Cảnh sát khởi tố 74 bị can trong vụ làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường toàn quốc
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa tiến hành khởi tố 74 bị can liên quan đến vụ án làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường trên phạm vi toàn quốc. Các bị can này thuộc 59 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xả thải và lắp đặt thiết bị quan trắc, trong đó có không ít cá nhân là cán bộ lãnh đạo trong các đơn vị quản lý Nhà nước về môi trường.
Gần 160 trạm quan trắc bị can thiệp phần mềm
Qua quá trình kiểm tra, điều tra, cơ quan chức năng xác định có gần 160 trạm quan trắc môi trường tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước đã bị can thiệp phần mềm và chỉnh sửa nhằm che giấu chỉ số xả thải thực tế. Hành vi này được thực hiện với mục đích duy trì các chỉ số "đẹp" trên báo cáo, tạo ra một bức tranh môi trường giả tạo.
Trong số các bị can bị khởi tố và bắt tạm giam, có những cá nhân nổi bật như Lê Việt Cường (Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh), Nguyễn Văn Trung (Phó Quản đốc phân xưởng vận hành trạm quan trắc) và Lương Công Bính (chuyên viên Phòng Kỹ thuật và An toàn). Họ bị truy tố về tội Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức theo quy định tại khoản 2 Điều 341 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Doanh nghiệp lớn chủ động sai phạm
Theo điều tra, nhiều doanh nghiệp phát thải lớn như Nhà máy cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhà máy nhiệt điện Hải Phòng, Nhà máy nhiệt điện Thái Bình, cùng các công ty sản xuất nhôm, thép, thậm chí cả những doanh nghiệp chuyên về xử lý ô nhiễm môi trường, đã chủ động thực hiện sai phạm. Họ can thiệp và chỉnh sửa chỉ số thiết bị quan trắc để biến các giá trị vượt ngưỡng thành trong ngưỡng cho phép.
Cụ thể, tại Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh với 3 trạm quan trắc khí thải, các đối tượng đã sử dụng phần mềm để can thiệp, giảm chỉ số đầu ra khí thải xuống còn một nửa hoặc chỉ còn 1/3. Mục đích là để dữ liệu truyền về cơ quan quản lý môi trường luôn đạt ngưỡng tiêu chuẩn. Tại cơ quan công an, Lê Việt Cường đã thừa nhận việc công ty điều chỉnh hệ số khí thải nhằm đảm bảo thông số truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường đáp ứng đúng tiêu chuẩn.
Công ty xử lý chất thải hàng đầu cũng vi phạm
Cơ quan công an cũng tiến hành kiểm tra Công ty TNHH MTV Liên hợp Khoa học – Công nghệ – Môi trường Biwase (Công ty Biwase), một doanh nghiệp lớn hoạt động trong lĩnh vực thu gom, vận chuyển, xử lý và tái chế chất thải tại tỉnh Bình Dương cũ, nay là TP.HCM. Dù được quảng bá có công nghệ xử lý đồng bộ, hiện đại và đi đầu trong cả nước về tái chế rác thải tuần hoàn, nhưng qua điều tra, kết quả quan trắc do đơn vị này quản lý đã bị can thiệp.
Lo ngại các chỉ số khí thải vượt ngưỡng dẫn đến bị phạt hoặc đình chỉ hoạt động, lãnh đạo Công ty Biwase đã chủ động "nhờ" Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An (Công ty Việt An) – đơn vị cung cấp hệ thống quan trắc – can thiệp để duy trì chỉ số "đẹp". Phạm Thanh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Công ty Biwase, khai nhận đã chỉ đạo nhân viên liên hệ với Công ty Việt An để có biện pháp can thiệp, đảm bảo số liệu truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường luôn không vượt quy chuẩn.
6 cán bộ của Công ty Biwase đã bị khởi tố, bao gồm đội ngũ lãnh đạo như Ngô Chí Thắng (Giám đốc), Phạm Thanh Hùng (Phó Giám đốc), Nguyễn Hoàng Lân (Phó Giám đốc), Lê Quang Lập (quản đốc nhà máy), Nguyễn Trung Khiêm (phó quản đốc) và Nguyễn Tấn Lâm (nhân viên kỹ thuật).
Công ty cung cấp thiết bị hướng dẫn chỉnh sửa số liệu
Cơ quan điều tra xác định Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An là một trong những doanh nghiệp cung cấp hệ thống quan trắc môi trường lớn, chiếm hơn 50% thị trường cả nước, và trực tiếp hỗ trợ các doanh nghiệp làm sai lệch chỉ số quan trắc. Công ty này đã hướng dẫn khách hàng cách vận hành và điều chỉnh thông số thiết bị sau khi cung cấp thiết bị quan trắc.
Nguyễn Hoài Thi, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt An, khai nhận việc làm sai lệch số liệu đầu ra không khó, chỉ cần thay đổi cấu hình thiết bị phân tích hoặc can thiệp vào hệ thống truyền nhận dữ liệu. Ông này cho biết tất cả các thiết bị đo trên thị trường đều có thể chỉnh sửa số liệu dễ dàng, và trong quá trình vận hành hàng ngày, việc chỉnh sửa hay không là tùy thuộc vào khách hàng, các nhà máy.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Hoài Thi và Nguyễn Hoài Bách (Giám đốc kinh doanh) về các tội danh Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, phương tiện điện tử của người khác và Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức.
Hành vi tinh vi, nguy hiểm hơn
Theo Thiếu tướng Thân Văn Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05, Bộ Công an), quan trắc môi trường là công cụ giám sát cốt lõi của nhà nước nhằm quản lý, xử lý ô nhiễm và bảo vệ môi trường. Với chuyên án này, các đối tượng không còn vi phạm theo phương thức xả thải công khai, đơn lẻ mà chuyển sang can thiệp trực tiếp vào hệ thống quan trắc môi trường tự động và liên tục, tạo ra bức tranh môi trường giả tạo và hợp thức hóa hành vi xả thải trái phép trong thời gian dài.
Cơ quan công an cho biết sẽ tiếp tục rà soát tất cả các trạm quan trắc môi trường trên cả nước với mục tiêu nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường một cách bền vững.
