Cà Mau: Người dân xã Biển Bạch chờ đợi vô vọng bên những đường ống nước khô khốc
Về xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau những ngày này, cái nóng oi bức càng làm trầm trọng thêm cơn khát nước dai dẳng. Người dân vùng quê vốn quen dùng giếng khoan cho sinh hoạt hàng ngày, nhưng tại đây, phần lớn diện tích đất không thể khoan được giếng nước ngọt do nhiễm mặn và nhiễm phèn nặng nề.
Nằm trong vùng ngọt của Cà Mau, thế nhưng đất đai ở Biển Bạch lại chịu cảnh ô nhiễm, khiến nước dưới ao đìa hoàn toàn không đảm bảo vệ sinh cho ăn uống hay tắm giặt. Mọi nhu cầu về nước sinh hoạt của người dân phụ thuộc hoàn toàn vào “nước trời”. Đến mùa khô, nguồn dự trữ vơi cạn, họ buộc phải bấm bụng chi số tiền lớn để mua nước ngọt.
Những câu chuyện xót xa giữa mùa hạn
Nhìn cô con gái 22 tuổi chưa từng được tận hưởng dòng nước máy sạch, bà Bùi Thị Vẹn (ấp Thanh Tùng, xã Biển Bạch) không khỏi đau lòng. Dù cuộc sống còn khó khăn, nghe tin có mạng lưới nước, gia đình bà đã cố gắng mua chịu đường ống dẫn vào tận hiên nhà. Thế nhưng, nhiều tháng qua, ống vẫn rỗng không.
Bà Vẹn bùi ngùi chia sẻ: “Đợt trước có ống kéo ngang nhà mà mấy ổng nói không đủ tiêu chuẩn nên bỏ. Giờ kéo thêm đợt ống lần hai rồi mà nửa năm nay vẫn khô khốc”.
Cách đó không xa, bà Võ Thị Thơ (ấp Thanh Tùng) cũng chung nỗi niềm. Hơn chục năm làm dâu xứ này, bà chứng kiến trẻ nhỏ tắm nước ao hoặc nước kênh rạch, rồi chắt chút nước mưa tráng lại người vì trong vùng chưa có hệ thống nước tập trung.
Bà Thơ thở dài: “Vị Bí thư Tỉnh ủy lúc đó hỗ trợ gia đình tôi hai bồn chứa nước, nhưng nước dự trữ chẳng thấm tháp vào đâu. Hiện giờ, chúng tôi vẫn phải tốn vài trăm nghìn đồng mỗi tuần để đổi nước, xài dè sẻn mà vẫn thiếu hụt”.
Hàng xóm bà Thơ, bà Trần Bích Thanh, cũng tâm sự: “Mùa hạn hiện nay, gia đình tôi phải đổi 1 lu nước (khoảng 700 lít) với giá từ 40.000-50.000 đồng, cả nhà 3 người sử dụng hà tiện 5 ngày là hết”.
Thực trạng đáng báo động tại ấp Thanh Tùng
Ông Lê Thành Văn, Bí thư Chi bộ ấp Thanh Tùng, cho biết trong tổng số hơn 100 hộ thiếu nước của toàn ấp, có hơn 40 hộ dân chưa kết nối được với công trình nước tập trung. Gần đây, nhiều hộ đã tự bỏ tiền mua đường ống để dẫn nước vào nhà, nhưng hàng tháng trôi qua vẫn chỉ là ống rỗng.
Để cầm cự, người dân phải mua nước từ ghe vùng khác chở qua với giá đắt đỏ. Tuy nhiên, những nhà ít lu chứa thì ghe cũng ít ghé lại, khiến tình hình càng thêm khó khăn.
Nguyên nhân và giải pháp từ phía chính quyền
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Biển Bạch, ông Lê Văn Dãy, xác nhận tình hình thiếu nước nhiều năm qua khá trầm trọng nhưng gần đây đã khắc phục được một phần. Trong khoảng 120 hộ thiếu nước của xã, số đông đã có đường ống nối vào hệ thống, nhưng nước chảy rất yếu, buộc họ phải thức canh hứng vào ban đêm.
Ông Dãy mong mỏi: “Số hộ còn lại ở ấp Thanh Tùng đã lắp xong đường ống và mắc đồng hồ, ngành chức năng làm sao dẫn được nước về là dân vui lại liền”.
Ông Lê Công Nguyên, Phó Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Cà Mau, lý giải nguyên nhân “có ống, không nước” là do đường ống kéo đi quá xa, có những tuyến dài hơn 100km so với trạm đầu nguồn, khiến áp lực nước giảm mạnh.
Ông Nguyên hứa hẹn: “Chúng tôi đang nỗ lực truyền tải nước từ khu vực giáp ranh tỉnh An Giang và dự tính sẽ phối hợp địa phương bạn để hỗ trợ cấp nước cho bà con vùng cuối tuyến ở ấp Thanh Tùng trong thời gian sớm nhất”.
Bài toán nước sạch tại Cà Mau vẫn còn nhiều thách thức
Câu chuyện tại xã Biển Bạch không phải là đơn lẻ. Dù nguồn nước ngầm có tiềm năng lớn, phục vụ hơn 86% lượng nước sinh hoạt toàn tỉnh, nhưng đến nay khu vực nông thôn Cà Mau mới có khoảng 50% dân số được sử dụng nước từ hệ thống tập trung.
Khoảng 48% dân số sử dụng nước từ các giếng khoan gia đình, và vẫn còn 2% dân số không có nước nguồn để khai thác, phải phụ thuộc vào nước mưa. Đáng chú ý, toàn tỉnh hiện có 364 công trình cấp nước tập trung, trong đó 46 công trình hoạt động kém bền vững và 92 công trình đã ngưng hoạt động.
Gần đây, chính quyền xã Biển Bạch liên tục nhận được phản ánh về chất lượng cấp nước, như nguồn nước trạm kênh 9 bị sình lầy dơ bẩn, các tuyến kênh khác không được cung cấp đủ nước, hay trạm Quyền Thiện bị rò rỉ, có lúc bơm ra nước đục màu vàng.
Kế hoạch ứng phó mùa khô 2025-2026
Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau vừa ban hành Kế hoạch số 107/KH-UBND về khai thác, sử dụng tài nguyên nước trong mùa khô năm 2025-2026. Kế hoạch này dựa trên kịch bản nguồn nước lưu vực sông Cửu Long, với mục tiêu đảm bảo công bằng trong phân phối nước và phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân.
Theo dự báo, cao điểm mùa khô từ tháng 1 đến tháng 4/2026, nhu cầu nước cho sản xuất nông nghiệp toàn tỉnh vào khoảng 117 triệu mét khối. Các giải pháp được đẩy mạnh bao gồm:
- Nạo vét kênh mương, duy tu các cống đầu mối để ngăn mặn.
- Tuyên truyền người dân sử dụng nước tiết kiệm.
- Chuyển đổi giống cây trồng vật nuôi thích ứng với hạn mặn.
Mưa đầu mùa rồi sẽ rơi, tưới mát những vùng đất cằn cỗi. Nhưng đằng sau sự tuần hoàn của tự nhiên, người dân xứ biển vẫn cần một điểm tựa vững chắc. Giấc mơ về dòng nước mát lành tuôn chảy từ vòi nước nơi góc bếp vẫn là một khát khao xa xỉ đối với nhiều hộ gia đình tại Biển Bạch.
