Khan hiếm xăng dầu, vật liệu đe dọa vỡ tiến độ loạt dự án giao thông trọng điểm
Xung đột địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra cơn địa chấn trên thị trường nhiên liệu và vật liệu xây dựng Việt Nam, đẩy hàng loạt dự án hạ tầng giao thông trọng điểm vào tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Theo thông tin từ Cục Đường bộ Việt Nam, giá xăng dầu trong nước đã tăng 20-30% chỉ trong thời gian ngắn, gây nên tình trạng khan hiếm cục bộ và đe dọa trực tiếp đến tiến độ thi công các công trình quốc gia.
Nhà thầu "khát" nhiên liệu, công trường đìu hiu
Tại Phú Quốc, không khí thi công trên tuyến đường tỉnh ĐT.975 - trục giao thông chính với tổng vốn đầu tư lên đến 1.630 tỷ đồng phục vụ sự kiện APEC 2027 - đang trở nên trầm lắng một cách đáng báo động. Ông Hoàng Hương Sơn, Chỉ huy trưởng công trường nhà thầu An Phát, tiết lộ dự án có nhu cầu khoảng 25.000 lít dầu mỗi ngày nhưng hiện chỉ nhận được vỏn vẹn 2.000-4.000 lít, đáp ứng chưa đến 10% nhu cầu thực tế.
"Tình trạng này khiến công trường từ chỗ hoạt động hết công suất với 3 ca 4 kíp giờ đây rơi vào cảnh 'vừa làm vừa chơi', gây lãng phí chi phí nhân công và kéo dài tiến độ một cách đáng kể", ông Sơn chia sẻ.
Ông Đỗ Văn Cảnh, Phụ trách vật tư dự án ĐT975 của nhà thầu Đại Phong, ví von nhiên liệu chính là "máu" của công trình. Với hơn 100 đầu thiết bị cơ giới hóa, dự án tiêu thụ 10.000-12.000 lít dầu mỗi ngày, nhưng nguồn cung hiện tại chỉ nhỏ giọt ở mức 1.000-2.000 lít. Hệ quả là công suất thi công chỉ đạt 50-60%, buộc nhà thầu phải chạy đôn chạy đáo vay mượn từng can dầu.
Nguy cơ "vỡ" tiến độ dây chuyền tại các dự án quốc gia
Tình hình càng trở nên cấp bách tại Dự án đầu tư mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc. Ông Lê Vũ Minh Quang, Chỉ huy trưởng nhà thầu ACC, cho biết theo tiến độ cam kết, đến ngày 30/6 tới nhà thầu phải hoàn thành xây dựng đường cất hạ cánh số 2. Tuy nhiên, mốc thời gian quan trọng này đang đứng trước nguy cơ không thể hoàn thành do chuỗi cung ứng nhiên liệu bị đứt gãy.
Để chạy đua với thời gian, nhà thầu ACC đang trong giai đoạn đẩy mạnh thi công bê tông mặt sân đỗ và đường cất hạ cánh với khoảng 150 đầu máy chính, tiêu thụ 3.000-3.500 lít dầu mỗi ngày. Thế nhưng, lượng dầu dự trữ chỉ còn đủ dùng trong 1,5 ngày, trong khi nguồn cung không ổn định, mỗi lần đi gom chỉ được 6.000 lít và đối tác từ chối cam kết cung cấp đều đặn.
Thậm chí, khâu tiền đề là công tác san nền cũng đình trệ. Dù có trạm dầu riêng và trữ sẵn 200.000 lít (đủ dùng 7-10 ngày), 130 thiết bị cơ giới tiêu thụ 25.000-30.000 lít/ngày của đơn vị này đang thiếu nhiên liệu trầm trọng do từ ngày 2/3 đối tác đã từ chối nhận đơn hàng mới.
Áp lực tài chính bào mòn sức chịu đựng của nhà thầu
Nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng này bắt nguồn từ việc giá dầu đã tăng hơn gấp đôi, từ 18.900 đồng/lít lên 41.000 đồng/lít chỉ trong vòng một tháng. Đối với các nhà thầu cơ giới, chi phí xe cơ giới chiếm tỷ trọng rất lớn, từ 17-20% giá trị hợp đồng.
Khi nguồn cung gián đoạn, nhà thầu phải chịu tác động kép: vừa gánh chi phí nhiên liệu tăng 40% mà rất khó được chủ đầu tư bù giá, vừa phải tiếp tục chi trả tiền lương, chi phí thuê nhà, ăn uống cho hàng trăm nhân sự đang ngồi chờ việc.
Hiện tại, công trường của ACC có khoảng 400 cán bộ kỹ thuật và công nhân, dự kiến phải bổ sung thêm 350-400 người vào tuần tới để chạy nước rút. Tuy nhiên, nếu máy móc đắp chiếu từ vài ngày đến một tuần vì thiếu dầu, nhà thầu sẽ không thể giữ chân người lao động.
Chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng cũng xáo trộn mạnh
Không chỉ xăng dầu, chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng như cát, đá, thép, xi măng và nhựa đường cũng đang xáo trộn mạnh. Đại diện Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh khẳng định việc mua xăng dầu nhỏ giọt và dự trữ chỉ đủ duy trì 2-3 tuần chắc chắn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ giải ngân.
Thậm chí, nhiều trạm bê tông và trạm nhựa thương phẩm đã tạm dừng cung cấp để đàm phán lại giá. Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam, nhấn mạnh do phần lớn hợp đồng xây lắp được ký theo đơn giá cố định từ trước, khi giá vật liệu tăng đột biến, nhà thầu phải "tự gánh" phần chi phí phát sinh, đe dọa trực tiếp đến lợi nhuận doanh nghiệp.
Kiến nghị cơ chế "giải cứu" đặc thù cho các dự án quốc gia
Đứng trước nguy cơ đội vốn và trễ hẹn của hàng loạt dự án, các nhà thầu, ban quản lý dự án và Cục Đường bộ Việt Nam đã đưa ra hàng loạt kiến nghị tháo gỡ:
- Cơ chế ưu tiên cấp xăng dầu đích danh hàng tháng cho các dự án giao thông trọng điểm
- Thành lập đoàn thanh tra xử lý nạn găm hàng trục lợi trên thị trường
- Sử dụng Quỹ Bình ổn để hạ nhiệt giá nhiên liệu
- Giảm thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu
- Giảm phí BOT cho xe tải nặng vận chuyển vật liệu xây dựng
- Nghiên cứu cập nhật lại đơn giá với các hợp đồng cố định đã ký kết từ trước
Tình hình hiện tại đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan quản lý nhà nước để kịp thời tháo gỡ khó khăn, đảm bảo tiến độ các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
