Liên minh châu Âu (EU) đang đối mặt với những thách thức lớn trong việc thực hiện các mục tiêu khí hậu đầy tham vọng. Trước đó, EU đã chính thức đưa vào khuôn khổ pháp lý vào năm 2021 mục tiêu giảm ít nhất 55% lượng phát thải khí nhà kính so với thời kỳ tiền công nghiệp vào năm 2030, thông qua Luật Khí hậu châu Âu. Khối này cũng hướng tới trung hòa carbon vào năm 2050 và đặt mục tiêu trung gian giảm 90% phát thải vào năm 2040. Tuy nhiên, việc cho phép sử dụng tín chỉ carbon quốc tế trong một giới hạn nhất định bị nhiều chuyên gia cảnh báo có thể làm suy giảm nỗ lực cắt giảm thực chất trong nội khối.
Những điểm nghẽn tại các nền kinh tế lớn
Tại Đức, nền kinh tế lớn nhất EU, dù đã triển khai các chương trình mở rộng năng lượng gió, thúc đẩy xe điện và cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng, các báo cáo mới nhất cho thấy lượng phát thải của nước này có nguy cơ vượt xa dự báo, với mức dư thừa có thể lên tới 100 triệu tấn CO₂. Một số lĩnh vực như giao thông, xây dựng và thay đổi sử dụng đất tiếp tục là điểm nghẽn lớn, khiến mục tiêu giảm 65% vào năm 2030 trở nên khó đạt được nếu không có biện pháp mạnh tay hơn.
Pháp cũng đang tiến triển chậm hơn so với yêu cầu. Dù là một trong những quốc gia có tỷ trọng điện sạch cao nhất EU nhờ năng lượng hạt nhân và tái tạo, tốc độ giảm phát thải hiện mới khoảng 1,5-1,8% mỗi năm, thấp hơn nhiều so với mức cần thiết để đạt mục tiêu giảm 50% vào năm 2030. Ngành giao thông vẫn là nguồn phát thải lớn nhất, chiếm gần 1/3 tổng lượng khí thải quốc gia.
Tại Italia, quá trình chuyển đổi năng lượng gặp nhiều trở ngại khi quốc gia này vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu hóa thạch. Dù năng lượng tái tạo đã chiếm khoảng 41% sản lượng điện, việc trì hoãn đóng cửa các nhà máy điện than đến năm 2038 bị đánh giá là làm chậm đáng kể lộ trình giảm phát thải. Các báo cáo cảnh báo Italy khó có khả năng đạt mục tiêu cắt giảm khí nhà kính vào năm 2030 nếu không có thay đổi chính sách mạnh hơn.
Hà Lan cũng được đánh giá là trường hợp tiến triển chậm. Dù có tỷ trọng năng lượng sạch cao và dẫn đầu châu Âu về điện Mặt Trời bình quân đầu người, nước này vẫn phụ thuộc lớn vào khí đốt tự nhiên. Các rào cản pháp lý liên quan đến phát thải nitơ và sự đình trệ của các dự án hạ tầng xanh khiến tiến độ chuyển đổi bị chậm lại. Nhiều đánh giá cho rằng Hà Lan khó đạt mục tiêu giảm 55% vào năm 2030 nếu không áp dụng các biện pháp quyết liệt hơn.
Tây Ban Nha – điểm sáng hiếm hoi
Trong bối cảnh nhiều nước chậm tiến độ, chỉ có Tây Ban Nha nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi của EU. Nhờ đẩy mạnh điện gió và điện Mặt Trời, năng lượng sạch chiếm tới 75% sản lượng điện năm 2025, giúp quốc gia này cắt giảm mạnh phát thải trong ngành điện. Với đà hiện tại, Tây Ban Nha có thể tiến gần hoặc vượt mục tiêu giảm 32% vào năm 2030.
