Hàng loạt dự án giao thông trọng điểm tại Việt Nam đang đối mặt với tình trạng chậm tiến độ nghiêm trọng, nhiều công trình khó có thể về đích đúng hạn. Nguyên nhân chính được xác định là do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, thiếu hụt nguồn vật liệu xây dựng và khó khăn về tài chính.
Giải phóng mặt bằng - điểm nghẽn lớn nhất
Theo báo cáo của Bộ Giao thông Vận tải, công tác giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án vẫn chưa hoàn thành, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công. Điển hình như dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, nhiều đoạn tuyến vẫn chưa bàn giao được mặt bằng sạch, dẫn đến nhà thầu không thể triển khai thi công đồng loạt.
Ông Nguyễn Văn A, chuyên gia giao thông, cho biết: “Giải phóng mặt bằng luôn là bài toán khó đối với các dự án hạ tầng. Việc chậm trễ trong khâu này kéo theo hàng loạt hệ lụy như đội vốn đầu tư, chậm tiến độ và ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của dự án.”
Thiếu vật liệu xây dựng
Bên cạnh giải phóng mặt bằng, tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát, đá, sỏi, cũng đang gây khó khăn cho các nhà thầu. Nhiều mỏ vật liệu đã cạn kiệt hoặc không đủ công suất đáp ứng nhu cầu, trong khi việc mở mỏ mới gặp nhiều rào cản về thủ tục và môi trường.
Đại diện một nhà thầu thi công cao tốc chia sẻ: “Chúng tôi phải tìm nguồn vật liệu từ xa, chi phí vận chuyển tăng cao, ảnh hưởng đến giá thành và tiến độ. Nếu không có giải pháp kịp thời, nhiều dự án sẽ phải tạm dừng thi công.”
Khó khăn tài chính
Nhiều dự án giao thông trọng điểm đang gặp khó khăn về nguồn vốn. Việc giải ngân vốn đầu tư công còn chậm, trong khi các dự án BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) lại vướng mắc trong đàm phán hợp đồng và huy động vốn tư nhân.
Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 8 tháng đầu năm 2024 chỉ đạt khoảng 40% kế hoạch, thấp hơn so với cùng kỳ năm trước. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền cho các dự án giao thông.
Giải pháp tháo gỡ
Để đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ các vướng mắc. Cụ thể, cần đẩy mạnh công tác giải phóng mặt bằng, ưu tiên bố trí vốn, tăng cường quản lý chất lượng và tiến độ thi công.
Bộ Giao thông Vận tải cũng đề xuất sửa đổi các quy định về quản lý vật liệu xây dựng, cho phép các nhà thầu chủ động khai thác nguồn vật liệu tại chỗ, đồng thời đơn giản hóa thủ tục mở mỏ mới.
Ngoài ra, các dự án BOT cần được rà soát, điều chỉnh phương án tài chính để hấp dẫn nhà đầu tư, đảm bảo nguồn vốn cho thi công.
Kỳ vọng về đích
Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và nỗ lực của các bên liên quan, nhiều dự án giao thông trọng điểm vẫn có cơ hội về đích trong năm 2025. Các chuyên gia hy vọng rằng những giải pháp tháo gỡ sẽ sớm phát huy hiệu quả, đưa các công trình hạ tầng giao thông vào khai thác, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
