ENV phát động chiến dịch truyền thông chống buôn bán rùa trái phép
Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (ENV) vừa triển khai một chiến dịch truyền thông quy mô lớn nhằm giảm thiểu tình trạng buôn bán trái phép các loài rùa cạn và rùa nước ngọt. Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu phóng sinh và nuôi làm cảnh đang gia tăng nhanh chóng, khiến vấn đề trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Thực trạng đáng báo động trên không gian mạng
Theo kết quả khảo sát của ENV, tình trạng buôn bán rùa trên các nền tảng trực tuyến đang diễn ra hết sức phổ biến. Tổ chức này đã ghi nhận 212 tài khoản với 14.786 bài đăng rao bán khoảng 50.000 cá thể rùa. Con số này phản ánh quy mô lớn của hoạt động buôn bán trực tuyến, cho thấy sự cần thiết của các biện pháp can thiệp khẩn cấp.
Một khảo sát khác với 1.132 người dân tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, có 9% số người được hỏi từng mua và phóng sinh rùa. Đáng chú ý, phần lớn trong số này tin rằng hành động trên mang lại may mắn và góp phần bảo tồn động vật hoang dã, một quan niệm cần được điều chỉnh thông qua giáo dục.
Phóng sinh và nuôi cảnh: Nguy cơ từ những ý định tốt
Trong tháng 3/2026, các tình nguyện viên của ENV đã khảo sát 278 cơ sở tín ngưỡng tại Thành phố Hồ Chí Minh và phát hiện rùa đang được thả trong ao, hồ tại 16 đền, chùa. Điều này cho thấy tập quán phóng sinh vẫn diễn ra phổ biến, dù có thể xuất phát từ thiện ý nhưng lại vô tình tiếp tay cho hoạt động buôn bán trái phép.
Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV, nhấn mạnh: “Các quần thể rùa trong tự nhiên ở Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ sống còn do nhu cầu mua bán rùa để phóng sinh và nuôi làm cảnh đang gia tăng nhanh chóng. Trả tiền để mua rùa chính là tiếp tay cho vòng luẩn quẩn đang khiến rùa bị tận diệt trong tự nhiên.”
Sự gia tăng của các loài rùa ngoại lai
Dữ liệu từ cơ sở dữ liệu vi phạm về động vật hoang dã của ENV cho thấy, riêng năm 2025 đã ghi nhận 776 vụ vi phạm liên quan đến quảng cáo, buôn bán khoảng 23.420 cá thể rùa. Đáng lưu ý, tỷ lệ các loài rùa ngoại lai trong hoạt động buôn bán có xu hướng gia tăng, gây thêm mối đe dọa cho hệ sinh thái bản địa.
Ông Douglas Hendrie, chuyên gia về rùa và Cố vấn kỹ thuật của ENV, cho biết: “Một số loài rùa ngoại lai như rùa sao Ấn Độ chưa thấy xuất hiện ở Việt Nam 15 năm trước nhưng nay lại phổ biến. Loài rùa tai đỏ, một trong những loài ngoại lai xâm hại nguy hiểm nhất thế giới, cũng đang bị mua bán tràn lan ở Việt Nam.”
Chiến dịch truyền thông và kêu gọi hành động
Để nâng cao nhận thức cộng đồng, ENV đã phát hành phim truyền thông số 62 với thông điệp “Mua rùa nuôi tội ác”, phản ánh thực tế việc mua rùa dù với ý định tốt lại góp phần làm gia tăng hoạt động buôn bán trái phép. Các thông điệp bảo vệ rùa cũng đang được phát sóng trên kênh VOV Giao thông trong các khung giờ cao điểm tại Thành phố Hồ Chí Minh.
ENV kêu gọi người dân:
- Không mua rùa làm cảnh hoặc để phóng sinh.
- Tích cực tham gia bảo vệ động vật hoang dã.
- Thông báo các hành vi vi phạm tới cơ quan chức năng hoặc qua đường dây nóng miễn phí 1800-1522.
Chiến dịch này nhằm thay đổi thói quen và nhận thức, hướng tới bảo vệ bền vững các loài rùa đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng tại Việt Nam.
