Mỹ đối mặt khủng hoảng trung tâm dữ liệu AI vì thiếu máy biến thế từ Trung Quốc
Dù các gã khổng lồ công nghệ như Alphabet, Amazon, Meta và Microsoft cam kết chi hơn 650 tỷ USD trong năm 2026 để mở rộng năng lực trí tuệ nhân tạo (AI), gần một nửa số dự án trung tâm dữ liệu tại Mỹ vẫn bị hoãn hoặc hủy bỏ. Nguyên nhân chính không phải do thiếu vốn, mà là sự thiếu hụt nghiêm trọng các linh kiện điện quan trọng như máy biến thế, thiết bị đóng cắt và pin – những mặt hàng mà Trung Quốc đang thống trị thị trường toàn cầu.
Thiết bị nhỏ, vấn đề lớn
Theo báo cáo từ Bloomberg, khoảng 12 gigawatt (12 GW) công suất trung tâm dữ liệu dự kiến sẽ hoạt động tại Mỹ vào năm 2026, nhưng hiện chỉ có khoảng một phần ba con số đó đang được xây dựng. Thiết bị hạ tầng điện, bao gồm máy biến thế và pin, chỉ chiếm chưa đến 10% tổng chi phí trung tâm dữ liệu, nhưng tầm quan trọng của chúng không thua kém các linh kiện bán dẫn đắt đỏ. Một chuyên gia từ Crusoe – công ty xây dựng trung tâm dữ liệu khổng lồ ở Texas cho OpenAI – chia sẻ: "Nếu một mắt xích trong chuỗi cung ứng bị trì hoãn, toàn bộ dự án không thể hoàn thành. Hiện tại đây là một trò ghép hình khá điên rồ."
Thời gian chờ kéo dài và sự phụ thuộc vào Trung Quốc
Vấn đề nghiêm trọng nhất nằm ở máy biến thế công suất cao. Trước năm 2020, thời gian giao hàng cho loại thiết bị này thường là 24 đến 30 tháng, nhưng hiện tại có thể kéo dài tới 5 năm. Philippe Piron, CEO bộ phận điện khí hóa của GE Vernova, nhấn mạnh: "Các công ty AI muốn có thứ gì đó trong vòng chưa đầy 18 tháng", nhưng thị trường không thể đáp ứng được yêu cầu này.
Để giải quyết tình trạng thiếu hụt, các công ty Mỹ buộc phải tìm đến thị trường toàn cầu, với Canada, Mexico và Hàn Quốc trở thành nhà cung cấp chính. Tuy nhiên, nhập khẩu máy biến áp từ Trung Quốc đã tăng vọt từ dưới 1.500 chiếc năm 2022 lên hơn 8.000 chiếc vào tháng 10 năm 2025. Benjamin Boucher, nhà phân tích cao cấp tại Wood Mackenzie, giải thích: "Không đủ năng lực sản xuất trong nước, nên mọi người gần như bị buộc phải tìm đến thị trường xuất khẩu."
Mâu thuẫn trong chính sách và tương lai bấp bênh
Sự phụ thuộc vào Trung Quốc càng trở nên trớ trêu khi xét đến chính sách thương mại của cựu Tổng thống Donald Trump, người từng tuyên bố vào tháng 12: "Sẽ chỉ có một người chiến thắng, và đó có lẽ sẽ là Mỹ hoặc Trung Quốc." Học thuyết Nước Mỹ Trước Tiên của ông kêu gọi dựng rào cản thương mại, nhưng lại đặt các công ty trung tâm dữ liệu vào thế tiến thoái lưỡng nan khi họ cần nhập khẩu linh kiện từ Trung Quốc để duy trì hoạt động.
Trong 10 năm qua, chính phủ Mỹ đã thử nhiều chính sách để đưa sản xuất về nước, nhưng chúng chưa mang lại sự tăng trưởng đáng kể về năng lực trong nước. Điều này buộc các doanh nghiệp phải tìm đến Trung Quốc bất chấp thuế quan hoặc rủi ro an ninh quốc gia.
Nếu không giải quyết được vấn đề thiếu hụt máy biến áp, thiết bị đóng cắt và pin, ngay cả hàng nghìn tỷ USD đầu tư vào AI cũng có thể không biến thành năng lực AI thực tế. Cuộc đua AI giữa Mỹ và Trung Quốc đang diễn ra quyết liệt, nhưng mỉa mai thay, Mỹ lại cần Trung Quốc cung cấp những linh kiện tưởng chừng nhỏ bé này để có thể chiến thắng.
