Quảng Châu, thành phố có lịch sử hơn 2.200 năm, là đầu mối giao thông quốc tế và cửa ngõ quan trọng trong mở cửa đối ngoại của Trung Quốc. Thành phố này có tác động lớn đến nhiều lĩnh vực như thương mại quốc tế, vận tải giao thông và công nghiệp chế tạo tiên tiến. Ga Nam Quảng Châu là một trong những ga có lưu lượng hành khách lớn nhất trong mạng lưới đường sắt cao tốc Trung Quốc, trong khi Metro Quảng Châu là một trong những hệ thống đường sắt đô thị phát triển nhất nước này.
GMG và vai trò trong hợp tác đường sắt
GMG, được thành lập ngày 21/11/1992, là doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn do Chính quyền nhân dân thành phố Quảng Châu sở hữu 100% vốn. Công ty chủ yếu đảm nhận xây dựng công trình giao thông đường sắt đô thị, quản lý vận hành và phát triển bất động sản. Đây cũng là một trong những nhà cung cấp dịch vụ vận hành giao thông đường sắt đô thị lớn trên thế giới, với tổng chiều dài đường sắt đang vận hành khoảng 1.502 km.
Tại Việt Nam, GMG đã tham gia nhiều dự án quan trọng như nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật giai đoạn đầu, dịch vụ mua sắm và tư vấn toàn quá trình tuyến số 2 Thành phố Hồ Chí Minh (đoạn Bến Thành-Tham Lương); lập nghiên cứu khả thi tuyến số 4 Thành phố Hồ Chí Minh (Đông Thạnh-Hiệp Phước); và tư vấn thiết kế Dự án tàu điện nhẹ tại đảo Phú Quốc.
Bối cảnh hợp tác chiến lược
Trước đó, ngày 17/4, nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai bên đã ra Tuyên bố chung về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam-Trung Quốc. Một trong những nội dung quan trọng của Tuyên bố chung là đẩy mạnh kết nối các tuyến đường sắt giữa hai nước, kết nối với Trung Á và châu Âu, tăng lưu lượng vận tải hàng hóa, và đưa hợp tác đường sắt trở thành điểm sáng mới trong hợp tác chiến lược.
VNR và định hướng phát triển
Chủ tịch Hội đồng thành viên VNR Đặng Sỹ Mạnh cho biết, Đảng và Chính phủ Việt Nam dành sự quan tâm đặc biệt đến phát triển đường sắt. VNR là doanh nghiệp nhà nước duy nhất quản lý, khai thác, vận hành mạng lưới đường sắt Việt Nam với tổng chiều dài 3.222 km, hơn 300 khu ga và hơn 22 nghìn lao động. Theo quy hoạch được phê duyệt, hệ thống đường sắt Việt Nam sẽ đạt tổng chiều dài khoảng 7 nghìn km, bao gồm đường sắt hiện hữu, đường sắt mới và đường sắt đô thị.
Cụ thể, đến năm 2035, Hà Nội sẽ đưa vào khai thác thêm 7 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 397,8 km, đáp ứng khoảng 35-40% thị phần vận tải hành khách công cộng. Sau năm 2035, sẽ tiếp tục đưa vào khai thác thêm 5 tuyến mới và kéo dài 4 tuyến hiện hữu, với tổng chiều dài khoảng 200,7 km. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, đến năm 2035 sẽ đưa vào khai thác 6 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 183 km, đảm nhận 30-40% thị phần vận tải hành khách công cộng. Sau năm 2035, sẽ tiếp tục phát triển thêm 4 tuyến mới và kéo dài 5 tuyến, với tổng chiều dài khoảng 327 km.
Hiện nay, VNR đang tập trung thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: khai thác an toàn, hiệu quả mạng đường sắt quốc gia hiện hữu; và chuẩn bị sẵn sàng tham gia xây dựng các tuyến đường sắt mới, đường sắt đô thị, tiếp nhận vận hành các tuyến đường sắt quốc gia mới, đường sắt tốc độ cao khi được Nhà nước giao, đồng thời phát triển công nghiệp đường sắt theo hướng hiện đại, từng bước tự chủ.
Đề xuất hợp tác giữa VNR và GMG
Tại hội đàm, VNR đề xuất GMG hợp tác trong các lĩnh vực: tham gia xây dựng và quản lý vận hành đường sắt đô thị; chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi và hỗ trợ kỹ thuật về quản lý, khai thác vận hành đường sắt điện khí hóa tốc độ 200 km/h trở xuống; tư vấn xây dựng, quản lý vận hành dự án đường sắt tại Việt Nam; phát triển TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) và xây dựng giao thông đường sắt thông minh.
Hiện nay, GMG đang hợp tác với VNR chào giá cung cấp gói thầu ủy thác vận hành đường sắt nhẹ tại đảo Phú Quốc. Hai bên có thể tiếp tục hợp tác trong các dự án đường sắt đô thị khác như tuyến Bàu Bàng-Cái Mép, cũng như đào tạo nguồn nhân sự cho các dự án.
Cam kết từ phía Quảng Châu
Ông Lại Chí Hồng, Phó Thị trưởng thành phố Quảng Châu, đánh giá cao sự phát triển kinh tế-xã hội với tốc độ và chất lượng cao của Việt Nam thời gian gần đây, đặc biệt là sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành giao thông vận tải, trong đó có đóng góp quan trọng của VNR. Trên cơ sở năng lực và bề dày thành tựu sau hơn 30 năm, GMG mong muốn tìm hiểu và tham gia hợp tác với VNR, đề xuất ba phương diện hợp tác trọng tâm: hỗ trợ quy hoạch, thiết kế và vận hành các dự án đường sắt; đưa các doanh nghiệp quy mô tại Quảng Châu tham gia các dự án của VNR; hỗ trợ phát triển công nghệ cao, quản lý và xây dựng mạng lưới đường sắt thông minh thông qua hệ thống phần mềm điều hành thông minh; cùng với đó là hỗ trợ đào tạo nhân lực và tư vấn vận hành.
Chủ tịch Hội đồng thành viên VNR Đặng Sỹ Mạnh nhấn mạnh, việc ký Thỏa thuận hợp tác chiến lược là nền tảng vững chắc cho sự hợp tác ổn định, lâu dài giữa VNR và GMG trong thời gian tới. VNR cũng đề nghị GMG hỗ trợ bố trí cho các đoàn VNR sang khảo sát, nghiên cứu, tìm hiểu mô hình quản lý, vận hành các tuyến đường sắt liên đô thị vận tốc 200 km/h trở xuống, chuẩn bị cho các dự án đường sắt mới điện khí hóa khổ tiêu chuẩn của Việt Nam.
