Cao Bằng đối mặt với thiên tai và tìm giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu
Ngày 17/4, tại Trung tâm hội nghị tỉnh Cao Bằng, Ủy ban nhân dân tỉnh này đã phối hợp với Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng thuộc Bộ Xây dựng để tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh tỉnh Cao Bằng đang phải đối mặt với những thiệt hại nặng nề do thiên tai gây ra trong những năm gần đây.
Thiên tai gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng
Theo báo cáo từ Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng, từ năm 2021 đến năm 2025, địa bàn tỉnh đã trải qua 90 đợt thiên tai và mưa lũ, gây thiệt hại ước tính khoảng 5.918 tỷ đồng. Riêng trong năm 2025, tỉnh đã hứng chịu 22 đợt thiên tai với tổng thiệt hại lên tới hơn 4.200 tỷ đồng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ sở hạ tầng, sản xuất và đời sống của người dân trên diện rộng.
Đặc biệt, hai trận lụt liên tiếp vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10/2025 đã khiến nhiều khu dân cư ở các phường trung tâm tỉnh Cao Bằng và các khu vực khác bị ngập sâu trong nước. Trong các đợt mưa lớn này, lượng nước từ thượng nguồn đổ về ước tính khoảng 520 triệu m3. Với địa hình dốc và hệ thống sông suối ngắn, lượng nước khổng lồ này tập trung trong thời gian ngắn đã tạo áp lực cực lớn lên toàn bộ hệ thống thoát lũ của tỉnh.
Hội thảo mang ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh khó khăn
Đồng chí Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng, chia sẻ rằng hội thảo này có ý nghĩa rất thiết thực. Ông nhấn mạnh đây không chỉ là diễn đàn trao đổi thông thường, mà còn là cơ hội để hệ thống hóa cách tiếp cận, kết nối giữa thực tiễn địa phương với tri thức khoa học và kinh nghiệm quốc tế, từ đó hình thành các giải pháp cụ thể có thể triển khai hiệu quả.
Ông Hòa cho biết, cách tiếp cận phù hợp để thích ứng với biến đổi khí hậu không phải là xử lý từng điểm riêng lẻ, mà là quản lý rủi ro theo toàn bộ hệ thống. Tư duy “sống cùng nước” cần được cụ thể hóa thành việc tổ chức lại không gian phát triển và hệ thống vận hành. Quy hoạch cần được thực hiện theo lưu vực sông thay vì chỉ dựa trên địa giới hành chính, đồng thời hành lang thoát lũ cần được bảo vệ và không gian đô thị nên hạn chế mở rộng vào các khu vực có nguy cơ cao.
Đề xuất xây dựng mô hình “lãnh thổ thông minh-sống cùng nước”
Hội thảo đã thu hút sự tham gia của đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương, lãnh đạo địa phương, các nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ và quản trị đô thị. Các ý kiến và tham luận tập trung vào bốn trụ cột chính:
- Quy hoạch không gian: Chuyển đổi sang phương pháp quy hoạch dựa trên rủi ro, gắn với nguyên tắc “thuận thiên” và “sống cùng nước”, đồng thời tổ chức không gian đô thị theo mô hình đa trung tâm và phân vùng theo sức chịu tải sinh thái.
- Hạ tầng kỹ thuật: Tăng cường hệ thống thoát lũ và bảo vệ hành lang thoát nước để giảm thiểu ngập lụt.
- Công nghệ dữ liệu: Nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số thông qua tích hợp các nền tảng GIS, CIM và bản sao số đô thị (Digital Twin), kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao năng lực giám sát, dự báo và cảnh báo sớm thiên tai theo thời gian thực.
- Thể chế quản trị: Cải thiện cơ chế phối hợp và quản lý rủi ro toàn diện.
Đại diện Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng cho biết, Cao Bằng hiện không chỉ đối diện với thách thức mà còn có cơ hội đi trước trong việc thử nghiệm và định hình hướng đi mới cho đô thị miền núi Việt Nam. Về lâu dài, các giải pháp từ hội thảo được kỳ vọng sẽ trở thành tài liệu tham chiếu giá trị cho các đô thị khu vực trung du và miền núi phía bắc, góp phần xây dựng mô hình phát triển “lãnh thổ thông minh-sống cùng nước”. Mô hình này nhằm bảo đảm an toàn cho cộng đồng và hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng và khốc liệt.
