Thảm cỏ biển, được ví như những "cánh rừng ngầm" dưới đáy đại dương, đang biến mất nhanh chóng tại cụm đảo Cù Lao Chàm. Theo số liệu khảo sát, diện tích cỏ biển quanh đảo đã giảm từ 50-55ha vào đầu những năm 2000 xuống chỉ còn 15-18ha vào năm 2025, tương đương mức suy giảm khoảng 65-70%. Đáng lo ngại, 30-35% diện tích còn lại tồn tại dưới dạng các đám nhỏ phân tán, thiếu kết nối sinh thái, đe dọa khả năng tự phục hồi của đại dương.
Vai trò sống còn của thảm cỏ biển
Cỏ biển là không gian sinh tồn cốt lõi, duy trì nguồn lợi thủy sản và hệ sinh thái biển ven bờ. Đây là nơi cư ngụ, sinh sản và kiếm ăn của hàng trăm loài như cá, hải sâm, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho ngư dân. Hệ thống rễ đan xen tạo thành bức tường chắn sóng tự nhiên, chống xói mòn đáy biển, đồng thời đóng vai trò như "bể chứa carbon" khổng lồ. Tại Cù Lao Chàm, thảm cỏ từng phân bố rộng khắp ở các bãi biển như Bãi Bắc, Bãi Nần, Bãi Hương, Bãi Làng và Bãi Bìm. Du khách có thể dễ dàng quan sát những thảm cỏ xanh thưa thớt rung rinh theo sóng nước ngay từ trên mặt biển.
Nguy cơ biến mất thầm lặng
Theo ngư dân bản địa, nhiều thảm cỏ đang dần ngả màu tối rồi chết đứt đoạn. Sự suy giảm diện tích nghiêm trọng đặt ra thách thức lớn cho hệ sinh thái biển. Trước thực trạng này, Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF-Việt Nam) phối hợp cùng Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm và Đại học Khoa học - Đại học Huế triển khai dự án thí điểm phục hồi cỏ biển.
Giải pháp phục hồi và mục tiêu tương lai
Các chuyên gia lặn biển liên tục khảo sát hệ sinh thái ngầm, ghi chép số liệu sinh trưởng và thu thập nguồn giống từ những bãi cỏ khỏe mạnh. Song song với khoanh vùng bảo vệ nguyên vị, mầm cỏ được nhân giống và cấy ghép trực tiếp xuống đáy biển, với cột mốc đánh dấu "Trồng phục hồi" để theo dõi tỷ lệ sống định kỳ. Dự án đặt mục tiêu khôi phục trực tiếp 2ha cỏ biển. Khi thành công, thảm cỏ xanh sẽ thu hút tôm cá và các loài sinh vật biển quay trở lại, phục hồi chuỗi thức ăn tự nhiên. Sự hồi sinh này cũng mở ra cơ hội kinh tế từ thương mại hóa tín chỉ carbon, tái đầu tư cho cộng đồng. Về dài hạn, thành quả tái tạo cỏ biển sẽ tạo bệ phóng phát triển sinh kế bền vững, giúp người dân có thêm thu nhập từ du lịch sinh thái lặn biển có trách nhiệm, đưa Cù Lao Chàm thành điểm sáng về kinh tế biển. Ông Phan Hải Tùng Lâm, đại diện WWF-Việt Nam, nhấn mạnh: "Việc phục hồi cỏ biển không chỉ bảo vệ đa dạng sinh học mà còn mang lại lợi ích kinh tế lâu dài cho người dân địa phương."
