Phân khúc xe điện siêu nhỏ đối mặt với ngõ cụt trên toàn cầu
Những chiếc xe điện siêu nhỏ, với chiều dài thường dưới 2,5 mét và tốc độ tối đa khoảng 100 km/h, được thiết kế chuyên biệt cho giao thông đô thị. Tuy nhiên, phân khúc này đang lâm vào tình trạng khó khăn khi chỉ đóng góp vỏn vẹn 11 tỷ USD trong tổng thị trường xe điện toàn cầu trị giá 800 tỷ USD vào năm ngoái.
Doanh số trì trệ và vị thế lửng lơ
Theo công ty tình báo thị trường IDTechEx, bất chấp sự xuất hiện ồ ạt của nhiều mẫu mã mới, doanh số toàn cầu của dòng xe điện siêu nhỏ được dự báo sẽ "giậm chân tại chỗ" ở mức 1,4 triệu chiếc trong năm nay. Trong số 785 mẫu xe điện hiện diện trên toàn cầu vào năm 2024, chỉ có khoảng 78 mẫu thuộc loại siêu nhỏ, bao gồm xe bốn bánh hạng nhẹ, xe tải mô-đun và xe van.
Phân khúc này đang bị kẹt ở một vị thế "lửng lơ" đầy bất lợi giữa dòng xe hai bánh giá rẻ và những chiếc ô tô cỡ lớn giàu tính năng. Những khách hàng tiềm năng muốn tìm phương tiện giá rẻ thường chọn xe máy tay ga, trong khi những người tìm kiếm sự thoải mái và quãng đường di chuyển dài lại ưu tiên SUV. Xe điện siêu nhỏ vì thế mà lọt thỏm vào "khe hẹp" của thị trường và bị bỏ lại phía sau.
William Fletcher, CEO của Car.co.uk, một sàn giao dịch ô tô, chia sẻ: "Người mua xe máy điện thường là những người tìm kiếm phương án di chuyển tiết kiệm chi phí nhất có thể, và họ thường chỉ đi những quãng đường ngắn. Trong khi đó, khách hàng mua ô tô điện cỡ lớn chủ yếu tìm kiếm phạm vi hoạt động dài hơn, sự thoải mái cao hơn và các tính năng phù hợp cho gia đình. Những chủ sở hữu xe điện siêu nhỏ nằm ở khoảng giữa của phổ nhu cầu này: họ khao khát một phương tiện che mưa che nắng, an toàn để đi lại trong thành phố nhưng không muốn gánh chịu chi phí đắt đỏ và yêu cầu về không gian đỗ xe như một chiếc xe điện cỡ lớn."
Thành công ngắn ngủi và xu hướng thay đổi
Trung Quốc hiện đang dẫn đầu thị trường xe điện siêu nhỏ với một câu chuyện thành công thực sự hiếm hoi. Chiếc Wuling Mini EV đã từng vượt mặt Tesla Model Y trong thời gian ngắn vào tháng 10 năm ngoái để trở thành mẫu xe điện bán chạy nhất thế giới trong tháng đó. Dòng xe này đã bán được gần 350.000 chiếc trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 1.
Tuy nhiên, ngay cả vị thế dẫn đầu đó cũng có thể "sớm nở tối tàn". Theo Pranav Jaiswal, chuyên gia phân tích công nghệ tại IDTechEx, thu nhập gia tăng và tình trạng già hóa dân số đang thúc đẩy người tiêu dùng Trung Quốc chuyển hướng sang các dòng SUV lớn hơn. "Đây là kết quả của sự thay đổi động lực nhân khẩu học trong nước", ông nhấn mạnh.
Ấn Độ cũng đang vẽ nên một bức tranh tương tự. Mẫu xe điện bán chạy nhất tại quốc gia này là dòng SUV cao cấp Windsor của MG, chứ không phải chiếc Comet nhỏ gọn mà thương hiệu này ra mắt vào giữa năm 2023. Sau vài lần tăng giá, mẫu Comet hiện chỉ bán được khoảng 1.000 chiếc mỗi tháng, bằng một phần tư doanh số của Windsor.
