UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch thực hiện Đề án tăng cường vận tải hành khách công cộng kết hợp kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân trên địa bàn giai đoạn 2026 - 2030. Một trong những điểm đáng chú ý là vận động cán bộ, công chức, viên chức và người lao động sử dụng phương tiện giao thông công cộng tối thiểu 2 lần mỗi tuần. Tiêu chí này sẽ được đưa vào nội dung đánh giá, bình xét thi đua hằng năm đối với các cơ quan, đơn vị.
Mục tiêu xanh hóa và nâng tỷ lệ sử dụng giao thông công cộng
TP.HCM phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ người dân sử dụng giao thông công cộng đạt 15 - 20% nhu cầu đi lại. Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đặt ra lộ trình chuyển đổi toàn bộ xe buýt nội tỉnh sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh ngay trong năm 2027. Trước năm 2030, tất cả xe buýt và taxi trên địa bàn phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh.
Kế hoạch nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp xây dựng hệ thống giao thông công cộng hiện đại, thân thiện môi trường, đồng thời từng bước kiểm soát phương tiện cá nhân. Theo UBND TP, việc chuyển đổi năng lượng xanh không chỉ giảm ô nhiễm không khí mà còn góp phần thực hiện cam kết net-zero của Việt Nam vào năm 2050.
Tái cấu trúc và mở rộng mạng lưới xe buýt
Để đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng cao, TP.HCM sẽ tái cấu trúc toàn bộ mạng lưới xe buýt sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Các tuyến mới sẽ được mở kết nối sân bay Long Thành, các tuyến metro và các khu vực lân cận như Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu. Thành phố cũng tổ chức một số tuyến xe buýt đêm và mô hình vận tải theo nhu cầu bằng phương tiện cỡ nhỏ trong khu dân cư.
Về hạ tầng, TP.HCM đầu tư, nâng cấp bến xe buýt, trạm trung chuyển, nhà chờ, trụ dừng; xây dựng 5 bến xe buýt theo quy hoạch. Đặc biệt, thành phố phát triển các bãi đỗ xe kết hợp trung chuyển, nơi người dân có thể gửi phương tiện cá nhân và tiếp tục hành trình bằng giao thông công cộng. Mô hình này kỳ vọng sẽ giảm áp lực giao thông tại trung tâm.
Ứng dụng công nghệ và phát triển đường thủy
Công nghệ là một trụ cột quan trọng trong đề án. TP.HCM sẽ mở rộng hệ thống vé điện tử liên thông trên toàn mạng lưới; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và mô hình số hóa trong quản lý, điều hành vận tải. Cơ sở dữ liệu dùng chung về giao thông cũng sẽ được xây dựng để tối ưu hóa lộ trình và giảm thời gian chờ.
Đối với đường thủy, thành phố nghiên cứu đầu tư các tuyến vận tải hành khách công cộng và hệ thống bến thủy nội địa, kết nối đồng bộ với xe buýt và metro, hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức. Đây được xem là giải pháp tận dụng lợi thế sông ngòi của TP.HCM, giảm tải cho đường bộ.
Kiểm soát khí thải và vùng phát thải thấp
Đề án cũng đẩy mạnh kiểm soát khí thải phương tiện. TP.HCM sẽ triển khai vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm, Cần Giờ và đặc khu Côn Đảo. Song song đó, thành phố nghiên cứu điều tiết, hạn chế phương tiện cá nhân trên một số tuyến đường khi hệ thống giao thông công cộng đáp ứng yêu cầu.
Mạng lưới trạm sạc, tủ đổi pin cũng sẽ được phát triển tại bến xe, công sở, trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và bãi đỗ. Điều này hỗ trợ người dân chuyển sang phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi.
Thay đổi thói quen đi lại từ cán bộ, công chức
Song song với đầu tư hạ tầng và phương tiện, TP.HCM đặt mục tiêu thay đổi thói quen đi lại của người dân, bắt đầu từ đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Việc vận động sử dụng phương tiện giao thông công cộng tối thiểu 2 lần mỗi tuần sẽ là một tiêu chí đánh giá, bình xét thi đua hằng năm tại các cơ quan, đơn vị. Theo UBND TP, đây là cách tạo hiệu ứng lan tỏa, khuyến khích người dân làm theo.
Với lộ trình rõ ràng và các giải pháp đồng bộ, TP.HCM kỳ vọng đến năm 2030 sẽ đạt được các mục tiêu về tỷ lệ sử dụng giao thông công cộng và giảm phương tiện cá nhân, góp phần xây dựng đô thị xanh, hiện đại.
