Ngày 10.6, lãnh đạo Vườn quốc gia U Minh Hạ (xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau) thông báo đã gửi báo cáo tới Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh Cà Mau và các cơ quan chức năng về tình trạng suy thoái và suy kiệt trên diện tích gần 860 ha rừng.
Diện tích rừng suy thoái và suy kiệt
Cụ thể, tại Phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt, khoảng 300 ha rừng bị suy thoái và 467 ha có dấu hiệu suy kiệt. Tại Phân khu Phục hồi sinh thái, diện tích rừng tự nhiên bị suy thoái là 92,33 ha. Tổng cộng, gần 860 ha rừng tại Vườn quốc gia U Minh Hạ đang trong tình trạng suy thoái hoặc có dấu hiệu suy kiệt.
Nguyên nhân suy thoái
Nguyên nhân chủ yếu là do nhiều diện tích rừng đã tồn tại lâu năm, bước vào giai đoạn già cỗi, dẫn đến cây chết và đổ ngã diện rộng. Bên cạnh đó, dưới tán rừng hình thành lớp than bùn dày từ 0,5 đến 1,5 mét. Vào mùa khô, lớp than bùn trở nên xốp, thiếu liên kết, khiến cây tràm lớn không thể bám vững.
Báo cáo cho thấy chất lượng rừng đã giảm sút trong nhiều năm. Năm 2014, khu vực được xác định là rừng nghèo với trữ lượng 10-100 m³/ha. Đến năm 2023, trữ lượng trung bình chỉ còn 17,6 m³/ha, thuộc nhóm rừng nghèo kiệt (10-50 m³/ha).
Tác động của môi trường
Tình trạng suy kiệt tập trung ở các khu vực trũng thấp thuộc khu bảo tồn nghiêm ngặt, nơi ngập nước trên 6 tháng mỗi năm. Nước đỏ từ than bùn làm giảm ánh sáng quang hợp, cản trở sự phát triển của cây tràm non. Kết quả điều tra năm 2025 tiếp tục xác nhận hiện trạng rừng nghèo kiệt.
Tuy nhiên, Vườn quốc gia U Minh Hạ cho biết các nguyên nhân mới chỉ là nhận định ban đầu từ khảo sát thực tế, chưa được các nhà khoa học kết luận chính thức. Một số yếu tố khác bao gồm: cây quá tuổi thành thục, biến đổi khí hậu (mưa bão, hạn hán bất thường), và sự phát triển của các loài thực vật leo bám như choại, run thơm, mây nước, vạc, bòng bong khiến cây đổ ngã.
Báo cáo cũng đề cập đến tình trạng cây ngập nước kéo dài do yêu cầu giữ nước phòng cháy chữa cháy và thoát nước chậm trong mùa mưa, làm tầng than bùn bị trôi rửa, tăng nguy cơ đổ ngã.
Khó khăn và đề xuất
Vườn quốc gia U Minh Hạ nhận định tình trạng cây ngã đổ có thể tiếp diễn. Phần lớn diện tích suy kiệt nằm trong Phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt, nơi phải duy trì cấu trúc rừng tự nhiên theo luật lâm nghiệp, gây khó khăn cho các giải pháp phục hồi.
Đơn vị đề xuất mời các nhà khoa học tổ chức hội thảo nghiên cứu nguyên nhân suy thoái để xây dựng giải pháp lâm sinh phù hợp. Đồng thời, đề xuất phối hợp nghiên cứu điều tiết nước chủ động tại tiểu khu 1 thuộc Phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt, nhằm đảm bảo sinh trưởng của cây rừng.
Vườn quốc gia U Minh Hạ là một trong ba khu bảo tồn đất ngập nước quan trọng của đồng bằng sông Cửu Long, là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau do UNESCO công nhận. Với diện tích hơn 8.527 ha, vườn đóng vai trò điều hòa khí hậu và bảo tồn đa dạng sinh học độc đáo.