Thị trường ngách và sự kiên trì của các nhà sản xuất
Mặc dù vậy, vẫn có những thị trường ngách dành sự quan tâm cho dòng xe này ở những nơi khác. Tại Nhật Bản, mẫu xe một chỗ ngồi Mibot có giá 7.000 USD đã vượt qua doanh số xe điện của Toyota trong năm 2024 nhờ đảm bảo được 3.300 đơn đặt hàng trước. Trong khi đó, Pháp cho phép thanh thiếu niên từ 14 tuổi được điều khiển một số mẫu xe hơi siêu nhỏ, mở ra cơ hội mới cho phân khúc này.
Bất chấp tình hình doanh số ảm đạm, các nhà sản xuất ô tô vẫn tiếp tục tung ra các mẫu xe mới. Hero Motocorp đã lên kế hoạch ra mắt xe điện siêu nhỏ tại Ấn Độ; Honda đã "nhá hàng" một mẫu xe tại triển lãm ô tô Nhật Bản; Toyota cũng công bố một mẫu xe có mái năng lượng mặt trời; và dòng Inster của Hyundai đã mở rộng thị trường từ Hàn Quốc sang châu Âu và Trung Đông.
Ngay cả Tesla, hãng xe chủ yếu sản xuất SUV Model Y và sedan Model 3 trong năm ngoái, cũng đang đặt cược vào phân khúc xe nhỏ hơn với mẫu CyberCab hai chỗ ngồi, dự kiến bắt đầu sản xuất vào tháng 4. Công ty định vị đây là dòng robotaxi thương mại thay vì xe cá nhân, qua đó khéo léo né tránh hoàn toàn bài toán tìm kiếng người mua lẻ. CEO Elon Musk phát biểu: "Theo thời gian, chúng tôi kỳ vọng sản lượng CyberCab sẽ vượt xa tổng số lượng tất cả các dòng xe khác của hãng cộng lại."
Thách thức và cơ hội trong ngành công nghiệp
Trong khi đó, các nhà sản xuất quy mô nhỏ chỉ chuyên tâm vào dòng siêu nhỏ đang phải đối mặt với "con dốc" dựng đứng và khó khăn nhất. Hiriko, một ý tưởng xe siêu nhỏ có thể gập lại ra đời tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và phát triển tại châu Âu, chưa bao giờ vượt qua được giai đoạn nguyên mẫu duy nhất và đã sụp đổ giữa bê bối gian lận. Micro Mobility Systems, công ty Thụy Sĩ đã sản xuất 5.500 chiếc xe hai chỗ ngồi mở cửa trước mang tên Microlino, đang chật vật để dòng xe này được phân loại nhận tín dụng carbon.
Đối với các tên tuổi gạo cội trong ngành ô tô, bài toán lại hoàn toàn khác. Ông Jaiswal cho biết xe điện siêu nhỏ có chi phí sản xuất rẻ hơn nhờ pin nhỏ hơn và chịu ít quy định ngặt nghèo hơn, khiến quá trình phát triển ít tốn kém tài nguyên. Những chiếc xe này cũng giúp các nhà sản xuất đáp ứng chỉ tiêu khí thải và cho phép họ thử nghiệm các nền tảng công nghệ đơn giản hơn.
Rob Delisa, người điều hành trang web cho thuê xe CarLeaseTips.com, nhận định: "Ngay cả khi doanh số khiêm tốn, những bài học thu được vẫn vô cùng giá trị. Các nhà sản xuất ô tô xem đây là một kênh bán hàng hoàn toàn khác biệt – nhắm vào mục đích cho thuê trong đô thị và sử dụng cho đội xe thay vì hướng tới khách mua lẻ tại các đại lý truyền thống."
