dân về nước tưới là hoàn toàn có cơ sở. "Hồ chứa nước Đarana là công trình trọng điểm đem lại nguồn nước tưới cho rất nhiều hộ dân. Dự án hoàn thành đã lâu nhưng chưa đưa vào khai thác gây bức xúc lớn. Chúng tôi xét thấy cần phải sớm đưa công trình vào sử dụng để đáp ứng nhu cầu sản xuất", ông Lâm nói.
Việc đình trệ suốt 4 năm không chỉ gây thiệt hại kinh tế trực tiếp cho hàng trăm hộ dân mà còn gây lãng phí nghiêm trọng ngân sách Nhà nước. Để bảo vệ lợi ích chung, chính quyền cần có những động thái cứng rắn hơn.
Hướng giải quyết và mục tiêu tương lai
Ngày 11/11/2025, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai đã ban hành văn bản yêu cầu xã Nghĩa Trung rà soát hồ sơ và chuẩn bị phương án cưỡng chế thu hồi đất nếu các hộ dân tiếp tục cố tình không chấp hành. Mục tiêu cao nhất là giải quyết dứt điểm nút thắt mặt bằng để hồ Đarana có thể tích nước ngay trong mùa mưa này, sẵn sàng phục vụ sản xuất cho mùa khô năm 2026.
Hy vọng rằng với sự quyết liệt từ chính quyền, công trình thủy lợi quan trọng này sẽ sớm đi vào hoạt động, mang lại nguồn nước ổn định cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
