Dự án kênh Tham Lương-Bến Cát: Tiến độ ì ạch, người dân khổ vì ô nhiễm và mất an toàn
Dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường tuyến kênh Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên, được xem là dự án chỉnh trang tuyến kênh dài nhất Thành phố Hồ Chí Minh, đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình thi công. Khởi công từ đầu năm 2023 với tổng mức đầu tư ban đầu 8.200 tỷ đồng, sau đó điều chỉnh lên hơn 9.000 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách Trung ương và thành phố, dự án này hiện chỉ đạt khoảng 67% tiến độ chung.
Thực trạng thi công chậm chạp và tác động tiêu cực
Thực tế nhiều tháng qua, công trường thi công dọc hai bên bờ kênh Tham Lương-Bến Cát đang trong tình trạng ì ạch. Ông Nguyễn Văn Mười, cư dân khu phố 29, phường Bình Hưng Hòa, cho biết: “Qua quan sát thì người dân không thấy công nhân làm việc, lâu lâu mới có máy móc ra san gạt rồi lại thôi”. Nhiều đoạn san lấp dang dở, máy móc hiện diện cầm chừng, tạo cảnh quan ngổn ngang.
Tình trạng này đã ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sinh hoạt của người dân xung quanh. Trên tuyến đường số 11 thuộc khu vực quận Bình Tân cũ, một chợ tự phát đã mọc lên, kéo theo rác thải và nước thải đổ dồn về, khiến môi trường ngày càng ô nhiễm và nhếch nhác. Khu vực công trường vốn chật hẹp nay thêm ngột ngạt vì bụi bê-tông, cát, đá mù mịt. Những khoảng trống tại công trường còn trở thành nơi vui chơi tự phát của trẻ nhỏ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao.
Anh Lê Hoàng Thắng, một người dân địa phương, chia sẻ: “Đường sá ở đây đã nhỏ hẹp, thi công thì dang dở, rác thải chất đống. Mỗi lần đưa con đi học, người dân phải bịt mũi vì mùi hôi”. Những phản ánh này cho thấy sự bức xúc của cộng đồng trước tác động tiêu cực từ dự án.
Tiến độ dự án và những vướng mắc chính
Ghi nhận thực tế, công trình dọc hai bên bờ kênh Tham Lương-Bến Cát có khoảng 64 bờ kè gần như hoàn thành. Ở đoạn cuối dự án, khu vực Quận Gò Vấp trước đây (từ cầu Chợ Cầu đến cầu Trường Đai), phần lớn kè đã làm xong và tuyến đường dọc kênh được thảm nhựa. Tuy nhiên, các gói thầu xây lắp 4-5-6 đi qua huyện Bình Chánh và Quận Bình Tân (cũ) chỉ đạt khoảng 55%, vẫn còn nhiều hạng mục ngổn ngang.
Theo ông Võ Viết Cường, Phó Trưởng Ban dự án 4 thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị (chủ đầu tư), dự án này bao gồm 10 gói thầu xây lắp. Hiện tại, hạng mục kè bờ bằng cừ và hệ thống cống, cửa xả kết nối đã thực hiện được 98%, trong khi hạng mục đường giao thông và hạ tầng chỉ đạt khoảng 57%. Dự án đã thông xe kỹ thuật khoảng 18 km đường nhựa trên tổng số 64 km đường ven kênh.
Ông Cường chỉ ra một số nguyên nhân chính dẫn đến tiến độ chậm. Vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng được xem là “nút thắt” cần sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Hiện còn 10 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng, phân bố rải rác tại bốn gói thầu. Ngoài ra, việc thi công bị ảnh hưởng do thiếu nguồn cung cát, đá xây dựng và giá vật liệu tăng cao. Dù thành phố đã chỉ định mỏ đá cung cấp, khối lượng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu.
Khó khăn khác là bãi đổ đất dư của dự án, với hơn ba triệu mét vuông đất từ quá trình đào đường và nạo vét kênh, nhưng hiện chưa có địa điểm xử lý. Thêm vào đó, thời tiết mưa nhiều trong năm 2025 đã gây trở ngại cho việc thi công các hạng mục giao thông, đặc biệt trong việc đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.
Giải pháp đẩy nhanh tiến độ và mục tiêu hoàn thành
Để khắc phục những khó khăn và đẩy nhanh tiến độ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị đang tập trung vào nhiều giải pháp trọng tâm. Đơn vị kiến nghị Ủy ban nhân dân các phường có dự án đi qua tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, khẩn trương thu hồi và bàn giao mặt bằng để nhà thầu có thể thi công đồng bộ. Đồng thời, kiến nghị lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh hỗ trợ nguồn vật liệu thi công và sớm chấp thuận bãi đổ đất dư cho dự án.
Với vai trò chủ đầu tư, đơn vị này cũng cho biết sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát các nhà thầu, vì thực tế có đơn vị thi công vượt tiến độ nhưng cũng có nhà thầu rất chậm. Ông Võ Viết Cường nhấn mạnh: “Chủ đầu tư đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2026. Đồng thời, kiên quyết xử lý các nhà thầu yếu kém, thậm chí chuyển khối lượng công việc cho nhà thầu có năng lực tốt hơn để đẩy nhanh tiến độ chung của dự án”.
Dự án kênh Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên, kết nối tỉnh Tây Ninh qua sông Chợ Đệm và tỉnh Đồng Nai qua sông Sài Gòn, vẫn đang trong giai đoạn thi công gian nan. Hy vọng với các biện pháp quyết liệt, dự án sẽ sớm hoàn thành, mang lại diện mạo mới cho khu vực và cải thiện đời sống người dân.
