Người trẻ chọn metro làm phương tiện chính
Một buổi sáng đầu tháng 7, cơn mưa bất chợt dội xối xả khắp các tuyến phố Hà Nội. Dòng xe vốn chen chúc càng trở nên chật vật dưới màn mưa lớn, người tham gia giao thông cố nhích từng chút trong vội vã. Đối lập hoàn toàn, phía trên cao tại ga metro Cầu Giấy, không gian sạch sẽ, mát mẻ và yên tĩnh. Tại đây, Lại Xuân Trà (19 tuổi, sinh viên năm nhất Trường đại học Sư phạm Hà Nội) thong dong xuống ga sau một chuyến đi êm ái.
Suốt thời gian học tại Hà Nội, Trà không đi xe máy và chưa có ý định mua xe vì nhu cầu đi lại chưa cao. Với Trà, việc phải đi trên đường phố Hà Nội bằng xe máy là nỗi ám ảnh vì tắc đường, chen lấn, khói bụi và nguy cơ mất an toàn giao thông. “Do còn đang đi học chưa phải đi lại nhiều nên mọi di chuyển của em đều bằng tàu điện kết hợp với xe buýt và đi bộ. Các chuyến tàu có thể đi xa, nhiều nhà ga để lên xuống, quan trọng là sạch sẽ và giá vé hợp túi tiền sinh viên”, Trà tâm sự.
Trà cho biết đã tìm hiểu về mạng lưới 18 tuyến đường sắt đô thị vừa được Hà Nội công bố và coi đây là niềm vui lớn khi tương lai có thể di chuyển khắp Hà Nội cũng như các vùng ngoại thành xa bằng tàu điện. “Sau này, khi có người yêu, em sẽ dẫn bạn gái đi chơi bằng tàu điện. Trong thời gian tàu chạy, em sẽ có nhiều thời gian để trò chuyện với bạn gái, không phải căng thẳng nhìn đường như đi xe máy”, Trà cười nói.
Người lao động và cao niên cũng dần quen với tàu điện
Anh Nguyễn Văn Nam, nhân viên văn phòng, sau ngày làm việc trong buổi chiều nắng nóng gay gắt, chậm rãi lên metro để trở về nhà. Bước ra ga Vành Đai 3, nơi có nút giao Khuất Duy Tiến với “đặc sản” ùn tắc ngay bên dưới, anh Nam vẫn luyến tiếc khoang tàu mát lạnh và bản nhạc chưa kịp nghe xong. Nơi làm việc cách nhà 7 km, thay vì phải chen lấn bằng xe máy, hơn nửa năm nay anh Nam chọn đi tàu điện đến nơi làm việc chỉ trong hơn 10 phút. Dù tiện lợi, anh Nam cho rằng các tuyến metro vẫn cần cải thiện thêm: cần có đầy đủ điểm gửi xe cho người dân đi từ xa đến, giá vé cũng cần tính toán hợp lý hơn cho từng chặng để người thu nhập thấp được hưởng lợi nhiều hơn. “Người dân có thể đi bộ từ 1 km trở lại để đến ga tàu, còn những người đi xa hơn cần chỗ gửi xe để lên tàu. Tại nhiều điểm vẫn chưa có chỗ gửi xe nên hơi bất tiện, nếu khắc phục được thêm điều này sẽ thu hút người dân đi tàu nhiều hơn”, anh Nam chia sẻ.
Không chỉ thu hút giới trẻ, tàu điện đang dần trở nên thân thuộc với những bậc cao niên. Ông Nguyễn Gia Cung (62 tuổi) cho biết hơn một năm nay đã sử dụng tàu điện nhiều hơn. Ông thường đưa đón cháu đi học về bằng phương tiện này, hai vợ chồng ông cũng sử dụng metro kết hợp xe buýt, đi chơi một số điểm tại Hà Nội. “Nhà tôi có hai vợ chồng ở với nhau, các con đã lớn và ra ở riêng. Hôm nào buồn buồn, hai ông bà lại lên tàu điện đi ngắm phố phường, tâm sự. Khi xuống tàu, chúng tôi chuyển qua đi xe buýt di chuyển tới điểm đến. Do còn ít tuyến metro nên vẫn còn hạn chế điểm đến, sau này nhiều tuyến có lẽ sẽ thuận tiện hơn”, ông Cung chia sẻ. Ông kỳ vọng: “Tôi mong chính quyền sớm hoàn thiện các tuyến tàu đi xa hơn, phủ khắp Hà Nội để những người già, người trẻ đều được hưởng lợi”.
Chuyên gia: Metro là chìa khóa duy nhất giải tỏa ùn tắc
TS Nguyễn Xuân Thủy (chuyên gia giao thông, nguyên Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản GTVT) với gần 40 năm kinh nghiệm cho rằng hệ thống metro chính là “yết hầu” của giao thông Hà Nội nhờ năng lực vận chuyển cực đại có thể lên tới 60.000 hành khách/giờ, gấp 10 lần xe buýt cỡ lớn. Đây là chìa khóa duy nhất để giải tỏa áp lực giờ cao điểm và xóa sổ ùn tắc.
Tuy nhiên, đứng trước mạng lưới 18 tuyến của quy hoạch 100 năm, vị chuyên gia cho rằng Hà Nội cần cẩn trọng với việc đầu tư dàn trải. Cần nhìn thẳng vào thực tế hạ tầng và quy hoạch hợp lý các tuyến cần thiết trước mắt, kịp tiến độ thi công để tránh lãng phí. “Đường sắt đô thị sinh ra để phục vụ nội đô mật độ cao nên các tuyến ra ngoại thành như sân bay Nội Bài chỉ cần một tuyến là đủ. Nên làm tuyến nào dứt điểm tuyến đó để lập tức đưa vào khai thác, tránh lãng phí. Thành phố phát triển đến đâu, metro bám theo đến đó”, TS Nguyễn Xuân Thủy phân tích.
Ông cũng đánh giá lượng người dân tham gia di chuyển bằng metro tại Hà Nội có tăng trong các năm qua nhưng còn cách xa mốc hoạt động hiệu quả cực đại 60.000 hành khách/giờ. Để thói quen văn minh lan tỏa, hệ thống metro tương lai phải đạt độ chính xác cao về giờ giấc, mạng lưới nhà ga đủ dày, các điểm trung chuyển phải cực kỳ thuận tiện và phục vụ người dân phải tốt hơn. Vị chuyên gia dự báo, nếu giữ đúng kỷ cương quy hoạch và hoàn thiện các lõi TOD, giai đoạn 2030 - 2040 sẽ là bước ngoặt lớn khi tỷ lệ người dân Hà Nội chọn phương tiện công cộng chạm mốc 40%.
Theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt đô thị của Hà Nội gồm 18 tuyến với tổng chiều dài khoảng 979 km, được nghiên cứu triển khai theo từng giai đoạn. Giai đoạn 2026 - 2035, thành phố đặt mục tiêu nghiên cứu đầu tư khoảng 500 km, ưu tiên các tuyến thuộc Nghị quyết 188/2025 và tuyến số 1 Nội Bài - Yên Viên - ga Hà Nội - Ngọc Hồi. Giai đoạn 2036 - 2045 sẽ nghiên cứu khoảng 479 km còn lại. Tổng chiều dài khi hoàn thiện mạng lưới đường sắt của thủ đô, bao gồm đường sắt đô thị và đường sắt vùng, dự kiến đạt khoảng 1.200 km.
