Một nghiên cứu quốc tế mới đây đã chỉ ra rằng biến đổi khí hậu đang góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh trên phạm vi toàn cầu, đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe con người. Theo thông tin từ The Guardian, công trình nghiên cứu do các nhà khoa học đến từ Anh, Pháp, Australia, Thụy Sĩ và Trung Quốc thực hiện đã phát hiện mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và sự gia tăng khoảng 10% các gen kháng kháng sinh ở vi khuẩn salmonella trong giai đoạn từ năm 1940 đến 2023.
Salmonella là một trong những loại vi khuẩn gây bệnh phổ biến nhất trên thế giới, thường liên quan đến ngộ độc thực phẩm và các bệnh nhiễm khuẩn đường ruột. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học y khoa Lancet Planetary Health trong bối cảnh kháng kháng sinh ngày càng được xem là một trong những mối đe dọa y tế lớn nhất hiện nay, với ước tính hơn một triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu.
Nguyên nhân và tác động của biến đổi khí hậu
Các nhà khoa học cho biết nguyên nhân chính dẫn đến kháng kháng sinh vẫn là việc lạm dụng và sử dụng sai cách thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn. Nhóm tác giả nhận định: 'Các bằng chứng hiện nay cho thấy biến đổi khí hậu đang trở thành lực thúc đẩy sự lan rộng của tình trạng kháng kháng sinh trên toàn cầu'.
Theo nghiên cứu, nhiệt độ tăng và lượng mưa thay đổi có thể ảnh hưởng đến khả năng tồn tại, đột biến và lây lan của vi khuẩn, từ đó thúc đẩy sự trao đổi các gen kháng kháng sinh. Nhóm nghiên cứu cho rằng biến đổi khí hậu đang làm thay đổi sự ổn định sinh thái của vi sinh vật, đẩy nhanh quá trình tiến hóa khả năng kháng thuốc trong môi trường sống của con người, động vật và tự nhiên.
Phân tích dữ liệu toàn cầu
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã phân tích bộ gene của hơn 480.000 mẫu salmonella từ 139 quốc gia, được thu thập trong giai đoạn 1940-2023. Kết quả cho thấy tình trạng kháng kháng sinh không chỉ tăng dần theo nhiệt độ mà còn biến đổi phức tạp dưới tác động đồng thời của nhiệt độ và lượng mưa. Điều này cho thấy các thay đổi môi trường có thể thúc đẩy vi khuẩn thích nghi với kháng sinh nhanh hơn.
Nghiên cứu ghi nhận 82% quốc gia được khảo sát có sự gia tăng gen kháng kháng sinh ở salmonella. Những khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất liên quan đến khí hậu gồm Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á và khu vực châu Phi cận Sahara.
Giải pháp và khuyến nghị
Dù chưa thể khẳng định biến đổi khí hậu trực tiếp gây ra tình trạng kháng kháng sinh, nhóm tác giả cho rằng kết quả nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết phải đưa yếu tố khí hậu vào các chiến lược kiểm soát kháng kháng sinh toàn cầu. Theo họ, việc giảm phát thải khí nhà kính, tăng cường giám sát dịch bệnh và sử dụng kháng sinh có trách nhiệm hơn sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ kháng kháng sinh trong tương lai.
Nhóm nghiên cứu cho biết: 'Các kết quả cho thấy việc kết hợp nỗ lực giảm thiểu biến đổi khí hậu với quản lý sử dụng kháng sinh hiệu quả có thể giúp hạn chế sự lan rộng của gen kháng kháng sinh trên toàn cầu'.
