Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và giải bản tàu cá không chỉ là giải pháp tình thế, mà còn là hướng đi chiến lược nhằm tái thiết ngành khai thác hải sản theo hướng bền vững.
Yêu cầu không thể trì hoãn
Nhiều năm qua, cùng với quá trình phát triển nóng của nghề cá, nguồn lợi thủy sản, nhất là ở khu vực ven bờ, đã có dấu hiệu suy kiệt rõ rệt. Cường độ khai thác lớn, trong khi công tác quản lý còn những khoảng trống, khiến bài toán bảo vệ nguồn lợi và sinh kế lâu dài cho ngư dân trở nên nan giải. Trong bối cảnh đó, việc giảm áp lực khai thác thông qua cắt giảm số lượng tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, đồng thời hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề nghiệp, được xem là giải pháp hai trong một: vừa góp phần phục hồi nguồn lợi thủy sản, vừa tháo gỡ nút thắt trong công tác chống khai thác IUU.
Theo đánh giá của Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh, sau hơn 8 năm triển khai Luật Thủy sản 2017, Khánh Hòa đã đạt nhiều kết quả tích cực trong kiểm soát khai thác. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại một số tàu cá không đáp ứng điều kiện hoạt động, tiềm ẩn nguy cơ cao vi phạm quy định IUU. Nếu không xử lý triệt để, đây sẽ là điểm nghẽn trong nỗ lực gỡ thẻ vàng và hội nhập thị trường thủy sản quốc tế.
Dự kiến giai đoạn 2026-2030, toàn tỉnh Khánh Hòa có khoảng 250 tàu cá thuộc diện không còn nhu cầu hoặc không đủ điều kiện hoạt động được giải bản. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã yêu cầu ngành nông nghiệp khẩn trương rà soát, xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện thực tế.
Kỳ vọng chính sách đi vào cuộc sống
Điểm đáng chú ý của chính sách là cách tiếp cận mang tính nhân văn và thực tiễn, không chỉ dừng lại ở việc giảm tàu, mà còn đồng hành cùng người dân trong hành trình chuyển đổi nghề. Theo phương án đề xuất, chủ tàu hoàn thành giải bản sẽ được hỗ trợ một lần với mức từ 50 đến 200 triệu đồng tùy theo chiều dài tàu. Đây là nguồn lực ban đầu quan trọng để người dân ổn định cuộc sống sau khi rời bỏ nghề biển.
Song song đó, các thành viên trong hộ gia đình, những người trực tiếp hoặc phụ thuộc vào nghề khai thác hải sản, nếu có nhu cầu học nghề sẽ được hỗ trợ kinh phí đào tạo tối đa 5 triệu đồng mỗi người mỗi khóa, với không quá 4 người mỗi hộ. Chính sách này mở ra cơ hội tiếp cận các ngành nghề mới, từ dịch vụ du lịch, nuôi trồng thủy sản đến các lĩnh vực phi nông nghiệp, phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế địa phương.
Việc đặt ra các điều kiện chặt chẽ để được hưởng hỗ trợ cũng nhằm bảo đảm chính sách đi đúng đối tượng, tránh trục lợi và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Đây là một trong những giải pháp trọng tâm để vừa phát triển kinh tế biển bền vững, vừa thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế về chống khai thác IUU.
Nếu chính sách được thông qua, sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để Khánh Hòa triển khai đồng bộ các giải pháp tái cơ cấu ngành khai thác hải sản trong giai đoạn tới. Có thể thấy, chuyển đổi nghề và giải bản tàu cá không đơn thuần là việc giảm số lượng, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện ngành khai thác hải sản, gắn với bảo vệ nguồn lợi và bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân. Khi chính sách được thiết kế đúng và triển khai hiệu quả, đó sẽ là đòn bẩy để Khánh Hòa bước sang một giai đoạn phát triển mới, nơi kinh tế biển không chỉ tăng trưởng, mà còn bền vững và có trách nhiệm.
