Ông Hải cảnh báo nghiêm trọng về can thiệp dữ liệu quan trắc môi trường
Ông Hải đã khẳng định rằng các hành vi can thiệp và làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường là những vi phạm nghiêm trọng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước và làm suy giảm niềm tin của xã hội. Ông cho rằng nguyên nhân sâu xa có thể xuất phát từ sự thông đồng giữa các bên liên quan, cùng với công tác kiểm tra chéo và phát hiện bất thường trong một số trường hợp chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.
Lỗ hổng kỹ thuật và thách thức trong quản lý
Theo ông Hải, một số hệ thống quan trắc hiện nay vẫn còn tồn tại lỗ hổng trong kiểm soát kỹ thuật, đặc biệt là ở khâu truyền và quản lý dữ liệu. Ông nhấn mạnh: “Đây không phải là khoảng trống của hệ thống pháp luật, mà là vấn đề trong tổ chức thực hiện cần tiếp tục được siết chặt”. Về tính minh bạch và quy trình quản lý, Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết hệ thống quan trắc đã được thiết kế với dữ liệu truyền trực tiếp về cơ quan quản lý, kèm theo kiểm định, hiệu chuẩn và kiểm tra nhiều lớp. Tuy nhiên, cần thẳng thắn thừa nhận rằng một số hành vi vi phạm có tính chất tinh vi, chủ đích, lợi dụng kẽ hở kỹ thuật. Hệ thống trước đây chưa được thiết kế đầy đủ để phát hiện các hành vi can thiệp dạng này trong mọi trường hợp.
Biện pháp xử lý và tăng cường kiểm soát
Về biện pháp xử lý, ông Hải khẳng định ngay sau khi nhận được thông tin từ cơ quan điều tra và báo chí, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã và đang chỉ đạo rà soát toàn bộ hệ thống quan trắc trên phạm vi cả nước. Đồng thời, bộ yêu cầu địa phương kiểm tra, niêm phong, kiểm soát thiết bị và tài khoản hệ thống. Các đơn vị liên quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng tăng cường:
- Kiểm tra đột xuất và kiểm tra đối chứng.
- Rà soát quy trình đấu thầu và quản lý dự án.
- Phối hợp với cơ quan công an để xử lý nghiêm các vi phạm.
- Tăng cường kiểm soát truy cập và cấu hình hệ thống.
- Thực hiện giám sát từ xa và phân tích dữ liệu.
- Hoàn thiện quy định để đảm bảo dữ liệu không thể bị can thiệp hoặc có khả năng phát hiện sớm hành vi can thiệp trái phép.
Quan trọng nhất là phải bảo đảm hệ thống quan trắc tiếp tục vận hành ổn định, không gián đoạn, phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý.
Phát hiện từ các chuyên án điều tra
Trong quá trình đấu tranh các chuyên án, C05 đã phối hợp với các đơn vị liên quan như C01, Công an thành phố Hà Nội và Công an tỉnh Bắc Ninh tiến hành khám xét tại 89 công ty. Kết quả cho thấy có 306 trạm quan trắc tự động, liên tục, trong đó phát hiện 168 trạm có sự can thiệp và chỉnh sửa dữ liệu phân tích môi trường. Điều này tương đương với hơn 54% số trạm quan trắc đã hoàn thành lắp đặt, nghiệm thu và đang truyền dữ liệu đến Sở Nông nghiệp và Môi trường có dấu hiệu can thiệp, chỉnh sửa.
Những phát hiện này cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề và cần thiết phải có các biện pháp mạnh mẽ hơn để bảo vệ tính toàn vẹn của dữ liệu môi trường, góp phần xây dựng một Việt Nam xanh và bền vững.
