Ủy ban nhân dân xã Cần Giờ đã đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành khu vực gắn với biển mang đặc trưng đô thị tăng trưởng xanh, thông minh, thân thiện môi trường và hướng tới Net Zero. Kế hoạch này nằm trong chương trình hành động “Vì một Cần Giờ xanh”, nhằm bảo vệ môi trường, nâng cao ý thức cộng đồng trong việc phân loại rác tại nguồn, hạn chế rác thải nhựa dùng một lần, tạo lập lối sống thân thiện với môi trường, góp phần xây dựng các khu dân cư xanh, sạch, đẹp, an toàn, văn minh.
Mục tiêu cụ thể đến năm 2030
Theo kế hoạch, địa phương phấn đấu 100% trụ sở cơ quan công lập đủ điều kiện sẽ lắp đặt điện mặt trời áp mái; 100% phương tiện công cộng sử dụng năng lượng sạch; từng bước xây dựng mô hình “Làng xanh” và tham gia thị trường các-bon từ rừng ngập mặn. Những chuyển động này cho thấy tiến trình chuyển đổi xanh ở Cần Giờ không còn nằm trên giấy mà đã thật sự hiện diện trong thực tế đời sống với nhiều mô hình, công trình cụ thể.
Mô hình sản xuất xanh đã hiện hữu
Từ vài năm trước, ở vùng Cần Giờ (huyện Cần Giờ cũ) đã xuất hiện những mô hình sản xuất xanh theo hướng kinh tế tuần hoàn, thân thiện môi trường, ứng dụng năng lượng tái tạo trong nuôi trồng thủy sản. Một số chủ ao nuôi tôm đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái nhà để phục vụ việc nuôi trồng và sinh hoạt. Hiện nay, những mô hình này được chính quyền địa phương khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi. Bên cạnh đó, các tuyến giao thông xanh cũng bắt đầu hình thành; khu đô thị mới Vinhomes Green Paradise Cần Giờ đang được xây dựng, dự kiến sẽ vận hành hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo.
Thách thức và hướng đi cân bằng
Theo các chuyên gia, phát triển kinh tế xanh nói chung hay năng lượng tái tạo nói riêng là xu hướng tất yếu, nhưng tiến trình này phải luôn song hành, hài hòa với bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên và bảo đảm lợi ích của cộng đồng địa phương. Thách thức lớn của hành trình hướng tới Net Zero tại các đô thị ven biển như vùng Cần Giờ hiện nay là việc cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và bảo đảm sinh kế ổn định cho người dân. Các mô hình sinh kế xanh, sử dụng năng lượng tái tạo, phát triển đô thị ven biển ít phát thải các-bon được xem là hướng đi phù hợp, vừa tạo giá trị kinh tế vừa giảm thiểu tác động đến hệ sinh thái rừng ngập mặn. Nếu triển khai thực hiện tốt, mô hình phát triển xanh của Cần Giờ có thể trở thành hình mẫu để các địa phương khác tham khảo, học hỏi.
Sự đồng thuận là yếu tố then chốt
Để tiến trình chuyển đổi xanh ở Cần Giờ ngày càng hiện diện nhiều hơn nữa trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế-xã hội, văn hóa, đến thay đổi nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường, điều quan trọng nhất là phải tạo được sự đồng thuận giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Chuyển đổi xanh không nên là câu chuyện của riêng chính quyền hay doanh nghiệp mà cần sự chung tay của cả cộng đồng. Khi người dân thay đổi nhận thức và hành động, đồng lòng cùng chính quyền và doanh nghiệp thì các mục tiêu phát triển bền vững mới có thể đi vào thực tế và đạt hiệu quả cao.
Bảo vệ rừng ngập mặn và phát triển bền vững
Bên cạnh đó, trong tiến trình phát triển các dự án năng lượng tái tạo, Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ phải được quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững bằng các biện pháp tổng hợp, có sự tham gia của cộng đồng; tuân thủ các nguyên tắc của Công ước về Đa dạng sinh học (được Chương trình Môi trường của Liên hợp quốc bảo trợ). Các cơ quan, đơn vị liên quan cần rà soát kỹ về vị trí, quy mô, mức độ tác động môi trường của các dự án năng lượng tái tạo, hạn chế tối đa việc chuyển đổi diện tích rừng phòng hộ hoặc các vùng sinh thái nhạy cảm. Cần xây dựng và phát triển các mô hình sinh kế thân thiện môi trường để tạo thu nhập ổn định cho người dân, đồng thời giúp cộng đồng trở thành lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ rừng.
Bên cạnh đó, cần tập trung hoàn thiện và triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù cho lực lượng trực tiếp quản lý, bảo vệ rừng; trong đó, người dân địa phương phải được hưởng lợi trong việc triển khai các dự án năng lượng xanh liên quan tài nguyên rừng. Việc bảo đảm lợi ích thiết thực cho cộng đồng địa phương sẽ giúp công tác bảo vệ rừng được tốt hơn.
