Cổng vòm tình yêu Italy sụp đổ trong ngày Valentine, báo động khẩn cấp về xói mòn bờ biển
Cổng vòm Sant’Andrea, nổi tiếng với biệt danh lãng mạn "Cổng vòm tình yêu", đã hoàn toàn sụp đổ vào đúng ngày Lễ Tình nhân năm nay. Công trình này tọa lạc tại bờ biển Adriatic thuộc thị trấn Meledugno, miền nam vùng Puglia của Italy, và bị phá hủy sau khi hứng chịu những trận mưa lớn, gió mạnh cùng sóng thần dữ dội.
Thiệt hại nặng nề và cảnh báo từ lâu
Thị trưởng Meledugno, ông Maurizio Cisternino, chia sẻ với báo chí rằng đây là một đòn giáng mạnh vào hình ảnh địa phương và ngành du lịch. Ông nhấn mạnh: "Thiên nhiên đã bị biến đổi, những gì từng tồn tại cách đây 30 năm giờ không còn nữa". Sự kiện này xảy ra trong bối cảnh Chính phủ Italy đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp ở các vùng phía nam do cơn bão Harry gây ra, với thiệt hại ước tính hơn 1 tỷ euro.
Tuy nhiên, mối lo ngại về vòm đá này đã tồn tại từ lâu. Vào năm 2024, Thị trưởng Cisternino đã đề xuất một dự án bảo tồn trị giá 4,5 triệu USD để chống xói mòn bờ biển, nhưng không được chấp thuận. Ông than thở: "Đây là bi kịch không thể tránh khỏi, nhưng chúng tôi không ngờ nó lại xảy ra sớm như vậy".
Nguy cơ nhấn chìm bờ biển Italy và châu Âu
Theo báo cáo "Những vùng đất bị nhấn chìm" do Hiệp hội Địa lý Italy công bố, khoảng 1/5 đường bờ biển dài 8.300 km của Italy có nguy cơ bị nhấn chìm vào năm 2050 do nước biển dâng, xói mòn và lũ lụt. Trong kịch bản xấu nhất, tới 40% bờ biển có thể chìm dưới nước vào năm 2100 nếu không có biện pháp giảm thiểu hiệu quả.
Hoạt động của con người, đặc biệt là ngành du lịch mang lại hơn 200 tỷ euro mỗi năm, đang làm trầm trọng thêm vấn đề. Các khách sạn, khu nghỉ dưỡng và đường đi bộ ven biển làm rối loạn sự di chuyển tự nhiên của cát, dẫn đến xói mòn nghiêm trọng. Hệ lụy kinh tế-xã hội là rất lớn, với khoảng 800 nghìn người sống bằng nghề đánh cá có nguy cơ phải di dời.
Tình hình xói mòn lan rộng khắp châu Âu
Đây không phải là câu chuyện riêng của Italy. Nghiên cứu năm 2020 dự báo châu Âu sẽ mất tới 15 nghìn km đường bờ biển do xói mòn. Các điểm nóng bao gồm:
- Hy Lạp: 10% đường bờ biển bị xói mòn hơn 3m mỗi năm từ 1995 đến 2020.
- Anh: East Anglia có những bờ biển bị xói mòn nhanh nhất châu Âu, với hơn 2.500 ngôi nhà bị đe dọa.
- Pháp: Hơn 1/4 đường bờ biển đang có nguy cơ xói mòn.
- Tây Ban Nha: Barcelona mất 30 nghìn m3 cát mỗi năm, và 70% cát bồi đắp nhân tạo đã biến mất.
- Bồ Đào Nha: 20% đường bờ biển bị xói mòn 6-8m mỗi năm, được coi là ưu tiên quốc gia.
Giải pháp thân thiện với tự nhiên và nỗ lực phục hồi
Nhiều sáng kiến đã được triển khai để ứng phó với tình trạng này. Tại Pháp, sáng kiến CoastSnap kêu gọi du khách chia sẻ ảnh để theo dõi thay đổi cảnh quan. Ở Tây Ban Nha, công cụ CoastalME được sử dụng để lập bản đồ bờ biển. Bồ Đào Nha đầu tư 20,2 triệu euro vào bảo vệ bờ biển Đại Tây Dương.
Italy cũng có nhiều biện pháp tích cực. Gần 1/5 bờ biển được trang bị công trình phòng thủ như kè chắn sóng và rạn san hô ngầm. Vùng Puglia đã phê duyệt các biện pháp chống xói mòn với kinh phí 16 triệu euro, trong khi Emilia Romagna chi 19 triệu euro để khôi phục bờ biển.
Các chuyên gia kêu gọi cách tiếp cận toàn diện, thân thiện với thiên nhiên hơn. Biện pháp "tái tạo tự nhiên" như khôi phục rừng ngập mặn và cồn cát đang được ưu tiên. Các sáng kiến như Thỏa thuận xanh của Liên minh châu Âu và quỹ PNRR cung cấp nguồn lực đáng kể để hỗ trợ các nỗ lực này.
Tuy nhiên, giải pháp ngắn hạn có thể mang lại rủi ro, như hạn chế sự bồi đắp tự nhiên và gây thiếu hụt trầm tích cho các bãi biển lân cận. Do đó, việc kết hợp quy hoạch chặt chẽ và thúc đẩy du lịch sinh thái là cần thiết để bảo vệ bền vững đường bờ biển châu Âu trước những thách thức của biến đổi khí hậu.
